Khánh Hòa hướng tới xây dựng ngành hàng dê, cừu Halal

Nhận diện thế mạnh và 5 “nút thắt” kìm hãm

Ngày 30/9, tại phường Ninh Chử, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa tổ chức hội nghị “Giải pháp nâng cao hiệu quả trong chăn nuôi dê, cừu trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa”.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa cho biết, tỉnh xác lập vị thế là vùng chăn nuôi dê, cừu lớn nhất cả nước với quy mô lên tới 266.000 con, cung ứng ra thị trường gần 4.900 tấn thịt hơi xuất chuồng mỗi năm.

Toàn tỉnh phân định rõ hai tiểu vùng sinh thái đặc trưng: Nam Khánh Hòa là thủ phủ truyền thống của giống cừu Phan Rang với 94.000 con, chiếm 86% tổng đàn cừu cả nước; còn tiểu vùng Trung – Tây Khánh Hòa sở hữu thảm thực vật phong phú, dồi dào phụ phẩm, phù hợp nuôi thâm canh dê ngoại sinh sản gắn với kinh tế tuần hoàn.

Cùng với lượng khách du lịch quốc tế đông đảo, hạ tầng giao thông từ Sân bay Quốc tế Cam Ranh, cảng biển Cam Ranh và Nha Trang mở ra cơ hội lớn để địa phương phát triển dòng sản phẩm thịt Halal hướng tới xuất khẩu.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Dũng cũng chỉ ra 5 vướng mắc lớn đang cản trở hiệu quả ngành chăn nuôi của tỉnh. Đó là nguy cơ suy thoái giống do tập quán chăn thả tự do dẫn đến phối giống cận huyết; nguồn thức ăn thô xanh khan hiếm do diện tích đồng cỏ bị thu hẹp và hạn hán kéo dài; chuồng trại tạm bợ khiến tỷ lệ mắc bệnh tăng; tư duy nông hộ chậm đổi mới, chưa chủ động kiểm soát an toàn sinh học cùng sự đứt đoạn chuỗi liên kết thị trường khi thiếu hạ tầng giết mổ và chế biến sâu đạt chuẩn Halal.

Ông Võ Văn Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa cho rằng, việc UBND tỉnh ban hành Quyết định số 1801/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển sản phẩm dê, cừu thành sản phẩm Halal đến năm 2030 là định hướng quan trọng để chuyển từ chăn nuôi quảng canh sang làm chủ quy trình kỹ thuật mới, hướng tới mục tiêu nâng tổng đàn lên 500.000 con.

Đồng bộ quy hoạch, kỹ thuật và chính sách liên kết

Nhằm làm rõ các giải pháp kỹ thuật, ông Nguyễn Thanh Sơn, đại diện Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa đã giới thiệu chuỗi quy trình kỹ thuật mới đang được đơn vị tập trung chuyển giao. Về công tác giống, ngành khuyến nông tập trung cải tạo bằng các dòng ngoại cao sản như Boer, Saanen, Dorper, White Dorper lai với giống bản địa như dê Bách Thảo, dê cỏ và cừu Phan Rang; kết hợp áp dụng kỹ thuật luân chuyển đực giống, thụ tinh nhân tạo và chẩn đoán thai sớm bằng siêu âm nhằm khắc phục triệt để hiện tượng phối giống cận huyết.

Đối với dinh dưỡng và quản lý đàn, đơn vị đẩy mạnh hướng dẫn công nghệ thức ăn phối trộn tổng hợp (TMR) kết hợp ủ chua phụ phẩm bằng men vi sinh giúp ổn định độ pH dạ cỏ, kích thích phân giải chất xơ; đồng thời hướng dẫn lót sàn chuồng gỗ hoặc nhựa composite và đeo thẻ tai điện tử quản lý từng cá thể.

