Tại hội thảo chuyên đề “Phòng, chống bệnh dại trong thực hành thú y: Cập nhật dịch tễ – Chẩn đoán – Tiêm phòng – Quản lý tại Hà Nội” do Hội Khoa học Kỹ thuật Thú y Việt Nam phối hợp với Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội tổ chức, ông Ngô Đình Loát – Phó Chi Cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội cho biết, Hà Nội hiện có quy mô đàn chó, mèo lớn, đòi hỏi công tác quản lý, tiêm phòng và giám sát bệnh dại phải được duy trì thường xuyên.
Ông Ngô Đình Loát – Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản Hà Nội. Ảnh: Hà Ngân.
Theo thống kê tháng 5/2026, toàn thành phố có 200.457 hộ nuôi chó, mèo, với 297.976 con chó và 59.088 con mèo. Trong đó, chó chiếm khoảng 84,2% tổng đàn, mèo chiếm khoảng 15,8%. Đàn chó, mèo phân bố rộng, tập trung nhiều tại khu vực ngoại thành, tạo áp lực không nhỏ đối với công tác quản lý và tổ chức tiêm phòng.
Đến tháng 9/2026, Hà Nội đã tiêm phòng dại cho 322.462 lượt chó, mèo, đạt 84,1% kế hoạch; tỷ lệ tiêm phòng được báo cáo đạt 91,6%. Trong giai đoạn 2026 – 2030, thành phố đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ tiêm vaccine dại trên 90% tổng đàn chó, mèo hằng năm.
Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội lưu ý, tiêm phòng cần được duy trì liên tục, không chỉ thực hiện trong đợt tiêm chính hằng năm. Đối với chó, mèo mới phát sinh hoặc chưa được tiêm, chủ nuôi cần chủ động tiêm bổ sung; việc tiêm nhắc lại thực hiện theo thời gian bảo hộ của vaccine và hướng dẫn chuyên môn. Thông tin tiêm phòng cũng cần được lưu giữ để thuận lợi cho việc theo dõi và quản lý đàn.
Việc duy trì tỷ lệ tiêm phòng cao càng có ý nghĩa khi nguy cơ bệnh dại trên địa bàn vẫn chưa được loại bỏ hoàn toàn. Từ năm 2023 đến nay, Hà Nội không ghi nhận trường hợp tử vong do bệnh dại trên người, song bệnh vẫn xuất hiện trên động vật tại 8 thôn thuộc 6 xã gồm Hòa Lạc, Hạ Bằng, Đoài Phương, Thạch Thất, Kiều Phú và Yên Xuân.
Thông tin thêm về tình hình dịch tễ, TS. Cấn Xuân Minh – Trưởng phòng Dịch tễ, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội cho biết, trong năm 2026 thành phố vẫn ghi nhận một số tình huống có nguy cơ phơi nhiễm bệnh dại.
Ông TS. Cấn Xuân Minh – Trưởng phòng Dịch tễ, Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản Hà Nội. Ảnh: Hà Ngân.
Cụ thể, ngày 25/2, tại xã Hạ Bằng, 7 người phải điều trị dự phòng sau khi tiếp xúc với chó, mèo nghi mắc bệnh. Đến ngày 6/3, một vụ việc khác được ghi nhận liên quan đến việc người dân tiếp xúc không an toàn với đàn chó 18 con. Riêng trong tháng 7/2026, Hà Nội có 3.953 người được xử lý vết thương, 4.693 người điều trị dự phòng bằng vaccine và 458 người sử dụng huyết thanh kháng dại.
Trong khi đó, trên phạm vi cả nước, đến ngày 12/9/2026 đã ghi nhận 54 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 21 tỉnh, thành phố. Những con số này cho thấy việc không ghi nhận ca tử vong tại Hà Nội trong những năm gần đây là kết quả tích cực, song chưa phải cơ sở để chủ quan, nhất là khi nguy cơ phơi nhiễm vẫn xuất hiện và virus dại vẫn lưu hành trên động vật.
