Gà đặc sản nghe nhạc, ăn lá thuốc, đẻ trứng thảo dược ở xứ Mường

Mô hình vườn – chuồng tương hỗ

Anh Vũ Văn Thành (xóm Bản, xã Mường Thàng, tỉnh Phú Thọ) đang đầu tư chăn nuôi gần 3.000 con gà đặc sản thuộc hai giống quý là gà đen (1.500 con) và gà Tiên Yên (1.400 con). Thú vị nhất là cách chăn nuôi vô cùng kỳ công, độc đáo của anh.

Là dân làm du lịch, 3 năm trước lên xứ Mường chơi, bị vùng đất hiền hòa này “quyến rũ”, anh Thành quyết định chuyển ngang, thực hiện giấc mơ “bỏ phố về rừng”, kiến tạo cuộc sống chậm, an lành vốn ấp ủ từ lâu. Đầu tư số tiền không quá lớn, anh mua một mảnh vườn rộng 3.000m2 trước đây đã canh tác cam, bưởi… của một hộ dân tại địa phương để hiện thực giấc mơ của mình.

“Khi tiếp nhận lại khu vườn này tôi khá nản lòng vì hầu hết cây trồng đã bị suy thoái, rất yếu. Đất trồng dường như đã kiệt quệ, bị nhiễm độc bởi tồn dư thuốc bảo vệ thực vật rất nhiều. Đó cũng là thời điểm vấn nạn kích điện bắt giun đất bùng phát ở vựa trồng cây ăn trái Cao Phong mà báo chí đã vào cuộc phản ánh”, anh Thành chia sẻ.

Thời gian đầu, anh hoang mang không biết xử lý, cải tạo đất thế nào. Sau đó, qua kiên trì học hỏi kinh nghiệm từ các nhà vườn đang triển khai mô hình trang trại hữu cơ tại Cao Phong cũng như tìm hiểu kiến thức về nông nghiệp qua sách báo…, anh quyết định phục hồi, cải tạo đất.

“Thời gian đầu, bề mặt đất vườn chai cứng, tưới nước không thấm, cứ truội hết đi. Cuốc đất lên không thấy lớp mùn chứng tỏ đất bị chai, thiếu hữu cơ trầm trọng, còn giun đất thì không thấy một con nào. Tôi nghĩ phải phục hồi chất hữu cơ cho đất”, anh Thành kể.

Nhưng phục hồi sức khỏe đất không thể vội vàng ngày một ngày hai. Lấy ngắn nuôi dài, anh Thành quyết định chăn nuôi trước để lấy phân hữu cơ bón cho đất. Vật nuôi anh chọn là gà.

Anh dựng dãy chuồng nuôi gà xung quanh khu vườn, rào lưới bao quanh. Nền chuồng rắc một lớp trấu để trữ phân gà, theo định kỳ sẽ thay nền chuồng. Phân thu về tỷ lệ trấu khá nhiều, anh ủ kèm phun vi sinh một thời gian cho hoai mục để triệt mầm bệnh, nấm mốc rồi mới bón xung quanh gốc cây ăn quả.

Sau 2 năm kiên trì, vườn cây của anh Thành đã dần hồi phục, màu xanh đã trở lại. Về phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, anh ưu tiên hàng đầu thuốc sinh học không độc hại, hạn chế thấp nhất sử dụng hóa chất. Cứu được vườn cây, phục hồi được sức khỏe đất, vụ thứ 2 anh Thành bắt đầu được thu hoạch bưởi, cam theo vụ.

Gà nghe nhạc, ăn lá thuốc, đẻ trứng thảo dược

Những tưởng chỉ là thú chơi, thế nhưng sau 2 năm chuyên tâm nuôi gà lấy phân hữu cơ để cải tạo, phục hồi 3.000m2 vườn trồng cây ăn quả, anh Thành đã bị nông nghiệp cuốn hút. Từ nuôi gà thương phẩm, anh đầu tư nuôi gà thảo dược lấy trứng, xác định là một hướng làm kinh tế.

