Nông dân Quảng Trị đang có vụ đông xuân bội thu, bà con đang tập trung thu hoạch. Tuy nhiên, xen trong niềm vui là nỗi lo bởi câu chuyện được mùa, mất giá lại tái hiện. Giá lúa thấp và thương lái mua nhỏ giọt khiến nông dân đang thấp thỏm lo từng ngày khi lúa phơi trên sân ngày càng nhiều thêm.
Theo bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, việc liên kết sản xuất lúa gạo là chìa khóa để giải bài toán này. “Việc tổ chức liên kết theo chuỗi giá trị giúp bà con nâng cao thu nhập, ổn định đầu ra, giảm chi phí phơi sấy. Đó cũng là động lực lớn để bà con gắn bó với ruộng đồng”, bà Phương nhìn nhận.
Cánh đồng liên kết sản xuất giữa Công ty Giống cây trồng Quảng Bình với nông dân xã Lệ Thủy. Ảnh: Tâm Đức.
Khi doanh nghiệp là “bà đỡ”
Vụ đông xuân năm nay Quảng Trị gieo cấy trên 55.500ha lúa. Vượt lên những khó khăn, nông dân có thêm vụ lúa bội thu với năng suất bình quân trên 63 tạ/ha, tăng hơn 3 tạ/ha so với vụ đông xuân năm ngoái.
Tuy nhiên, được mùa nhưng bà con vẫn chưa có niềm vui trọn vẹn khi hạt lúa vẫn đầy sân, đầy nhà vì không bán được. Giá lúa giảm, thương lái thu mua nhỏ giọt khiến bà con càng thêm lo lắng. Tính đến giữa tháng 5, phần lớn diện tích lúa tại Quảng Trị đã được thu hoạch, nhưng việc tiêu thụ lại quá chậm.
Ông Nguyễn Xuân Dũng ở xã Lệ Thủy sản xuất gần 3ha lúa cho hay, mấy năm trước thương lái đặt hàng và mua lúa tươi tại ruộng nên thu hoạch đến đâu bán ngay đến đó. “Bây giờ thật khó, tôi chủ động gọi cho thương lái quen nhưng bán rất khó. Không chỉ giá thấp mà hơn chục tấn lúa thương lái đến chỉ mua tạm 2 – 3 tấn. Lúa đầy nhà, đầy sân, thật rối trong lòng”, ông Dũng lo lắng.
Trái với cảnh ảm đạm của một vụ được mùa, mất giá, trên những cánh đồng liên kết vẫn tấp nập cảnh mua bán giữa nông dân và doanh nghiệp.
Hiện Quảng Trị có khoảng 9.000ha lúa giống và lúa thương phẩm được tổ chức liên kết sản xuất với các doanh nghiệp. Diện tích này chiếm khoảng 1/6 tổng diện tích gieo cấy toàn tỉnh. Nhiều doanh nghiệp đã thuê lại ruộng đất, ký hợp đồng liên kết bao tiêu sản phẩm, nông dân và doanh nghiệp đôi bên cùng có lợi.
Nông dân tham gia liên kết sản xuất đã chủ động được kỹ thuật thâm canh lúa. Ảnh: Tâm Đức.
Tại các địa phương phía bắc tỉnh Quảng Trị, Công ty Giống cây trồng Quảng Bình đã nhiều năm liên kết sản xuất lúa gạo, bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Đến nay, doanh nghiệp này đã liên kết cùng gần chục địa phương với diện tích trên 2.000ha.
Ông Nguyễn Xuân Kỳ, Giám đốc Công ty cho hay, doanh nghiệp đã chủ động cung ứng giống lúa chất lượng cao, phân bón hữu cơ, quy trình kỹ thuật thâm canh cho bà con. Quá trình sản xuất, những khi nông dân gặp khó khăn, đơn vị cho bà con nợ giống, phân bón… đến cuối vụ mới trả và không tính lãi.
“Thực hiện liên kết, chúng tôi thu mua lúa tươi tại ruộng và hỗ trợ thêm cho bà con bao bì, vận chuyển và thu mua với giá thị trường nhân với 1,1 hệ số. Như vậy, bà con vừa không lo lắng đầu ra, giá lúa cao nên có lãi lớn. Việc mở rộng diện tích liên kết cũng là phương án phát triển sản xuất của doanh nghiệp chúng tôi”, ông Kỳ cho biết.
