Cách đây hơn 10 năm, tôi từng vài lần đến khu vực thôn 5 xã Đăng Hà, tỉnh Bình Phước cũ, nay là xã Phước Sơn, tỉnh Đồng Nai. Khi đó, vùng đất này chủ yếu là cao su, nhưng èo uột, vì xa xôi cách trở, đường đi không có. Đất đỏ bazan mặc dù tốt thật, nhưng do nằm cheo leo, ít cây giữ nước nên đất cằn, khô cháy, mùa mưa lầy lội, mùa khô gió bụi mịt mù.
Còn hôm nay, những ngọn đồi trọc khô cằn năm xưa đã được thay thế bằng màu xanh ngút ngàn của những lô sầu riêng, những vườn cây ăn trái, được canh tác đúng chuẩn organic của trang trại sầu riêng mang tên Nữ Hoàng. Nguyễn Thế Tùng, chủ nhân của trang trại sầu riêng hơn 50ha này là 1 chàng trai còn rất trẻ, từng tốt nghiệp thạc sĩ ngành quản trị sản xuất ở châu Âu, từng là giảng viên đại học, nhưng quyết định rẽ hướng vì muốn tiếp nối giấc mơ của người mẹ quá cố.
Chỉ sau vài năm nỗ lực cải tạo, vùng đất từ màu đỏ khô cằn, chuyển sanh xanh ngút ngàn, đầy sự sống. Ảnh: Hồng Thủy.
Triết lý ba trụ đỡ: sinh thái, an toàn và công nghệ
Tôi rất nể phục Tùng, chủ nhân của trang trại sầu riêng Nữ Hoàng. Một chàng trai 8X không chỉ có ý chí kiên định, mà còn định hướng rõ ràng: làm nông nghiệp bền vững bằng canh tác chuẩn. Và, để có được một vùng sinh thái trong mơ này, Tùng và anh chị em trong farm trải qua nhiều năm không quản nắng mưa, ngày đêm đối mặt với vô vàn vất vả.
Sáu năm, một khoảng thời gian không quá dài cũng không phải ngắn, em cùng anh chị em ở trang trại đã trải qua biết bao vất vả. Cuối cùng, quả ngọt cũng đậu trái, 2 vụ đầu tiên, trang trại sầu riêng Nữ Hoàng đã thu hoạch xấp xỉ 1.300 tấn (bình quân 23 tấn/1ha). Đây là thành công bước đầu.
2 vụ đầu tiên, sầu riêng Nữ Hoàng đã đạt bình quân 23 tấn/ha. Ảnh: Hồng Thủy.
Tuy nhiên, đó chưa phải là những giá trị lớn. Mà thành công nhất chính là vùng đất này đã được cải tạo: Từ một vùng đất có chỉ số pH 3.8 – 4.0 nay đã trở thành một miền xanh thẳm trù phú hữu cơ (500 tấn – 700 tấn hữu cơ/năm) với chỉ số pH 5.5 – 6.2. Một chỉ số pH lý tưởng cho bất kỳ loại cây trồng lâu năm nào. 5 năm gầy dựng một hệ vi sinh vật bản địa lẫn đa dạng mật độ sinh học một cách bền bỉ với tư duy “đất có tốt, cây mới bền, quả mới ngon”. Đây là niềm hạnh phúc vô bờ bến của cả tập thể nông trại”, Tùng tâm sự.
Từ một vùng đất vốn ít được ai biết đến, tại một xã nghèo vùng sâu vùng xa. Nay trở thành một mô hình kinh tế nông nghiệp điển hình không chỉ tại Việt Nam mà được công nhận tại Đông Nam Á. Là nơi thường tổ chức giao lưu học hỏi lẫn chia sẻ kinh nghiệm cho các hội nông dân trong nước, công ty đa quốc gia, tập đoàn lớn đến từ Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia.
Kỹ sư nông nghiệp kiểm tra độ pH tại nông trại sầu riêng Nữ Hoàng. Ảnh: Hồng Thủy.
Sau 6 năm, Nữ Hoàng farm đã trở thành 1 trong số ít nông trại hiếm hoi đạt chứng chỉ thực hành tiêu chuẩn canh tác toàn cầu 2 năm liên tiếp (phiên bản 5.4 năm 2024 và 6.0 năm 2025). Là một nông trại có chỉ số rác thải nhựa ở mức zero, các thành viên được hưởng các phúc lợi như bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội.
Tùng cho biết, triết lý sinh thái, an toàn và công nghệ là ba trụ đỡ chiến lược đại diện cho một mô hình nông nghiệp định hướng ESG Môi Trường – Xã Hội – Quản Trị vốn dĩ đã được trang bị ngay từ những ngày đặt nền móng đầu tiên.
An sinh xã hội, môi trường và quy trình làm nên thành công
Khi đến nông trại Nữ Hoàng, tôi đã được nghe những câu chuyện rất hấp dẫn của Tùng, về “mối lương duyên” với nông nghiệp, về những dự định ấp ủ trong 10, 20 năm tới. Đặc biệt, tôi ấn tượng khi cảm nhận tập thể nơi đây là một gia đình. Họ không phân biệt cán bộ và công nhân, lãnh đạo và nhân viên, người lớn coi Tùng như con cháu, em út, người nhỏ coi anh như một người thầy, người anh. Tất cả đều quý trọng, tin tưởng nhau.
