Quảng Ngãi định hình lại ngành thủy sản trong không gian mới

Nhiều ‘điểm nghẽn’ cản tiềm năng

Sau sáp nhập, tỉnh Quảng Ngãi sở hữu không gian phát triển hiếm có khi kết nối cả vùng biển Duyên hải Nam Trung bộ với khu vực cao nguyên Bắc Tây Nguyên. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, sự kết hợp này tạo điều kiện thuận lợi để phát triển đa dạng các loại hình thủy sản, từ khai thác biển, nuôi trồng nước mặn – lợ đến nuôi trồng thủy sản nước ngọt tại các hồ chứa.

Thực tế cho thấy, với 211 hồ chứa thủy lợi, tổng dung tích gần 487 triệu m3 nước, địa phương có nhiều dư địa để phát triển nuôi trồng theo hướng đa vùng sinh thái. Những năm qua, ngành thủy sản duy trì mức tăng trưởng bình quân khoảng 3,5%/năm, cơ cấu từng bước chuyển dịch theo hướng tích cực, góp phần thay đổi nhận thức sản xuất của người dân.

Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Hạ tầng hậu cần nghề cá còn thiếu đồng bộ, liên kết chuỗi chưa chặt chẽ, trong khi áp lực từ các quy định về chống khai thác IUU ngày càng lớn. Ông Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, nhìn nhận: “Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là tổ chức sản xuất còn phân tán, thiếu liên kết và chưa khai thác hết lợi thế liên vùng sau sáp nhập. Nếu không có một định hướng tổng thể, ngành thủy sản khó tạo được bước đột phá trong giai đoạn tới”.

Ông Phương cũng cho rằng, khu vực Kon Tum (cũ) vẫn chủ yếu phát triển thủy sản theo quy mô nhỏ lẻ, tự phát, chưa tận dụng hiệu quả mặt nước hồ chứa, trong khi thiếu cả cơ sở chế biến lẫn thị trường tiêu thụ ổn định. Điều này khiến tiềm năng lớn nhưng chưa được chuyển hóa thành giá trị kinh tế tương xứng.

Tái cấu trúc toàn diện, nâng cao giá trị thủy sản

Từ thực tiễn đó, tỉnh Quảng Ngãi đã có tờ trình gửi UBND tỉnh Quảng Ngãi về việc xin chủ trương xây dựng “Đề án phát triển thủy sản bền vững giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045”. Mục tiêu của đề án không chỉ nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng liên vùng mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế biển gắn với sinh kế lâu dài của người dân; định hình lại toàn ngành theo hướng hiện đại và hiệu quả hơn.

Theo định hướng, đến năm 2030, Quảng Ngãi đặt mục tiêu nâng tốc độ tăng trưởng ngành thủy sản lên 4-5%/năm, với tổng sản lượng khoảng 284.547 tấn, giá trị sản xuất hơn 9.000 tỷ đồng và kim ngạch xuất khẩu đạt 25 triệu USD. Điểm đáng chú ý là sự chuyển dịch rõ rệt trong cơ cấu, khi giảm dần cường lực khai thác, đồng thời gia tăng tỷ trọng nuôi trồng và chế biến.

Ông Hồ Trọng Phương cho biết: “Đề án sẽ tập trung tái cơ cấu mạnh lĩnh vực khai thác theo hướng giảm số lượng tàu, nâng cao hiệu quả và tuân thủ các quy định quốc tế, đặc biệt là chống khai thác IUU. Song song đó, tỉnh sẽ ưu tiên phát triển nuôi trồng theo chuỗi liên kết, gắn với chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng”.

Theo ông Phương, nuôi trồng thủy sản sẽ trở thành trụ cột quan trọng với định hướng mở rộng diện tích, phát triển lồng nuôi biển và tận dụng hiệu quả các hồ chứa nội địa. Tỉnh Quảng Ngãi đặt mục tiêu phát triển diện tích lên 2.530 ha, với khoảng 2.500 lồng nuôi biển; sản lượng nuôi đạt hơn 17.500 tấn. Song song đó, sẽ hình thành các chuỗi liên kết từ nuôi trồng đến chế biến và tiêu thụ, bảo đảm an toàn thực phẩm và nâng cao giá trị sản phẩm.

Trong lĩnh vực chế biến, Quảng Ngãi định hướng nâng công suất các nhà máy lên khoảng 30.000 tấn/năm, thúc đẩy chế biến sâu, đa dạng sản phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn nhằm giảm thiểu chất thải. Cùng với đó, hệ thống dịch vụ hậu cần nghề cá sẽ được đầu tư đồng bộ, bao gồm nâng cấp cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão và các dịch vụ cung ứng. Dự kiến, các cảng cá trên địa bàn sẽ đạt khả năng tiếp nhận khoảng 950 lượt tàu/ngày, với sản lượng bốc dỡ hơn 150.000 tấn/năm.

“Tầm nhìn đến năm 2045, ngành thủy sản Quảng Ngãi hướng đến phát triển hiện đại, bền vững, với cơ cấu chuyển dịch rõ nét theo hướng giảm khai thác, tăng nuôi trồng và chế biến, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của tỉnh. Dự kiến, đề án sẽ được hoàn thiện và trình ban hành vào cuối năm 2026, với tổng kinh phí xây dựng khoảng 2,6 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh”, ông Phương thông tin.

Với những mục tiêu mà ngành thủy sản tỉnh Quảng Ngãi đặt ra, vừa qua, ông Đỗ Tâm Hiển, Phó Chủ tịch UBND tỉnh này đã ký văn bản thống nhất chủ trương xây dựng “Đề án phát triển thủy sản bền vững tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045”, đồng thời giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì triển khai, hoàn thiện và trình UBND tỉnh xem xét trước ngày 30/11/2026 .