Ngày 30/9, Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam tổ chức Hội nghị tập huấn dự án “Ứng dụng công nghệ nghiên cứu và đổi mới sáng tạo để nâng cao an toàn sinh học và góp phần giảm thiểu sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi lợn tại hai vùng sinh thái nông nghiệp của Việt Nam”.
Tham dự chương trình có đại diện Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Đại sứ quán Ireland, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, chính quyền địa phương, các thành viên dự án cùng các hộ chăn nuôi lợn tại Kiều Phú và Quốc Oai, Hà Nội. Ảnh: Hoài Thơ.
‘Lỗ hổng’ từ chính thói quen chăn nuôi
PGS.TS Ngô Thị Kim Cúc, Phó Viện trưởng Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam cho biết, dự án được triển khai trong khuôn khổ Chương trình Đối tác Việt Nam – Ireland về Chuyển đổi Hệ thống Nông nghiệp và Thực phẩm (IVAP), do Cơ quan Hệ thống Thực phẩm Bền vững Ireland thực hiện và Đại sứ quán Ireland tài trợ.
Dự án hướng tới thay đổi thái độ, hành vi của người chăn nuôi nhằm cải thiện an toàn sinh học, khuyến khích sử dụng kháng sinh thận trọng, qua đó góp phần phát triển chăn nuôi lợn bền vững, cạnh tranh và tạo ra thực phẩm an toàn.
Năm 2025, dự án sử dụng công cụ BIOCHECK do Đại học Ghent (Bỉ) xây dựng để đánh giá thực trạng an toàn sinh học tại các hộ chăn nuôi ở Hà Nội. Bộ công cụ gồm 109 câu hỏi, xem xét các yếu tố an toàn sinh học cả bên trong và bên ngoài trang trại.
Từ kết quả khảo sát, nhóm dự án cùng các chuyên gia quốc tế phân tích những điểm còn hạn chế, xác định các nguy cơ và đề xuất biện pháp khắc phục. Hai trang trại tại Hà Nội sau đó được lựa chọn xây dựng thành mô hình kiểu mẫu, trên cơ sở đánh giá theo các tiêu chí của BIOCHECK.
Theo PGS.TS Ngô Thị Kim Cúc, dự án bắt đầu triển khai các biện pháp can thiệp từ tháng 7/2026. Sau thời gian đầu thực hiện, nhận thức của người chăn nuôi đã có chuyển biến, các thực hành an toàn sinh học được chú trọng hơn và một số “lỗ hổng” tại trang trại đang từng bước được khắc phục.
Quá trình xây dựng mô hình dự kiến kéo dài đến tháng 2/2027. Viện kỳ vọng khi mô hình hoàn thiện, những thay đổi về nhận thức và hành vi của người chăn nuôi sẽ rõ nét hơn, góp phần bảo vệ sức khỏe vật nuôi và nâng cao mức độ an toàn của trang trại.
PGS.TS Ngô Thị Kim Cúc, Phó Viện trưởng Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam cho rằng thách thức lớn nhất trong việc duy trì an toàn sinh học không hẳn nằm ở thiết bị hay kỹ thuật, mà ở nhận thức và hành vi của người chăn nuôi. Ảnh: Hoài Thơ.
“Việc nâng cao nhận thức thông qua đào tạo, tập huấn, kết hợp thay đổi hành vi bằng hình thức cầm tay chỉ việc và xây dựng các mô hình chuẩn để lan tỏa ra cộng đồng đóng vai trò rất quan trọng”, Phó Viện trưởng nhấn mạnh.
Theo bà, hoạt động đào tạo cần được duy trì thường xuyên, liên tục, song song với các giải pháp và chính sách phù hợp để những mô hình hiệu quả có thể được nhân rộng.
Từ mô hình kiểu mẫu đến thay đổi của người nuôi
Tại buổi tập huấn, các hộ chăn nuôi được tiếp cận trực tiếp với những vấn đề từng tồn tại tại các trang trại mẫu, quá trình khắc phục và những thay đổi sau khi áp dụng các biện pháp an toàn sinh học.
Điểm đáng chú ý là dự án không chỉ tập trung hỗ trợ thiết bị mà hướng tới thay đổi tư duy và thói quen của người chăn nuôi. Trong thực tế, mầm bệnh có thể xâm nhập qua nhiều con đường như con giống, thức ăn, nước uống, môi trường chuồng trại, người chăm sóc hay phương tiện ra vào khu vực nuôi.
Chia sẻ tại hội nghị, đại diện cơ sở chăn nuôi heo Đỗ Văn Ba – một hộ tham gia xây dựng trang trại kiểu mẫu, cho biết trước đây phần lớn công việc trong trang trại được gia đình thực hiện theo kinh nghiệm.
Sau khi tham gia dự án, hộ chăn nuôi heo đã từng bước thay đổi nhiều thói quen trong quá trình chăn nuôi. Theo đại diện, những điều chỉnh này không nhất thiết phải bắt đầu từ các khoản đầu tư lớn, mà có thể từ những việc rất cụ thể như bố trí lại dụng cụ sau sử dụng, đặt các hướng dẫn ở vị trí dễ nhìn để thường xuyên ghi nhớ hay thực hiện đúng hơn quy trình vệ sinh, khử khuẩn.
Ông Đỗ Quốc Phấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội đánh giá các kết quả bước đầu của dự án có tính thực tiễn. Theo ông Phấn, người dân trên thực tế đã áp dụng một số biện pháp an toàn sinh học nhưng trước đây chưa phải ai cũng hiểu đầy đủ về yêu cầu và ý nghĩa của các biện pháp này. Qua hoạt động tập huấn và triển khai dự án, nhận thức của người chăn nuôi từng bước được nâng cao.
Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội Đỗ Quốc Phấn nhấn mạnh: “Từ những kiến thức có được qua tập huấn, quan trọng nhất vẫn là phải bắt tay vào làm”. Ảnh: Hoài Thơ.
Ông nhấn mạnh, để đạt hiệu quả, các giải pháp phải được thực hiện đồng bộ. Đây cũng là yêu cầu ngày càng quan trọng trong bối cảnh ngành chăn nuôi phải đáp ứng các tiêu chí về an toàn sinh học, an toàn thực phẩm và tổ chức sản xuất.
Ở góc độ cơ quan quản lý, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội cho biết sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ nâng cao kỹ thuật cho người chăn nuôi, đồng thời mong muốn có thêm các giải pháp và chính sách để mô hình chăn nuôi an toàn sinh học được nhân rộng.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