Lao động tại nông trại sầu riêng Nữ Hoàng phần lớn là đồng bào thiểu số tại địa phương. Ảnh: Hồng Thủy.
Công nhân tại Nữ Hoàng farm phần lớn là đồng bào thiểu số S’tiêng và Khmer. Họ vốn đều không có chút kinh nghiệm trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, nhưng Tùng vẫn ưu tiên chọn họ. “Vì sao?”, tôi hỏi. “Vì họ là những chủ nhân vùng đất này, họ sẽ cảm thấy được tôn trọng khi mình ưu tiên chọn họ. Điều thứ 2 là em muốn hỗ trợ truyền kiến thức, giúp thay đổi tập quán canh tác, làm kinh tế cho người thiểu số”, Tùng giải thích.
Từ những con người vốn lạ lẫm với các tiêu chuẩn canh tác phức tạp, nay đều nắm vững quy trình chăm sóc cây trồng theo hướng thuận thiên, trở thành những lao động lành nghề, chuyên nghiệp. Trong quá trình sinh hoạt tại nông trại, mỗi thành viên đều có ý thức trong bảo vệ môi trường. “Đây cũng là một trong những mục tiêu, những giá trị quan trọng mà tập thể anh chị em trong farm hướng đến”, Tùng nói.
Họ như một đại gia đình. Ảnh: Thế Tùng.
Anh Điểu Minh, một nông dân S’tiêng ở địa phương, một trong số những người gắn bó với trang trại Nữ Hoàng từ khi nơi đây còn là vùng đất trống, cho biết: “Tôi làm việc ở đây 8 năm rồi. Lương ổn định, ai cũng tốt hết. Tôi còn biết chăm cây không dùng hóa chất, thuốc trừ sâu, biết bảo vệ môi trường, bỏ được những thói quen xấu”, anh nói.
Tại lô sầu riêng trong nông trại, tôi gặp cô gái trẻ Thị Duyên, người S’tiêng, cô cho biết đã làm được 2 năm. Từ khi vào đây, cô học được kiến thức chuyên môn về quy trình canh tác, hiểu thế nào là bảo vệ môi trường, nông nghiệp sinh thái… Ngoài công việc thường ngày, cô và một số bạn trẻ khác được tạo điều kiện học văn hóa. Cô cho biết năm tới sẽ thi vào ngành nông nghiệp, sau đó về nông trại Nữ Hoàng làm việc. “Mấy đứa nhỏ như con được chú Tùng khuyến khích học lên cao. Chú sẽ hỗ trợ, tạo điều kiện cho học”, cô bé Thị Duyên nói.
Cô bé hoa khôi người S’tiêng làm việc tại nông trại sầu riêng Nữ Hoàng cho biết, em rất thích môi trường làm việc tại đây. Ảnh: Thế Tùng.
Nguyễn Thế Tùng du học ở Anh từ 2001 đến 2007, sau đó về nước làm trong ngành thực phẩm. Đến năm 2011, anh lại sang Anh học thạc sĩ quản trị kinh doanh. Về nước, anh làm giảng viên ở Đại học Hutech 4 năm. Tùng từng mở công ty công nghệ thực phẩm gia truyền và đang trên đường phát triển. Nhưng vì muốn hoàn thành tâm nguyện của người mẹ quá cố, Tùng đã chuyển hướng sang làm nông nghiệp. Và những kiến thức học được ở Anh, cùng nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quản trị hệ thống, lập kế hoạch, tiêu chuẩn HACCP, từng tham gia xây dựng nhà máy, hợp tác với các tập đoàn lớn của Malaysia, Singapore… cùng với quyết tâm cao, đã trở thành thế mạnh giúp anh thành công.
Nông trại sầu riêng Nữ Hoàng là một điểm đến sinh thái, môi trường trong lành, phù hợp tham quan du lịch gia đình, nơi vui chơi cho trẻ em. Ảnh: Thế Tùng.
“Theo em, mô hình nông nghiệp muốn thành công, trước hết phải xây dựng và làm tốt các vấn đề từ an sinh xã hội, môi trường, song song với quy trình chuẩn. Em quen với cách làm việc bài bản, nên toàn bộ quy trình kỹ thuật, từ gieo trồng đến chăm sóc, đều do em lập. Em không học nông nghiệp, nhưng xuất thân từ lĩnh vực thực phẩm, nắm rõ các kiến thức về tiêu chuẩn ISO, quen với việc ghi chép, quan sát, đánh giá. Vì thế, em đã hệ thống hóa mọi thứ thành quy trình chuẩn. Em chỉ cần ngồi 1 chỗ, ở bất cứ đâu, cũng có thể kiểm soát được sản lượng 137.000 trái sầu riêng, biết chính xác cây có bao nhiêu trái, sức khoẻ cây thế nào, thậm chí có thể xem rõ từng lá cây để phát hiện dấu hiệu bệnh”, Tùng nói.
Người ta nói nông nghiệp là tự nhiên, không có công thức. Nhưng em nghĩ ngược lại, nông nghiệp phải theo công thức, không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm, mà phải bằng dữ liệu, bằng con số cụ thể.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
