Kiện toàn tổ khuyến nông cộng đồng theo hướng tinh gọn, thực chất

Đưa khuyến nông về cơ sở

Sau sáp nhập, xã Thăng Trường (Đà Nẵng) có gần 4.000ha đất nông nghiệp và 373ha nuôi trồng thủy sản. Phần lớn thu nhập của người dân vẫn gắn với trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản, trong khi yêu cầu về kỹ thuật, phòng chống dịch bệnh, chuyển đổi số và liên kết tiêu thụ ngày càng cao. Từ thực tế đó, địa phương sớm thành lập tổ khuyến nông cộng đồng nhằm duy trì một lực lượng thường xuyên bám địa bàn, hỗ trợ người dân ngay trong quá trình sản xuất.

Theo chị Nguyễn Thị Thanh Hằng, thành viên Tổ Khuyến nông cộng đồng xã Thăng Trường, Tổ hiện có 23 thành viên, phần lớn là những người am hiểu sản xuất nông nghiệp, gần gũi với người dân và nắm rõ đặc điểm từng vùng sản xuất.

Không chỉ tuyên truyền chủ trương, chính sách phát triển nông nghiệp, các thành viên còn phối hợp hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, phòng chống dịch bệnh và xây dựng các mô hình trình diễn phù hợp với điều kiện sản xuất từng khu vực. Tổ cũng là một trong những đầu mối hỗ trợ người dân tiếp cận các chương trình phát triển sản xuất, xây dựng sản phẩm OCOP, vùng nguyên liệu và liên kết tiêu thụ.

Vai trò của Tổ càng rõ hơn khi sâu bệnh trên cây trồng hoặc dịch bệnh trên vật nuôi có nguy cơ phát sinh. Nhờ thường xuyên bám cơ sở, các thành viên có thể nhanh chóng chuyển tải cảnh báo, hướng dẫn người dân vệ sinh, tiêu độc khử trùng, khai báo dịch bệnh và áp dụng các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học. Việc phát hiện, xử lý sớm từ từng hộ sản xuất không chỉ giúp hạn chế thiệt hại mà còn giảm nguy cơ dịch bệnh lây lan ra diện rộng.

“Tổ khuyến nông cộng đồng là cầu nối giữa người dân với chính quyền và cơ quan chuyên môn. Vì am hiểu địa bàn, gần gũi với bà con nên chúng tôi có thể nhanh chóng nắm bắt khó khăn, phản ánh kịp thời và hướng dẫn người dân áp dụng tiến bộ kỹ thuật ngay trong quá trình sản xuất”, chị Hằng nói.

Xã Điện Bàn Tây cũng đang khẩn trương kiện toàn Tổ Khuyến nông cộng đồng để đáp ứng yêu cầu hỗ trợ nông dân sản xuất trên địa bàn rộng và trong bối cảnh mới.

Theo bà Lê Thị Hồng Phước, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng Dịch vụ sự nghiệp công xã Điện Bàn Tây, thực hiện Quyết định số 405/QĐ-UBND TP Đà Nẵng về quy chế phối hợp công tác khuyến nông, UBND xã đã chỉ đạo Trung tâm phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Thành phố triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ nông dân. Trọng tâm là đưa cán bộ kỹ thuật về cơ sở, tổ chức tập huấn, xây dựng mô hình trình diễn và hướng dẫn người dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Thời gian qua, Trung tâm Cung ứng Dịch vụ sự nghiệp công đã trực tiếp đảm nhận nhiệm vụ khuyến nông trên địa bàn, hỗ trợ người dân trong trồng trọt, chăn nuôi và phòng, chống dịch bệnh. Tuy nhiên, với địa bàn sản xuất rộng, nhu cầu hỗ trợ ngày càng đa dạng, lực lượng hiện có khó thường xuyên bao quát hết tình hình tại các thôn.

Từ yêu cầu đó, địa phương mới đây đã ban hành quyết định thành lập Tổ Khuyến nông cộng đồng gồm 21 thành viên. Khi đi vào hoạt động, Tổ sẽ bổ sung lực lượng trực tiếp bám cơ sở, kịp thời chuyển tải thông tin về thời vụ, kỹ thuật, sâu bệnh và dịch bệnh đến nông dân. Đây cũng sẽ là đầu mối tiếp nhận những khó khăn phát sinh trong sản xuất để phản ánh đến chính quyền, cơ quan chuyên môn, qua đó đề xuất hướng hỗ trợ phù hợp.

