Sản lượng tăng, dịch hại giảm

Ngày 8/5, Trung tâm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Khu IV tổ chức hội nghị sơ kết vụ đông xuân 2025 – 2026, triển khai kế hoạch vụ hè thu – mùa 2026 các tỉnh Bắc Trung Bộ.

Sâu bệnh giảm, sản lượng tăng

Nhằm đảm bảo chỉ tiêu, kế hoạch vụ đông xuân 2025 – 2026, từ đầu vụ, Trung tâm Trồng trọt và BVTV Khu IV đã phối hợp chặt chẽ với Sở Nông Nghiệp và Môi trường các tỉnh cùng các bên liên quan chỉ đạo công tác sản xuất, phòng trừ sinh vật gây hại.

Toàn vùng đã gieo cấy được hơn 345.524ha lúa, đạt 100,2% kế hoạch. Năng suất bình quân ước đạt 65 tạ/ha. Sản lượng ước đạt 2.248.388 tấn, tăng 34.402 tấn so với vụ đông xuân 2024 – 2025.

Qua phân loại, diện tích lúa đặc sản cả vùng đạt hơn 16.232ha, chiếm 4,7%; lúa chất lượng cao 134.738ha, chiếm 39%; lúa chất lượng trung bình 173.374ha, chiếm 50,2%; lúa nếp 9.297ha, chiếm 2,7%; các giống khác 11.726ha, chiếm 3,4%.

Các tỉnh đã chủ động đưa các bộ giống chất lượng cao vào canh tác, đồng thời phát huy tốt công tác dự tính, dự báo và quản lý sinh vật gây hại. Trong vụ đông xuân 2025 – 2026, toàn vùng ghi nhận 18 đối tượng sinh vật gây hại trên cây lúa (chuột, rầy nâu rầy lưng trắng, bệnh đạo ôn, bệnh bạc lá vi khuẩn, bệnh khô vằn, bệnh lem lép hạt, ốc bươu vàng) với tổng diện tích nhiễm khoảng 28.755ha, trong đó nhiễm nặng 1.557ha, giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước (giảm 18,6%).

Việc quản lý sinh vật gây hại trên cây sắn cũng mang lại nhiều kết quả khả quan. Diện tích nhiễm bệnh khảm lá tại vùng Bắc Trung Bộ là 2.432ha (nặng 225ha), chủ yếu tại Quảng Trị (2.317ha) và thành phố Huế (115ha), giảm gần 64% so với cùng kỳ.

Đẩy mạnh chuyển đổi thực chất sản xuất

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, vụ hè thu 2026 nắng nóng có xu hướng xuất hiện sớm, kéo dài và cường độ cao hơn trung bình nhiều năm. Số ngày nắng nóng gay gắt có khả năng gia tăng, tập trung chủ yếu trong các tháng 6 – 8/2026, qua đó làm tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước cục bộ, đặc biệt tại các vùng cuối kênh, vùng cao cưỡng và khu vực không chủ động tưới.

Từ cuối tháng 8 đến tháng 9/2026, áp thấp nhiệt đới và bão trên Biển Đông có khả năng hoạt động ở mức tương đương trung bình nhiều năm (khoảng 6 – 7 cơn, trong đó 2 – 3 cơn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền). Các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, gió mạnh, lốc xoáy có thể gây thiệt hại đến sản xuất nông nghiệp…

Dù đối diện với nhiều khó khăn, toàn vùng Bắc Trung Bộ tự tin tiếp tục duy trì đà thắng lợi trong vụ hè thu – mùa 2026, phấn đấu đạt 307.403ha lúa, tổng sản lượng trên 1,588 triệu tấn. Đồng thời phát triển ổn định quy mô, sản lượng cây ăn quả, cây công nghiệp đang có.

