Từ cây trồng mới đến sản phẩm có giá trị gia tăng
So với nhiều loại cây trồng chủ lực khác của Lạng Sơn, mắc ca xuất hiện muộn hơn. Trong nhiều năm, loại cây này chủ yếu được trồng với quy mô nhỏ tại một số địa phương có điều kiện khí hậu phù hợp. Tuy vậy, kết quả thực tế cho thấy mắc ca sinh trưởng khá tốt, cho năng suất ổn định và mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều loại cây trồng trên cùng một diện tích.
Những năm gần đây, cùng với việc mở rộng diện tích, một số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh bắt đầu đầu tư vào chế biến sâu thay vì chỉ tiêu thụ nguyên liệu thô. Trong đó, sản phẩm mắc ca sấy nứt vỏ của Công ty Cổ phần Macca & Sachi Lạng Sơn đã được công nhận OCOP 4 sao.
Vùng trồng macca tại Lạng Sơn đang được mở rộng theo định hướng hình thành các vùng nguyên liệu tập trung phục vụ chế biến và tiêu thụ. Ảnh: Hoàng Nghĩa.
Bà Nguyễn Thị Huệ, đại diện doanh nghiệp cho biết, chất lượng vùng nguyên liệu quyết định chất lượng sản phẩm. Vì vậy, doanh nghiệp chú trọng liên kết với người dân trong sản xuất, kiểm soát quy trình chăm sóc, thu hoạch và bảo quản nguyên liệu trước khi đưa vào chế biến.
Từ một sản phẩm đặc sản địa phương, mắc ca đang cho thấy khả năng phát triển theo hướng hàng hóa nếu có đủ vùng nguyên liệu và sự tham gia của doanh nghiệp trong các khâu chế biến, tiêu thụ.
Mở rộng vùng nguyên liệu gắn với thu hút đầu tư
Nghị quyết số 24-NQ/TU ngày 3/3/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lạng Sơn và Kế hoạch số 122/KH-UBND ngày 1/4/2026 của UBND tỉnh đã xác định phát triển mắc ca trở thành cây trồng chủ lực có giá trị kinh tế cao.
Theo ông Hoàng Văn Chiều – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lạng Sơn, việc đưa mắc ca vào nhóm cây trồng chủ lực nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, khí hậu của địa phương, đồng thời hình thành các vùng nguyên liệu tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Ông Chiều cho biết, tỉnh định hướng phát triển mắc ca theo hướng bền vững, sử dụng giống chất lượng cao, ứng dụng khoa học kỹ thuật và thích ứng với biến đổi khí hậu. Cùng với mở rộng diện tích, địa phương sẽ thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp với người dân nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
Chủ trương này đang được cụ thể hóa bằng các dự án đầu tư mới. Mới đây, UBND tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư dự án trồng mắc ca tại khu vực xã Tràng Định và Quốc Khánh. Khi triển khai, dự án sẽ góp phần bổ sung nguồn nguyên liệu cho hoạt động chế biến và tạo thêm việc làm cho người dân địa phương.
Macca trồng tại Lạng Sơn cho quả ổn định, tạo cơ sở để phát triển thành ngành hàng có giá trị kinh tế cao. Ảnh: Hoàng Nghĩa.
Ngoài giá trị kinh tế, mắc ca còn là loại cây lâu năm phù hợp với định hướng phát triển lâm nghiệp bền vững. Một số địa phương cũng kỳ vọng việc phát triển các vùng trồng tập trung sẽ tạo thêm điều kiện để khai thác du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái gắn với sản xuất nông nghiệp.
Hoàn thiện chuỗi giá trị hướng tới xuất khẩu
Theo mục tiêu của tỉnh, đến năm 2030, diện tích mắc ca đạt từ 6.000 đến 8.000 ha, năng suất bình quân khoảng 2,5 tấn/ha/năm, tổng sản lượng đạt khoảng 2.100 tấn.
Để đạt mục tiêu này, tỉnh sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp, từ hỗ trợ giống, chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mã số vùng trồng đến thu hút doanh nghiệp đầu tư vào sơ chế, chế biến. Người dân tham gia phát triển mắc ca được hỗ trợ 100% kinh phí mua cây giống với mức không quá 30 triệu đồng/ha.
Song song với mở rộng diện tích, tỉnh đặt mục tiêu phát triển hệ thống sơ chế, chế biến đồng bộ với vùng nguyên liệu, đa dạng hóa sản phẩm và tăng cường liên kết tiêu thụ. Đây cũng là yêu cầu đặt ra khi sản xuất mắc ca chuyển từ quy mô nhỏ sang sản xuất hàng hóa.
Lạng Sơn có lợi thế về giao thương qua hệ thống cửa khẩu quốc tế và đang đẩy mạnh phát triển các ngành hàng nông sản có giá trị gia tăng cao. Với định hướng phát triển vùng nguyên liệu tập trung, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ, cây mắc ca đang có thêm điều kiện để mở rộng thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu.
Hạt macca sau chế biến không chỉ nâng cao giá trị kinh tế mà còn mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế. Ảnh: Hoàng Nghĩa.
Từ một loại cây được trồng khảo nghiệm cách đây nhiều năm, mắc ca đã có mặt trong các nghị quyết phát triển nông nghiệp của tỉnh. Việc hình thành vùng nguyên liệu, thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến và xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ sẽ quyết định khả năng biến tiềm năng của loại cây này thành một ngành hàng có giá trị trong những năm tới.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
