Lào Cai tháo gỡ khó khăn trong tiêu thụ chè

Theo kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2026, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu duy trì 15.475ha chè, trong đó có 13.297ha đang cho thu hoạch, sản lượng ước đạt gần 130.000 tấn chè búp tươi và trồng mới thêm 220ha. Thời điểm này, các vùng chè trên địa bàn tỉnh đã bước vào chính vụ thu hoạch chè xuân – vụ sản xuất quan trọng nhất trong năm.

Tuy nhiên, hoạt động tiêu thụ chè đang đối mặt nhiều thách thức khi thị trường xuất khẩu truyền thống bị ảnh hưởng bởi tình hình bất ổn tại khu vực Trung Đông. Các thị trường lớn như Pakistan, Afghanistan gặp khó khăn về vận chuyển, chi phí logistics tăng cao, nhiều lô hàng bị ách tắc khiến lượng chè tồn kho tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và thu nhập của người dân.

Trước tình hình đó, ngành nông nghiệp tỉnh đã yêu cầu các địa phương, doanh nghiệp và hợp tác xã triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ổn định sản xuất, duy trì vùng nguyên liệu, từng bước tháo gỡ khó khăn trong tiêu thụ.

Các xã, phường được chỉ đạo đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò lâu dài của cây chè – một trong những cây trồng chủ lực của địa phương. Đồng thời vận động người dân chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, tiếp tục chăm sóc, thu hái đúng quy trình kỹ thuật, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, đảm bảo chất lượng nguyên liệu phục vụ chế biến.

Song song đó, các địa phương chủ động phối hợp với doanh nghiệp thúc đẩy ký kết hợp đồng liên kết sản xuất – tiêu thụ, tăng cường quản lý vùng nguyên liệu, khuyến khích phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác, xây dựng chuỗi liên kết bền vững. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, mở rộng sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ cũng được chú trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.

Đối với diện tích chè kinh doanh, ngành chức năng hướng dẫn người dân thực hiện nghiêm nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, đảm bảo thời gian cách ly trước thu hoạch. Tăng cường chăm sóc, bón phân hợp lý, không sử dụng thuốc trừ cỏ, ưu tiên chế phẩm sinh học để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Cùng với đó, các cơ quan chuyên môn tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng sản xuất, chế biến và an toàn thực phẩm. Kiểm soát chặt chẽ vật tư đầu vào, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, theo dõi sát diễn biến thị trường để kịp thời tham mưu giải pháp phù hợp.

Tỉnh cũng khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã mở rộng thị trường tiêu thụ, đa dạng hóa kênh phân phối, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường mới ngoài khu vực Trung Đông, từng bước giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống.

Đến hết năm 2025, toàn tỉnh Lào Cai có 16.082ha chè, năng suất bình quân đạt 9,98 tấn/ha, sản lượng đạt gần 129.000 tấn. Trong đó diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ đạt hơn 2.341ha. Riêng xã Bản Lầu – vùng chè trọng điểm của huyện Mường Khương hiện có trên 2.600ha chè, sản lượng dự kiến năm 2026 đạt hơn 30.000 tấn.

Trước những khó khăn trong tiêu thụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai vừa tổ chức cuộc họp tại xã Bản Lầu với sự tham gia của các sở, ngành liên quan, Hiệp hội Chè Việt Nam, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và hợp tác xã nhằm tìm giải pháp tháo gỡ.

Tại cuộc họp, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều giải pháp như kết nối doanh nghiệp, tìm kiếm thị trường mới, thúc đẩy liên kết sản xuất – tiêu thụ và hỗ trợ người dân duy trì sản xuất ổn định. Lãnh đạo Sở nhấn mạnh, trước mắt cần hỗ trợ doanh nghiệp đẩy mạnh thu mua chè búp tươi, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người dân trong vụ chè xuân, đồng thời nghiên cứu các cơ chế tín dụng, giãn, giảm lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và hợp tác xã.

Về lâu dài, ngành chè Lào Cai cần đẩy mạnh tái cơ cấu theo hướng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, phát triển các dòng sản phẩm giá trị gia tăng, tăng cường liên kết chuỗi và mở rộng thị trường xuất khẩu, giảm dần sự phụ thuộc vào các thị trường dễ tính.

Thực tế tại cơ sở cho thấy những khó khăn đang hiện hữu. Đại diện một doanh nghiệp chế biến chè cho biết, các tuyến vận chuyển sang Afghanistan phụ thuộc nhiều vào hành lang trung chuyển qua Iran nhưng hiện nay đã bị gián đoạn khiến nhiều lô hàng phải quay đầu, phát sinh chi phí lớn.

Việc xuất khẩu đình trệ khiến lượng chè tồn kho tăng nhanh, gây áp lực lên dòng vốn và buộc doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất. Hệ lụy lan rộng đến người trồng chè khi nhiều diện tích đến kỳ thu hoạch nhưng không có đầu ra.

Người trồng chè tại các xã vùng cao cũng đang chịu ảnh hưởng trực tiếp. Giá chè búp tươi hiện chỉ còn khoảng 5.000 – 5.500 đồng/kg – mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây khiến người trồng chè gần như không có lãi, thậm chí không đủ bù chi phí sản xuất. Dù vậy, bà con vẫn phải duy trì thu hái để giữ vườn trong khi mong thị trường sớm ổn định trở lại.

Trong bối cảnh nhiều biến động của thị trường quốc tế, việc chủ động thích ứng, nâng cao chất lượng, đa dạng hóa thị trường và tăng cường liên kết chuỗi được xác định là hướng đi bền vững giúp ngành chè Lào Cai vượt qua khó khăn, tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.