Về tổ chức sản xuất, bám sát diễn biến thời tiết, thông tin thị trường để kịp thời điều chỉnh linh hoạt kế hoạch sản xuất, mục tiêu là hạn chế thấp nhất thiệt hại do thời tiết, thiên tai. Tăng cường hoạt động giám sát, cảnh báo sớm nguy cơ đối với dịch hại, chủ động triển khai các biện pháp ngăn ngừa, phản ứng nhanh, kịp thời xử lý dịch hại trên cây trồng.

Tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi thực chất sản xuất nông nghiệp hàng hóa theo hướng nâng cao hiệu quả từ nông sản giá trị thấp sang giá trị cao. Chuyển đổi những vùng lúa năng suất thấp, một vụ sang cây trồng cho giá trị cao hơn. Chú trọng xây dựng những vùng nguyên liệu lớn, bền vững cho những sản phẩm chủ lực cấp quốc gia, cấp tỉnh. Mở rộng diện tích áp dụng các kỹ thuật sản xuất an toàn, tiết kiệm chi phí đầu vào (giảm chi phí giống, phân bón, thuốc BVTV, tổn thất sau thu hoạch).

Chủ trì hội nghị, ông Nguyễn Quý Dương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và BVTV đánh giá các địa phương trong vùng đã chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp, không chỉ gói gọn trong phạm vi ngắn hạn mà thể hiện tầm nhìn có chiều sâu.

“Về sinh trưởng của cây lúa, bối cảnh thời tiết đầu vụ đông xuân 2025 – 2026 khá bất thuận, nắng nóng hơn thường kỳ khiến một số diện tích trỗ sớm, tuy nhiên nhờ chủ động ứng phó linh hoạt nên kết quả rất khả quan, năng suất dự kiến đạt 65 tạ/ha, nhìn chung cao hơn năm trước”, ông Dương cho biết.

Cục Trồng trọt và BVTV khuyến cáo giải pháp phòng trừ sinh vật gây hại cây trồng vụ hè thu – mùa 2026 như sau: 

+ Trên cây lúa: Thực hiện tốt công tác điều tra phát hiện, dự báo chính xác khả năng phát sinh, mức độ gây hại của các sinh vật gây hại, tham mưu kịp thời các biện pháp phòng trừ có hiệu quả. Khuyến khích nông dân tăng cường áp dụng canh tác lúa theo phương pháp SRI. Đẩy mạnh diệt chuột ngay từ đầu vụ, chú trọng những vùng gần gò bãi, mương máng…

+ Trên cây mía: Tập trung hạn chế bệnh chồi cỏ lây lan, không lấy hom giống bị bệnh, hom giống ở gần vùng có bệnh, các ruộng nhiễm bệnh. Với các đối tượng sinh vật gây hại khác, cần tổ chức phòng trừ những diện tích nhiễm nặng bằng các loại thuốc đặc hiệu theo nguyên tác “4 đúng”.

+ Trên cây sắn: Tăng cường kiểm tra, giám sát mức độ phát sinh, gây hại của bệnh khảm lá, bọ phấn trắng. Đẩy mạnh quản lý nguồn giống sắn, tuyệt đối không đưa giống từ vùng bị bệnh về trồng. Chăm sóc, bón phân đầy đủ để cây sinh trưởng tốt, chống chịu với điều kiện ngoại cảnh và sinh vật gây hại.

+ Trên cây ngô: Tăng cường điều tra, chỉ đạo phòng trừ tốt sâu keo mùa thu, không để lây lan, phát sinh thành dịch. Phòng trừ tốt các đối tượng sinh vật gây hại khác như chuột…

“Hiện vẫn còn một số diện tích gieo cuối vụ chưa đủ điều kiện thu hoạch, đề nghị các địa phương bám sát diễn biến thời tiết để kịp thời triển khai phương án cụ thể, nếu cần có thể gặt sớm, đảm bảo ‘xanh nhà hơn già đồng’. Giai đoạn này phải chú trọng đến một số sinh vật gây hại, tránh rủi ro cho bà con nông dân”, ông Nguyễn Quý Dương nhấn mạnh.