Nhiều năm nay, Công ty cổ phần Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị, Trung tâm Giống nông nghiệp tỉnh Quảng Trị cũng đã triển khai các mô hình liên kết sản xuất lúa giống, lúa thương phẩm với nông dân. Theo ông Lê Văn Tuyển, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị, đơn vị đã hợp đồng với các hợp tác xã, người dân liên kết sản xuất, cam kết bao tiêu 100% sản phẩm.
“Đến nay, chúng tôi đã thực hiện liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm trên 200ha. Giá thu mua được thống nhất và đưa vào hợp đồng từ đầu vụ nên bà con rất yên tâm sản xuất và áp dụng kỹ thuật thâm canh để tăng năng suất”, ông Tuyển chia sẻ.
Theo bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, việc tổ chức liên kết theo chuỗi giá trị không chỉ giúp nông dân yên tâm canh tác mà còn tạo nền tảng để hạt gạo Quảng Trị từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.
Niềm vui lớn trên cánh đồng lớn
Gia đình ông Phan Đình Trí (thôn Phú Mỹ Kiên, xã Ái Tử, Quảng Trị) có 2,5ha lúa vụ đông xuân. Gia đình ông dành một nửa diện tích để liên kết sản xuất lúa giống với Trung tâm Giống nông nghiệp tỉnh Quảng Trị.
Liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm tạo động lực lớn cho nông dân gắn bó với ruộng đồng. Ảnh: Tâm Phùng.
Khác với sản xuất truyền thống, toàn bộ quy trình từ gieo sạ đến chăm sóc đều được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn sát sao. Đến khi thu hoạch, lúa được thu mua ngay tại ruộng, không phải phơi sấy. Đặc biệt, giá lúa giống cao hơn thị trường khoảng 30%.
“Khi thu hoạch, Trung tâm cử cán bộ thu mua lúa tươi, khỏi phải phơi sấy. Nông dân không chỉ nắm bắt được kỹ thuật thâm canh mà còn bán được lúa với giá cao hơn và an tâm về đầu ra. Thời gian tới, gia đình sẽ đưa hết diện tích ruộng vào liên kết sản xuất”, ông Trí cho hay.
Trên vùng ruộng Ông Đồng rộng cả ngàn ha, diện tích lúa của Hợp tác xã Sản xuất – Dịch vụ nông nghiệp Minh Trung (HTX Minh Trung) có khoảng 500ha. Đã mấy vụ liền, Hợp tác xã đã liên kết với Công ty Giống cây trồng Quảng Bình liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm.
Gia đình anh Phan Văn Tình (HTX Minh Trung) có 5ha ruộng tham gia liên kết sản xuất. Những ngày giữa tháng 5, anh kêu máy gặt về thu hoạch lúa. Lúa đóng bao được doanh nghiệp thu mua luôn tại ruộng với giá cao hơn thị trường. Dù vụ này giá thị trường giảm mạnh và rất khó bán nhưng lúa của gia đình anh tiêu thụ nhanh, trả tiền ngay nên đã tính toán được lời lãi.
“Không chỉ hỗ trợ giống, phân bón, bao tiêu sản phẩm, công ty còn hỗ trợ nông dân bao bì và vận chuyển lúa nên dù giá lúa thấp vẫn đảm bảo lãi vài chục triệu mỗi ha. Có sự liên kết là nông dân chúng tôi cầm chắc thắng lợi. Rất mong có thêm nhiều doanh nghiệp cùng đồng hành với nông dân để chủ động đầu ra, đầu vào và giúp nông dân có lãi, gắn bó với ruộng đồng”, anh Tình nói.
“Những mô hình liên kết sản xuất lúa hữu cơ, an toàn, VietGAP… đã nâng cao giá trị sản phẩm cho nông dân với giá bán khoảng 9.000 đồng/kg, nếu liên kết với doanh nghiệp giá thu mua lên tới 13.000 đồng/kg, cao gấp đôi lúa thường. Thời gian tới, ngành nông nghiệp Quảng Trị tiếp tục động viên doanh nghiệp liên kết với nông dân, hợp tác xã để tăng quy mô sản xuất”, bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị cho hay.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
