Nhãn Hưng Yên thành cây làm giàu bền vững ở xứ Mường

Tổ hội nghề nghiệp chia sẻ kinh nghiệm trồng nhãn

Hội Nông dân xã Nật Sơn (tỉnh Phú Thọ) vừa tổ chức hội nghị ra mắt Tổ hội nghề nghiệp Trồng và chăm sóc cây nhãn Nật Sơn – cây ăn quả được du nhập gần 30 năm trước đã bén rễ, trở thành cây làm giàu của bà con.

Hội Nông dân xã Nật Sơn cho biết, việc thành lập Tổ hội nghề nghiệp Trồng và chăm sóc cây nhãn với 8 thành viên ban đầu nhằm tập hợp những hội viên nông dân có cùng ngành nghề, cùng sở thích và nhu cầu phát triển sản xuất, tạo điều kiện để các thành viên tăng cường liên kết, trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau về kỹ thuật, giống, vốn và phương thức tổ chức sản xuất.

Sự kiện này đã trở thành cú hích để Hội Nông dân xã tiếp tục xây dựng, nhân rộng các mô hình tổ hội nghề nghiệp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng liên kết, bền vững. Hội Nông dân xã cũng tiến hành giải ngân nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân cho các hội viên tham gia mô hình với tổng số tiền 600 triệu đồng để đầu tư phát triển sản xuất, mở rộng quy mô trồng cây ăn quả, nâng cao hiệu quả kinh tế, từng bước ổn định đời sống.

Không chỉ khẳng định thương hiệu với chất lượng, hương vị riêng, nhãn Sơn Thủy còn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể, đạt chứng nhận VietGAP, OCOP và đã xuất khẩu sang thị trường Châu Âu. Với sự đồng hành của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Sơn Thủy trong liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, nhãn Sơn Thủy tiếp tục khẳng định vị thế là cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp của địa phương.

Mùa thu hoạch năm nay, nhãn Sơn Thủy tại xã Nật Sơn đang được thu mua với giá từ 15 – 20 ngàn đồng/kg, thời điểm đầu vụ đạt 30.000 đồng/kg, mang lại niềm vui lớn cho người trồng nhãn.

Hiện toàn xã có trên 220 ha nhãn với khoảng 600 hộ dân tham gia canh tác, tập trung tại các thôn Sơn Thủy, Xuân Thủy…, sản lượng bình quân đạt khoảng 30 tấn/ha, doanh thu ước đạt 300 triệu đồng/ha.

Nhãn Hưng Yên bén rễ xứ Mường

Người dân xã Nật Sơn (tỉnh Phú Thọ) 30 năm qua đặt trọn niềm tin vào cây nhãn có nguồn gốc từ tỉnh Hưng Yên. Bén duyên với xứ Mường, cây nhãn đã trở thành thương hiệu riêng trên vùng đất mới.

Người có công đầu đưa cây nhãn từ Hưng Yên lên đất Nật Sơn là ông Bùi Văn Lực (xóm Khoang) – nguyên Chủ tịch, nguyên Bí thư xã Sơn Thủy (huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình trước đây, sau hợp nhất là xã Nật Sơn, tỉnh Phú Thọ).

Những năm 1990, như nhiều xã miền núi khác của xứ Mường, điều kiện phát triển kinh tế của Sơn Thủy khó khăn, cơ cấu cây trồng, vật nuôi đơn điệu, độc canh, một năm trông chờ vào 2 vụ lúa. “Cái khó bó cái khôn”, thời điểm đó, việc chuyển đổi cây trồng, vật nuôi theo hướng đa canh là khái niệm đầy lạ lẫm.

Đau đáu khát vọng xóa đói giảm nghèo cho bà con, ông Lực luôn mày mò tìm kiếm, học hỏi các mô hình phát triển kinh tế từ các vùng miền khác để tìm ra cây, con phù hợp với quê mình. Và rồi, cây nhãn Hưng Yên bén duyên với Nật Sơn một cách tình cờ như thế.

Bán 2 con bò lấy vốn, ông Lực đánh cược mua 300 cây nhãn giống Hương Chi nổi tiếng của Phố Hiến, Hưng Yên. Không phụ lòng người, cây nhãn phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng Nật Sơn.

Năm thứ 3 cây bắt đầu cho quả bói. Giống nhãn quý Phố Hiến trồng trên xứ Mường cho vỏ mỏng, cùi dày, trái ngọt, hạt nhỏ, vị ngọt, thơm nhẹ. Bước sang năm thứ 4, cây lớn nhanh và bắt đầu cho thu hoạch đại trà. Vì trồng trên xã Sơn Thủy nên ông Lực đặt tên là “nhãn Sơn Thủy”. Địa danh này về sau cũng được đăng ký thành thương hiệu của nhãn Nật Sơn.

Từ 1 – 2 hộ gia đình trồng nhỏ lẻ ở xóm Khoang, bà con trong xã bắt đầu trồng theo. Cây nhãn có nguồn gốc Hưng Yên nhanh chóng phủ rộng sang xóm Bèo, xóm Lốc, trong đó xóm Khoang vẫn là khởi nguồn của nhãn Nật Sơn với 100% bà con trong xóm cùng trồng, diện tích phủ rộng lên tới 50 ha. Toàn xã Nật Sơn (mới) có khoảng 220 ha nhãn Sơn Thủy.

Năm 2016, sản phẩm “nhãn Sơn Thủy” được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bảo hộ nhãn hiệu tập thể. Tiếp đó, hàng loạt chứng nhận được cấp về an toàn thực phẩm (năm 2016), VietGAP (2019), OCOP (2020) đã giúp thương hiệu nhãn Sơn Thủy vươn xa hơn đến các thị trường trong và ngoài nước.

Năm 2019, nhãn Sơn Thủy là sản phẩm đầu tiên của tỉnh Hòa Bình (cũ) được cấp mã số vùng trồng, chính thức có “giấy thông hành” để xuất ngoại. Tháng 8/2022, lần đầu tiên nhãn Sơn Thủy vượt qua những yêu cầu khắt khe để được xuất khẩu vào thị trường EU – dấu mốc đặc biệt nâng tầm nhãn Nật Sơn.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hòa Bình (cũ), tất cả yêu cầu kỹ thuật của thị trường EU đối với các sản phẩm rau quả tươi đã được người trồng nhãn Sơn Thủy tuân thủ nghiêm ngặt từ năm 2019, từ kỹ thuật canh tác, ghi chép nhật ký sản xuất, giám sát mã số vùng trồng… Mẫu nhãn Sơn Thủy đã có kết quả phân tích tại phòng thử nghiệm được chỉ định theo tiêu chuẩn EU, tất cả 3 mẫu đều đạt yêu cầu kỹ thuật đối với 821 chỉ tiêu kiểm định về an toàn thực phẩm theo yêu cầu của EU.