“Khi lực lượng khuyến nông bám sát cơ sở, người dân không chỉ được tiếp cận nhanh hơn với tiến bộ kỹ thuật mà còn có thêm địa chỉ tin cậy để được tư vấn, tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình sản xuất”, bà Phước chia sẻ.

Tập trung nâng cao năng lực thành viên

Sau khi hợp nhất Đà Nẵng và Quảng Nam, không gian sản xuất nông nghiệp của Thành phố được mở rộng, trải dài từ đồng bằng, ven biển đến trung du và miền núi. Điều kiện tự nhiên, cây trồng, vật nuôi và phương thức sản xuất giữa các vùng có nhiều khác biệt, đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng củng cố lực lượng khuyến nông tại cơ sở.

Theo Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 – 2030, Đà Nẵng hiện có 57 xã thuộc nhóm 2 và nhóm 3 phải thành lập ít nhất một tổ khuyến nông cộng đồng hoạt động hiệu quả. Tuy nhiên, đến nay mới có 33 địa phương triển khai bước đầu. Trong đó 11 xã đã ban hành quyết định thành lập, còn 22 xã mới xây dựng kế hoạch. Tiến độ này được đánh giá còn chậm so với yêu cầu thực tế.

Nguyên nhân chủ yếu do nhiều địa phương vẫn đang tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy sau sáp nhập, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và hoàn thiện đầu mối thực hiện nhiệm vụ khuyến nông. Ở một số nơi, việc lựa chọn thành viên, phân công nhiệm vụ và xây dựng cơ chế phối hợp cũng chưa hoàn tất.

Trong khi đó, sản xuất nông nghiệp đang thay đổi nhanh chóng. Người dân không chỉ cần được hướng dẫn về giống, thời vụ, phân bón hay phòng trừ sâu bệnh mà còn phải tiếp cận các yêu cầu mới về sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và liên kết thị trường.

Trước yêu cầu đó, Thành phố đang khẩn trương kiện toàn các tổ khuyến nông cộng đồng theo hướng tinh gọn, thực chất, tránh thành lập chỉ để hoàn thành tiêu chí. Cùng với bảo đảm tiến độ, việc nâng cao năng lực cho thành viên được xác định là yếu tố quan trọng để lực lượng này thực sự phát huy vai trò tại cơ sở.

Không chỉ chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn thời vụ và phòng chống dịch bệnh, tổ khuyến nông cộng đồng còn được kỳ vọng đồng hành với nông dân trong xây dựng mô hình sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, tổ chức vùng nguyên liệu, kết nối tiêu thụ sản phẩm và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Qua đó, tổ không chỉ là “cánh tay nối dài” của ngành nông nghiệp mà còn trở thành kênh thông tin hai chiều giữa người dân với cơ quan quản lý. Những khó khăn từ đồng ruộng, chuồng trại và ao nuôi được phản ánh nhanh hơn. Ngược lại, chính sách và khuyến cáo kỹ thuật cũng được chuyển tải đến người dân một cách gần gũi, dễ hiểu hơn.

Theo Trung tâm Khuyến nông TP Đà Nẵng, tổ khuyến nông cộng đồng cần được xác định là lực lượng hỗ trợ kỹ thuật tại cơ sở, đồng thời là cầu nối giữa hệ thống khuyến nông với người sản xuất.

Ông Nguyễn Đình Vương, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khuyến nông TP Đà Nẵng cho biết, Trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương tổ chức tập huấn, hướng dẫn chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ kết nối thông tin nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ khuyến nông cộng đồng.

“Thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông Thành phố sẽ tiếp tục phối hợp, hướng dẫn và đôn đốc các địa phương thành lập, nâng cao chất lượng hoạt động của tổ khuyến nông cộng đồng. Trước mắt, chúng tôi ưu tiên các xã thuộc lộ trình xây dựng nông thôn mới năm 2026, đồng thời theo dõi, tổng hợp kết quả tại các xã nhóm 2 và nhóm 3 bắt buộc phải có tổ khuyến nông cộng đồng theo lộ trình giai đoạn 2026 – 2030”, ông Nguyễn Đình Vương cho biết.