Lai Châu hướng tới phát triển chăn nuôi tập trung, giảm phát thải

Tại Hội nghị phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh tỉnh Lai Châu ngày 24/4, ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng Lai Châu còn nhiều dư địa để phát triển chăn nuôi theo hướng tập trung, hiện đại và bền vững, song cần sớm tháo gỡ những “điểm nghẽn” về sản xuất nhỏ lẻ, hạ tầng và môi trường.

Phát triển chăn nuôi tập trung, chăn nuôi đặc sản

Trình bày tham luận về “Giải pháp chăn nuôi tập trung, an toàn góp phần tăng trưởng kinh tế, kiểm soát phát thải, xử lý chất thải chăn nuôi”, ông Minh cho biết ngành chăn nuôi Việt Nam hiện thuộc nhóm đầu khu vực và thế giới ở nhiều lĩnh vực. Việt Nam hiện đứng thứ 5 thế giới về tổng đàn lợn, đồng thời đứng đầu Đông Nam Á và thuộc top 10 thế giới về sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp”. Tuy nhiên, đằng sau những kết quả đó, ngành chăn nuôi vẫn tồn tại nhiều hạn chế kéo dài.

Riêng tại Lai Châu, mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ chiếm khoảng 99% tổng số cơ sở chăn nuôi. Điều này khiến việc kiểm soát dịch bệnh, an toàn sinh học và xử lý môi trường gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, lượng chất thải phát sinh từ chăn nuôi trên cả nước lên tới hàng chục triệu tấn mỗi năm nhưng chưa được xử lý triệt để.

Đối với Lai Châu, ông Minh đánh giá ngành chăn nuôi hiện chiếm khoảng 30% cơ cấu nông nghiệp của tỉnh nhưng vị thế trên bản đồ chăn nuôi cả nước vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Theo số liệu của ngành, mật độ chăn nuôi tại tỉnh hiện mới đạt khoảng 0,2 đơn vị vật nuôi/ha, trong khi quy hoạch cho phép tới 1 đơn vị/ha. “Điều này cho thấy dư địa phát triển chăn nuôi của Lai Châu còn rất lớn”, ông nói.

Từ thực tế đó, lãnh đạo Cục Chăn nuôi và Thú y đề xuất tỉnh tiếp tục phát triển chăn nuôi theo hướng tập trung, quy mô trang trại gắn với thực hiện Nghị quyết 12 của tỉnh. Trọng tâm là quy hoạch các vùng chăn nuôi chuyên biệt nhằm giảm ô nhiễm, hạn chế rủi ro dịch bệnh và bảo đảm vùng đệm an toàn sinh học.

Theo định hướng được đưa ra tại hội nghị, các khu vực như Mường Than, Than Uyên, Bình Lư, Pắc Ta, Sin Suối Hồ, Hua Bum, Mường Kim, Nậm Hàng, Lê Lợi… sẽ được quy hoạch phát triển chăn nuôi tập trung. Cùng với đó là đầu tư đồng bộ hạ tầng điện, nước, giao thông và hạ tầng số phục vụ sản xuất.

Ông Phan Quang Minh cho rằng một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất hiện nay là tái cơ cấu chăn nuôi nông hộ. Theo đó, các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ cần được hỗ trợ chuyển sang mô hình chuyên nghiệp hơn thông qua đầu tư cơ sở vật chất, chuẩn hóa quy trình chăn nuôi an toàn sinh học và nâng cao kiến thức phòng chống dịch bệnh.

Ngoài ra, người dân cần liên kết với nhau theo hình thức tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc tham gia chuỗi liên kết với các doanh nghiệp lớn để hình thành chuỗi giá trị khép kín từ con giống, thức ăn, chăn nuôi đến tiêu thụ sản phẩm.

Song song với phát triển chăn nuôi tập trung, Lai Châu cũng được khuyến nghị đẩy mạnh các mô hình chăn nuôi đặc sản, giá trị cao phù hợp với điều kiện địa phương như nuôi ong, lợn bản địa và chăn nuôi hữu cơ. Theo định hướng của ngành, tỉnh ưu tiên phát triển khoảng 115 trang trại lợn quy mô tập trung với sản lượng khoảng 8.000 tấn/năm, đồng thời phát triển khoảng 7.000 đàn ong, sản lượng mật đạt khoảng 32 tấn/năm. Các sản phẩm đặc hữu như lợn Mường Tè hay mật ong vùng cao sẽ được xây dựng thương hiệu gắn với chương trình OCOP.

Kiểm soát phát thải phải trở thành yếu tố bắt buộc

Liên quan đến thức ăn chăn nuôi, ông Minh cho rằng Lai Châu có nhiều lợi thế để phát triển nguồn nguyên liệu tại chỗ nhờ quỹ đất lớn. Tỉnh có thể rà soát, chuyển đổi một phần diện tích đất nông nghiệp kém hiệu quả sang trồng ngô, đậu tương, cây thức ăn sinh khối và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn nhằm giảm chi phí đầu vào. Theo ông, hiện chi phí thức ăn đang chiếm tới khoảng 70-80% giá thành sản phẩm chăn nuôi.

Bên cạnh đó, hệ thống giết mổ tập trung tại Lai Châu hiện còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển chăn nuôi quy mô lớn. Vì vậy, tỉnh cần quan tâm thúc đẩy các cơ sở giết mổ công nghiệp, ứng dụng truy xuất nguồn gốc, bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm.

Một nội dung khác được nhấn mạnh là quản lý môi trường chăn nuôi. Theo ông Minh, khi phát triển chăn nuôi tập trung, yêu cầu xử lý chất thải và kiểm soát phát thải sẽ trở thành yếu tố bắt buộc. Các mô hình biogas, đệm lót sinh học, ép tách phân, xử lý vi sinh và sản xuất phân hữu cơ cần được áp dụng rộng rãi nhằm giảm ô nhiễm và tận dụng nguồn chất thải phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Ông Minh cũng đánh giá cao việc Lai Châu đã sớm ứng dụng cơ sở dữ liệu chăn nuôi từ năm 2017 và đề nghị tỉnh tiếp tục đầu tư cho chuyển đổi số trong ngành chăn nuôi, thú y. Theo đó, việc cập nhật dữ liệu, quản lý dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và quản lý cơ sở chăn nuôi trên nền tảng số sẽ là nền tảng để phát triển ngành theo hướng hiện đại, thông minh và bền vững.

Cục Chăn nuôi và Thú y khẳng định đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp và tỉnh Lai Châu để hỗ trợ xây dựng các vùng chăn nuôi tập trung, phát triển chuỗi sản xuất hiện đại, an toàn sinh học và giảm phát thải trong thời gian tới.