Tỉnh Quảng Ninh cắt giảm hơn 800 tàu cá để bảo vệ hệ sinh thái

UBND tỉnh Quảng Ninh mới ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái. Mục tiêu cốt lõi của kế hoạch là từng bước chuyển đổi các nghề khai thác có tác động tiêu cực, mang tính tận diệt sang các hình thức khai thác thân thiện với môi trường hoặc chuyển hẳn sang các ngành dịch vụ, sản xuất khác.

Theo lộ trình từ năm 2026 đến 2030, tỉnh dự kiến giảm tổng cộng 862 tàu cá, tương đương mỗi năm sẽ có khoảng 172 phương tiện dừng hoạt động đánh bắt gây hại. Trong đó, trọng tâm nằm ở vùng ven bờ với 840 tàu có chiều dài từ 6 mét đến dưới 12 mét, chủ yếu làm các nghề như lưới rê, nghề cào hay lồng bát quái – những hình thức đánh bắt vốn từ lâu đã gây áp lực lớn lên sự phục hồi của các loài thủy sản non.

​Tại đặc khu Vân Đồn, nơi được xem là “thủ phủ” nghề cá của tỉnh Quảng Ninh, không khí chuyển mình đang hiện rõ trong từng câu chuyện bên bến cảng. Ông Nguyễn Văn Hải, một ngư dân có gần 30 năm gắn bó với nghề lưới kéo tại khu Cái Rồng, chia sẻ về quyết định treo lưới của mình bằng một sự trầm ngâm nhưng đầy quyết đoán.

Theo ông, những năm gần đây, lượng cá tôm sụt giảm rõ rệt, có những chuyến biển tiền dầu còn cao hơn tiền bán hải sản. Khi nghe tin tỉnh có chính sách hỗ trợ chuyển đổi sang nuôi trồng thủy sản và du lịch sinh thái, ông thấy đây là hướng đi hợp lý. “Ngư dân giờ đây đã hiểu rằng nếu cứ tiếp tục khai thác tận diệt bằng mắt lưới nhỏ hay nghề cào, thì chính con cháu chúng tôi sau này sẽ không còn biển để dựa vào”, ông Hải bộc bạch.

​Ở góc độ quản lý địa phương, lãnh đạo đặc khu Vân Đồn cũng khẳng định quyết tâm cao độ trong việc thực hiện đề án này. Ông Đào Văn Vũ, Phó Chủ tịch thường trực UBND đặc khu cho biết, địa phương xác định việc giảm số lượng tàu cá không phải là kìm hãm sự phát triển, mà là để nâng cao chất lượng khai thác và bảo vệ môi trường bền vững.

Đặc khu đã chủ động rà soát, phân loại đối tượng ngư dân để có phương án đào tạo nghề phù hợp. Với lợi thế là khu kinh tế ven biển, Vân Đồn đang đẩy mạnh phát triển các mô hình nuôi cá lồng bè công nghệ cao và du lịch trải nghiệm. Việc chuyển đổi sinh kế cho ngư dân được thực hiện gắn liền với việc hỗ trợ kỹ thuật và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, đảm bảo người dân “rời tàu” nhưng không “rời biển”, họ sẽ trở thành những chủ thể mới trong ngành du lịch hoặc những kỹ sư nuôi biển thực thụ.

Lộ trình “giảm tải” cho đại dương

​Lộ trình cụ thể của tỉnh Quảng Ninh cũng phân định rất rõ ràng về quy mô tàu. Vùng lộng (khu vực biển trung gian nằm giữa tuyến bờ và tuyến khơi) sẽ giảm 18 tàu cá chiều dài từ 12 đến dưới 15 mét, tập trung vào nghề lưới kéo chiếm đa số.

Đối với vùng khơi, dù số lượng tàu giảm ít hơn, chỉ 4 phương tiện trên 15 mét, nhưng lại tập trung vào những nghề có tác động diện rộng như lưới kéo và lưới rê. Sau năm 2030, Quảng Ninh kỳ vọng sẽ cơ bản hoàn thiện việc chuyển đổi, tạo ra một đội tàu cá tinh gọn, hiện đại và hoạt động có trách nhiệm.

​Để hiện thực hóa những con số này, tỉnh Quảng Ninh không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền hay hỗ trợ kinh tế. Các lực lượng chức năng như Biên phòng, Kiểm ngư và Thanh tra chuyên ngành sẽ siết chặt kỷ cương trên biển. Công tác tuần tra, kiểm soát sẽ được tăng cường thường xuyên để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi khai thác trái phép, sai vùng hoặc sử dụng ngư cụ cấm. Điều này tạo ra sự công bằng cho những ngư dân chấp hành tốt chủ trương và ngăn chặn triệt để tình trạng khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài, vốn là một điểm nóng trong quản lý nghề cá hiện nay.

​Nhìn rộng ra, kế hoạch chuyển đổi nghề cá của Quảng Ninh giai đoạn 2026 – 2030 là một phần của chiến lược tăng trưởng xanh mà tỉnh đang theo đuổi. Việc đánh đổi lợi ích kinh tế ngắn hạn từ khai thác tận diệt để lấy sự hồi sinh của hệ sinh thái biển là một sự lựa chọn đầy tầm nhìn. Khi những cánh lưới kéo gây hại dần thưa đi, nhường chỗ cho những trang trại nuôi biển bền vững và những tour du lịch sinh thái xanh mướt, tỉnh Quảng Ninh sẽ không chỉ là trung tâm du lịch mà còn là hình mẫu về kinh tế biển trách nhiệm của cả nước.