‘Giải pháp xanh’ cho chăn nuôi Lai Châu

Ngày 23 – 24/4, tại Trung tâm Văn hóa Hội nghị tỉnh Lai Châu, UBND tỉnh Lai Châu phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh.

Lĩnh vực chăn nuôi được nhiều đại biểu quan tâm, đặc biệt là phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững. Ngành chăn nuôi Việt Nam tiếp tục được xác định là trụ cột quan trọng của nền kinh tế nông nghiệp. Với quy mô đàn vật nuôi lớn và tốc độ tăng trưởng ổn định, chăn nuôi không chỉ đóng góp vào đảm bảo an ninh thực phẩm mà còn tạo sinh kế cho hàng triệu lao động nông thôn.

Tuy nhiên, yêu cầu phát triển bền vững, giảm phát thải và bảo vệ môi trường đang đặt ra những đòi hỏi cấp thiết, buộc ngành phải chuyển mình mạnh mẽ theo hướng tập trung, hiện đại và an toàn.

Hiện nay, Việt Nam đứng thứ 5 thế giới về tổng đàn lợn với hơn 31 triệu con và thứ 6 về sản lượng thịt lợn, đàn thủy cầm đứng thứ 2 thế giới, sản lượng thức ăn chăn nuôi công nghiệp dẫn đầu Đông Nam Á. Những con số này cho thấy quy mô và tiềm năng lớn của ngành. Tuy nhiên, sản xuất trong nước mới chỉ đáp ứng khoảng 85% nhu cầu tiêu thụ thịt, trong khi mức tiêu thụ bình quân đầu người đã lên tới 71,6 kg/năm – cao hơn nhiều quốc gia trong khu vực. Điều này mở ra dư địa phát triển lớn, song cũng đi kèm áp lực về môi trường, dịch bệnh và chất lượng sản phẩm.

Thực tế cho thấy, chăn nuôi nước ta vẫn tồn tại nhiều điểm nghẽn như tỷ trọng chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ còn cao, hệ thống giết mổ và chế biến chưa đồng bộ, phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt là lượng chất thải phát sinh rất lớn gây áp lực lên môi trường. Đây là những thách thức không nhỏ trong bối cảnh Việt Nam cam kết giảm phát thải khí nhà kính và phát triển nền kinh tế xanh.

Tại tỉnh Lai Châu, dù có nhiều tiềm năng về đất đai và điều kiện tự nhiên, ngành chăn nuôi vẫn phát triển ở quy mô khiêm tốn. Chăn nuôi nông hộ chiếm tới 99% số cơ sở, trong khi số lượng trang trại quy mô lớn còn rất ít. Hệ thống giết mổ tập trung chưa được hình thành, sản phẩm chủ yếu tiêu thụ thô, giá trị gia tăng thấp. Tuy nhiên, với mật độ chăn nuôi thấp và quỹ đất rộng, địa phương này còn nhiều dư địa để phát triển chăn nuôi theo hướng tập trung, hiện đại.

Trước yêu cầu phát triển mới, việc chuyển đổi sang mô hình chăn nuôi tập trung, công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và đảm bảo an toàn sinh học là xu thế tất yếu. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn góp phần kiểm soát dịch bệnh, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao sức cạnh tranh của ngành.

Một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu là quy hoạch lại không gian chăn nuôi. Việc di dời các cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu dân cư, hình thành các vùng chăn nuôi tập trung sẽ giúp kiểm soát tốt dịch bệnh, xử lý chất thải hiệu quả và tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp đầu tư. Đồng thời, cần gắn quy hoạch chăn nuôi với hệ thống giết mổ, chế biến và tiêu thụ, hình thành chuỗi giá trị khép kín.

Song song đó, cần tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết. Các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ cần được hỗ trợ chuyển đổi sang mô hình chuyên nghiệp hơn, tham gia vào hợp tác xã hoặc liên kết với doanh nghiệp để được hỗ trợ về giống, kỹ thuật, đầu ra sản phẩm. Đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm rủi ro thị trường.

Về khoa học công nghệ, việc ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý chăn nuôi là xu hướng tất yếu. Xây dựng cơ sở dữ liệu ngành, cấp mã số cơ sở chăn nuôi, truy xuất nguồn gốc sản phẩm không chỉ giúp minh bạch thông tin mà còn nâng cao năng lực quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế.

Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các giải pháp giảm phát thải và xử lý chất thải chăn nuôi cần được ưu tiên. Việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn như sử dụng chất thải chăn nuôi để sản xuất biogas, phân bón hữu cơ, tái sử dụng nước… không chỉ giảm ô nhiễm mà còn tạo ra giá trị gia tăng. Bên cạnh đó, điều chỉnh khẩu phần ăn, sử dụng phụ gia giảm phát thải mê-tan, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp cũng là những giải pháp hiệu quả.

Đối với Lai Châu, cần đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các trang trại chăn nuôi quy mô lớn, đồng thời phát triển các sản phẩm đặc sản như lợn bản địa, mật ong theo hướng hữu cơ, gắn với du lịch sinh thái. Việc xây dựng các cơ sở giết mổ tập trung, ứng dụng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm sẽ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Phát triển chăn nuôi tập trung, an toàn, theo hướng xanh và tuần hoàn không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là cơ hội để ngành chăn nuôi Việt Nam bứt phá trong giai đoạn mới. Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, ngành chăn nuôi sẽ không chỉ đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế mà còn đảm bảo hài hòa giữa phát triển và bảo vệ môi trường, hướng tới một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và hội nhập sâu rộng.