Phát triển vùng nguyên liệu bền vững các nông sản chủ lực

Xây dựng các vùng nguyên liệu đạt chuẩn

Ngày 12/3, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai phối hợp với Công ty cổ phần Nafoods Group tổ chức hội thảo “Phát triển vùng nguyên liệu bền vững theo chuỗi liên kết cây chanh leo, cà phê, sầu riêng phục vụ chế biến sâu, xuất khẩu”.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, năm 2025, toàn tỉnh có hơn 108.000ha cà phê, sản lượng trên 340.000 tấn, trong đó hơn 56.000ha đạt các tiêu chuẩn như 4C, Rainforest Alliance, hữu cơ. Nguồn nguyên liệu này cung cấp cho 3 nhà máy chế biến với công suất khoảng 157.000 tấn/năm, song phần lớn cà phê vẫn xuất khẩu thô, tỷ lệ chế biến sâu còn thấp.

Toàn tỉnh có khoảng 5.600ha chanh leo, sản lượng hơn 213.000 tấn, với 48 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, EU, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Đối với sầu riêng, diện tích đạt khoảng 9.200ha, sản lượng 57.700 tấn, đã cấp 67 mã số vùng trồng với hơn 1.500ha phục vụ xuất khẩu, chủ yếu sang Trung Quốc.

Theo đánh giá Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, các vùng nguyên liệu cà phê, chanh leo và sầu riêng đang từng bước hình thành theo hướng tập trung, tạo nguồn cung ổn định cho chế biến và xuất khẩu. Chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ giữa doanh nghiệp, HTX và nông dân ngày càng được củng cố, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và ổn định đầu ra.

Cùng với đó, tỉnh chú trọng cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, mở rộng diện tích sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ. Đồng thời thu hút doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến nông sản nhằm nâng cao năng lực chế biến và gia tăng giá trị sản phẩm.

Định hướng đến năm 2030, Gia Lai sẽ duy trì khoảng 109.000 – 110.000ha cà phê, 10.000ha chanh leo và 10.000ha sầu riêng, đồng thời đẩy mạnh phát triển vùng nguyên liệu bền vững, tăng cường liên kết sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc để nâng cao sức cạnh tranh của nông sản trên thị trường quốc tế.

Chia sẻ về định hướng phát triển vùng nguyên liệu bền vững, bà Nguyễn Thị Tố Trân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai cho biết, theo chỉ đạo của UBND tỉnh Gia Lai, từ nay đến cuối tháng 3/2026, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ phải hỗ trợ UBND các xã, phường xây dựng các vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đủ cung cấp cho các nhà máy sản xuất và xuất khẩu.

“Để nông sản đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu, ngay từ bây giờ, các địa phương cần tập trung xây dựng và tích hợp các vùng nguyên liệu sản xuất đạt chuẩn, được cấp mã số vùng trồng. Đồng thời, việc đẩy mạnh số hóa dữ liệu trong quản lý sản xuất đối với các nhóm cây trồng chủ lực cũng là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng”, bà Trân chia sẻ.

Thắt chặt liên kết sản xuất, số hóa quản lý vùng trồng

Những năm gần đây, Nafoods Group là một trong những doanh nghiệp tiên phong liên kết với nông dân và HTX tại Tây Nguyên nhằm xây dựng vùng nguyên liệu chanh leo ổn định, hướng tới phát triển chuỗi giá trị bền vững.

Năm 2025, doanh nghiệp đã liên kết với 37 HTX và các đơn vị sản xuất tại Gia Lai để hình thành vùng trồng chanh leo với hơn 1.420 hộ nông dân tham gia, tổng diện tích trên 2.000ha. Song song đó, doanh nghiệp hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng quy trình canh tác và cử đội ngũ kỹ thuật thường xuyên hướng dẫn, giúp năng suất chanh leo đạt bình quân khoảng 34 tấn/ha.

Ngoài ưu tiên thu mua sản phẩm từ vùng liên kết, doanh nghiệp vẫn thu mua chanh leo của nông dân ngoài vùng nguyên liệu, góp phần ổn định đầu ra trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.

Giai đoạn 2026 – 2030, Nafoods đặt mục tiêu mở rộng vùng nguyên liệu với khoảng 6.000ha chanh leo, 30.000ha cà phê và 5.000ha sầu riêng. Những vùng nguyên liệu này được tổ chức theo chuỗi liên kết với HTX và người dân, áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP nhằm chủ động nguồn nguyên liệu cho chế biến và xuất khẩu, qua đó nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Tổng Giám đốc Nafoods Group cho biết, hiện doanh nghiệp đã xuất khẩu sản phẩm đến khoảng 70 quốc gia trên thế giới. Đây đều là những thị trường có yêu cầu khắt khe về chất lượng và an toàn thực phẩm. Vì vậy, Nafoods xác định việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, kiểm soát chặt chẽ dư lượng kim loại nặng và thuốc bảo vệ thực vật là yếu tố then chốt để duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Ông Hùng cho biết, đối với cây chanh leo, trong những năm qua Nafoods đã phát triển được vùng nguyên liệu tại khu vực Tây Nguyên với diện tích hơn 5.000ha. Các vùng trồng này được tổ chức theo hình thức liên kết với HTX và nông hộ thông qua hợp đồng bao tiêu sản phẩm nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định cho chế biến và xuất khẩu.

Bên cạnh chanh leo, doanh nghiệp cũng đang xây dựng và quản lý các vùng nguyên liệu đối với một số loại cây trồng khác như dứa và thanh long. Việc kiểm soát quy trình canh tác tại các vùng trồng giúp Nafoods chủ động quản lý dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.

“Trong chiến lược 5 năm tới, Nafoods xác định phát triển dựa trên nền tảng hệ thống quản trị chuyển đổi số và phát triển xanh. Chính vì vậy, những cây trồng trọng điểm như chanh leo, dứa, thanh long, sầu riêng, đặc biệt là cây cà phê chúng tôi xác định việc số hóa truy xuất, quản lý mã số vùng trồng là rất quan trọng.

Hiện chúng tôi đã thành lập công ty riêng để tập trung số hóa quản lý vùng trồng bền vững. Đây cũng là mục tiêu nằm trong chương trình tổng thể của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường”, ông Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ.