Sắn mất mùa, giá thấp, nông dân thất thu

Ông Trần Chính, một hộ trồng sắn tại thôn Thanh Ô, xã Lìa cho hay, thời điểm này, sắn nguyên liệu có tỉ lệ tinh bột 30% đang được thương lái thu mua tại ruộng với giá từ 1,8 –  2,1 nghìn đồng/kg. Năng suất và giá bán thấp khiến nhiều hộ dân không muốn thu hoạch và để sắn chết thân, thối củ. Theo ước tính, 1ha sắn nguyên liệu của gia đình ông Chính cũng chỉ thu về 12 – 13 tấn củ. Nếu thuê nhân công thu hoạch, trừ các chi phí, tính ra gia đình ông lỗ nặng.

“Chưa năm nào năng suất sắn thấp như năm nay. Sắn bị thối nhiều như gia đình tôi thì may lắm tỉ lệ tinh bột chỉ 25 – 27% nên giá bán rất thấp. Thuê nhân công 1 ngày mất 150 – 200 nghìn đồng. Tính ra, nếu thu hoạch để bán thì gia đình tôi đang lỗ nặng nên cứ để vậy chứ không biết làm sao. Chắc vụ sau phải bỏ sắn trồng chuối, trồng cao su thôi”, ông Đức buồn bã.

Sắn nguyên liệu là cây trồng chủ lực, được trồng tại các xã phía tây nam tỉnh Quảng Trị từ hơn 20 năm trước. Thời gian đầu, có những vườn sắn đạt năng suất 38 – 40 tấn/ha nhưng hiện nay chỉ còn 10- 12 tấn/ha. Theo người trồng sắn, tập quán canh tác lạc hậu, không bón phân của đồng bào trải qua nhiều mùa vụ đã khiến đất đai bị bạc màu. Niên vụ sắn năm nay, dịch khảm lá hoành hành, năng suất các vườn sắn giảm thê thảm. Bên cạnh đó, sắn bị thối củ do mưa nhiều, sản lượng thu hoạch được không đáng là bao, hàm lượng tinh bột thấp nên nhà máy thu mua với giá thấp.

Ông Hồ A Làng tại thôn A Quan, xã Lìa cho hay, 1ha đất trồng sắn của gia đình ông năm trước thu về 12 tấn củ nhưng năm nay mưa kéo dài nên thối gần hết, chỉ thu về khoảng 6 – 7 tấn.

“Ở đây nhiều hộ không bón phân cho cây sắn, chỉ trồng xuống rồi chờ ngày thu hoạch. Năm nay sắn nguyên liệu thối hết, thu hoạch không được là bao nhưng bỏ đi cũng tiếc của nên gia đình tôi nhờ người thân đi thu hoạch dùm. Cứ như thế này, người dân ở đây sẽ quay lưng với cây sắn nguyên liệu”, ông Làng than thở.

Đại diện Nhà máy tinh bột sắn Hướng Hóa (đóng trên địa bàn xã Lìa) cho biết, hiện đang là cao điểm thu hoạch, mỗi ngày đơn vị này thu mua 900 – 1.000 tấn sắn nguyên liệu. Sắn đạt tỷ lệ 30% tinh bột đang được thu mua tại nhà máy với giá 2,2 nghìn đồng/kg, tương đương với giá sắn tại thời điểm này ở niên vụ 2023 – 2024. Tuy nhiên, bệnh khảm lá, nông dân không thâm canh và mưa kéo dài khiến sắn bị thối, năng suất và chất lượng giảm so với năm trước, ảnh hưởng rất lớn đến thu nhập của người dân.

“Vùng nguyên liệu của nhà máy có diện tích 8 – 10 nghìn ha/năm. Nhà máy đang vào cao điểm hoạt động, tập trung thu mua, cố gắng tránh việc sắn để lâu dưới đất sẽ thối, chất lượng giảm sút. Để giải quyết vấn đề năng suất, sản lượng sụt giảm những năm qua, chúng tôi đã xây dựng mô hình giống sắn mới kháng bệnh khảm lá và khuyến cáo nông dân dùng giống sạch bệnh, tuyên truyền người dân thâm canh, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng sắn nguyên liệu”, Lê Ngọc Sáng, Giám đốc Nhà máy tinh bột sắn Hướng Hóa cho hay.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị, niên vụ 2024 – 2025, toàn tỉnh trồng trên 20 nghìn ha sắn, trong đó khoảng 30% diện tích nhiễm bệnh khảm lá mức độ từ nhẹ đến nặng, năng suất dự ước đạt 18 – 20 tấn/ha. Năm nay, người trồng sắn Quảng Trị bước vào vụ thu hoạch trong điều kiện mưa kéo dài hơn những năm trước nên nhiều diện tích bị thối củ, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng. Với tình hình như hiện nay, năng suất, hiệu quả từ cây sắn niên vụ này rất thấp.

Bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho hay, hiện địa phương đã chọn được giống sắn HN1 kháng được bệnh khảm lá, năng suất bình quân 30 – 35 tấn/ha, hàm lượng tinh bột 26 – 30%. Đây là giống có tiềm năng thay thế giống sắn KM94 nhưng hiện chưa được công nhận sản xuất tại các tỉnh Bắc Trung Bộ.