Từ góc độ thực tiễn chăn nuôi trang trại, ông Nguyễn Đình Ngọc, Giám đốc Công ty TNHH NBEE FEED (chủ trang trại Thạch Bàn Farm) chia sẻ giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế thông qua cải tạo con giống, chủ động dinh dưỡng và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Về con giống, trang trại ứng dụng nguyên lý di truyền ưu thế đực, đưa các dòng đực thuần ngoại chất lượng cao như đực Boer phối với cái Bách Thảo, hay sử dụng các dòng cừu Dorper (chuyên thịt), Suffolk (thể trạng lớn) và Merino (chuyên lông) phối với cừu cái Phan Rang để tạo ra các dòng cừu lai thương phẩm và cừu cảnh phục vụ du lịch sinh thái, mang lại giá trị kinh tế cao hơn so với bán cừu thịt truyền thống.

Về dinh dưỡng, trang trại tự sản xuất bộ premix vi chất kết hợp với nguồn đạm khô dầu và năng lượng sẵn có tại địa phương để phối trộn thức ăn tinh, giảm chi phí mua cám công nghiệp. Bên cạnh đó, mô hình áp dụng đệm lót sinh học phân tách riêng phân khô và nước tiểu để tái chế làm phân bón hữu cơ chất lượng cao, vừa nâng cao thu nhập vừa bảo vệ môi trường.

Ở góc độ cơ quan quản lý chuyên ngành, đại diện Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Khánh Hòa cho biết, giai đoạn 2026 – 2030, đơn vị phối hợp quy hoạch 14 vùng chăn nuôi dê, cừu tập trung và 6 điểm giết mổ tập trung tại Bắc và Nam Khánh Hòa nhằm thu hút đầu tư cơ sở giết mổ chuyên biệt đạt chuẩn Halal.

Địa phương sẽ lồng ghép hiệu quả chính sách phát triển chăn nuôi từ Nghị định 106/2024/NĐ-CP và chính sách hỗ trợ cơ sở giết mổ tập trung với mức tối đa 15 tỷ đồng/dự án theo Nghị định 57/2018/NĐ-CP, đồng thời hỗ trợ thành lập các hợp tác xã liên kết nông dân với doanh nghiệp.

Đánh giá về cơ hội thị trường dưới góc nhìn doanh nghiệp Halal, ông Nguyễn Huy Toàn, Giám đốc Truyền thông Công ty Halal Hub Việt Nam cho rằng, quy mô thị trường thực phẩm Halal toàn cầu dự kiến đạt hơn 2.000 tỷ USD vào năm 2029, trong đó dê và cừu là những dòng sản phẩm thương mại đầy tiềm năng.

Khánh Hòa sở hữu lợi thế lớn về tổng đàn, hạ tầng cảng biển kết nối thuận lợi với các thị trường Hồi giáo lân cận như Indonesia, Malaysia, cùng lượng khách du lịch Hồi giáo tại chỗ rất đông đảo. Do đó, doanh nghiệp đề xuất ba ưu tiên chiến lược: xây dựng vùng nguyên liệu chuẩn theo Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN) về Halal, đầu tư cơ sở giết mổ chế biến chuyên biệt và xác định rõ tiêu chuẩn nhập khẩu của từng thị trường mục tiêu nhằm đưa sản phẩm dê, cừu Khánh Hòa vươn tầm quốc tế.

Giải đáp thắc mắc của người chăn nuôi tại phiên thảo luận về rủi ro biến động giá cả, ông Phan Đình Thịnh, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Khánh Hòa cho rằng: Bản chất của Đề án Halal không phải là mục tiêu “xa rời thực tế” mà chính là giải pháp chuẩn hóa toàn bộ chuỗi sản xuất từ con giống, quy trình chăn nuôi an toàn sinh học, kiểm soát chất cấm, thức ăn đến giết mổ và đóng gói thương hiệu. Khi sản phẩm đạt chuẩn Halal, thịt dê cừu Khánh Hòa không chỉ đủ điều kiện xuất khẩu mà còn chinh phục được các chuỗi nhà hàng, khách sạn cao cấp trong nước.