Theo TS. Cấn Xuân Minh, một trong những yêu cầu quan trọng là phát hiện sớm các trường hợp động vật có dấu hiệu nghi mắc bệnh. Những biểu hiện cần lưu ý gồm thay đổi bất thường về hành vi hoặc trạng thái thần kinh; cắn, cào người hoặc động vật khác không rõ nguyên nhân; có biểu hiện bệnh sau khi tiếp xúc với động vật mắc hoặc nghi mắc dại.
Tuy nhiên, người dân không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu đơn lẻ để tự kết luận động vật mắc bệnh. Khi phát hiện chó, mèo có biểu hiện nghi ngờ, cần cách ly, thông báo cho cơ quan chuyên môn để giám sát, xác minh, lấy mẫu khi cần thiết và xử lý theo hướng dẫn.
Từ góc độ phòng bệnh, quản lý đàn chó, mèo tại hộ gia đình vẫn là khâu đầu tiên và có ý nghĩa quyết định. Chủ nuôi cần đăng ký, kê khai việc nuôi chó theo quy định; quản lý, xích, nhốt hoặc giữ chó trong khuôn viên, không để chó thả rông. Khi đưa chó ra nơi công cộng phải có người quản lý và thực hiện rọ mõm theo quy định.
Hà Nội đặt mục tiêu kiểm soát bệnh dại trên đàn chó, mèo, phấn đấu không có người tử vong vì bệnh dại vào năm 2030 và những năm tiếp theo. Ảnh: Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội.
Theo cơ quan thú y, chó thả rông không chỉ gây khó cho việc thống kê, quản lý đàn và tổ chức tiêm phòng mà còn làm tăng nguy cơ tiếp xúc, cắn người hoặc động vật khác. Khi chó, mèo có dấu hiệu nghi mắc dại, chủ nuôi không được tự ý giết mổ, sử dụng, bán hoặc điều trị theo kinh nghiệm; không che giấu hay chậm khai báo với cơ quan chức năng.
Bên cạnh trách nhiệm của chủ nuôi, TS. Cấn Xuân Minh nhấn mạnh vai trò của bác sĩ thú y trong phát hiện sớm nguy cơ. Đây là lực lượng thường xuyên tiếp xúc với chó, mèo trong quá trình khám, điều trị, tiêm phòng nên có điều kiện nhận diện những biểu hiện bất thường, tư vấn cho chủ nuôi và kịp thời thông tin cho cơ quan chuyên môn.
Theo đó, các cơ sở hành nghề thú y cần thực hiện tiêm phòng đúng quy định, quản lý thông tin tiêm chủng, đánh giá nguy cơ khi tiếp nhận động vật có biểu hiện bất thường; đồng thời phối hợp điều tra, lấy mẫu, giám sát và xử lý khi phát hiện trường hợp nghi mắc bệnh.
Khi xác định có động vật mắc dại, các biện pháp xử lý phải được thực hiện đồng bộ, gồm cách ly, theo dõi động vật nghi mắc hoặc nghi nhiễm, vệ sinh, tiêu độc khử trùng, quản lý đàn chó, mèo trong khu vực nguy cơ và tiêm phòng khẩn cấp bao vây ổ dịch. Cùng với đó là điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm và phối hợp với ngành y tế để theo dõi, hướng dẫn những người có nguy cơ phơi nhiễm.
Hà Nội đặt mục tiêu kiểm soát bệnh dại trên đàn chó, mèo, phấn đấu không có người tử vong vì bệnh dại vào năm 2030 và những năm tiếp theo. Bên cạnh duy trì tỷ lệ tiêm phòng trên 90%, thành phố hướng tới 100% xã, phường thực hiện giám sát chó, mèo mắc hoặc nghi mắc bệnh, qua đó chủ động phát hiện nguy cơ từ sớm và hạn chế bệnh dại lây truyền từ động vật sang người.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