Có mặt tại trang trại của anh Thành, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên. Xã Mường Thàng là thủ phủ của xứ Mường cổ Hòa Bình – “nhất Bi, nhì Vang, tam Thàng, tứ Động”. Mươi năm trước, Cao Phong là vựa cây ăn trái có múi, trong đó cây cam, bưởi, quýt là những cây trồng chủ lực. Thế nhưng sự phát triển quá nóng khiến vùng chuyên canh này sau đó rơi vào chu kỳ suy thoái, cây ăn quả đổ bệnh hàng loạt. Những vườn cam, bưởi, quýt bị chặt bỏ. Có thời gian vườn đồi bỏ hoang, người dân không dám tái đầu tư.

Trong bối cảnh đó, anh Thành không xác định vườn bưởi là cây chủ lực mà quyết định chuyển hướng chăn nuôi. Những cây bưởi tuổi đời hơn chục năm bây giờ đã hồi sinh, xanh mướt, quả lúc lỉu… và trở thành cây che nắng cho đàn gà gần 3.000 con. Lứa gà hiện tại có 1.500 con gà đen (gà Mông) đang ở tháng thứ 5, đủ tuổi để bán thương phẩm. Tuy nhiên, mục tiêu của anh Thành là nuôi gà đẻ lấy trứng. Số còn lại là gà Tiên Yên – giống gà đặc sản của Quảng Ninh đang ở tháng thứ 3.

“Tôi cho gà ăn thảo dược, lá cây thuốc để có sức đề kháng, thịt thơm, mềm, ngon. Trứng gà thảo dược vừa được giá, lại vừa có giá trị dinh dưỡng cao”, anh Thành cho hay.

Phương pháp nuôi gà thảo dược của anh Thành là lấy các loại lá cây có dược tính (theo kinh nghiệm dân gian) như lá ổi, ngải cứu, lá lốt, thì là, rau húng, kinh giới… về thái nhỏ trộn vào thức ăn từ khi gà còn nhỏ. Ăn thường xuyên chúng thành quen, không kén chọn thức ăn. Cám gạo, đậu tương… anh mua trữ trong kho. Các loại kháng sinh sinh học ngừa bệnh cho gà được trộn vào thức ăn giúp tăng sức đề kháng, phòng ngừa bệnh từ đầu, không đợi có bệnh mới chữa trị.

Là vùng chuyên canh trồng bưởi, thời gian gần đây, người dân Cao Phong lấy lá bưởi nấu chiết xuất tinh dầu cung cấp nguyên liệu cho các cơ sở thu mua về làm dầu gội đầu thảo dược. Phần bã còn lại đã ninh nhừ vẫn có tỷ lệ tinh dầu nhất định được anh Thành thu lại thái nhỏ trộn vào cám cho gà.

Trong khu vườn rợp bóng, anh Thành xây dãy chuồng sát với bờ dậu, sau đó quây lưới để nuôi gà kiểu bán hoang dã. Chuồng có mái che là chỗ trú mưa, chỗ ngủ và là nơi để gà mái đẻ trứng. Khoảng vườn cả ngàn m2 gà tha hồ chạy nhảy. Lũ gà quen vị lá bưởi nên những cành bưởi nào thấp, la đà gần sát mặt đất bị chúng mổ nham nhở. Những cành bưởi cắt tỉa, anh ném hết ra vườn cho lũ gà ăn…

“1.400 con gà Tiên Yên 3 tháng tuổi vẫn còn non, chưa đến thời kỳ đẻ trứng. Còn 1.500 con gà đen (gà Mông) có 2/3 là gà mái đang cho thu hoạch trứng. Mỗi ngày tôi thu về khoảng 700 – 800 trứng. Toàn bộ số trứng gà sạch này tôi mang về tiêu thụ dưới Hà Nội, bán rất được giá, trứng ra đến đâu đều có người đặt mua”, anh Thành phấn khởi.

Cuối chiều, khi đã thu hết số trứng của những con mái đẻ muộn, anh Thành mang những thùng trứng gà thảo dược xếp vào các khay chuẩn bị chuyển về xuôi tiêu thụ. Không quá lớn về kích cỡ, những quả trứng gà thảo dược có vỏ màu xanh đặc trưng, vỏ dày, cứng do đủ ngày, đủ chất, không bị ép đẻ.

“Trứng gà đen thảo dược rất thơm và ngậy. Tới đây, tôi đang có kế hoạch sản xuất ra các loại trứng thảo dược phù hợp với độ tuổi, lứa tuổi, giới tính của người sử dụng. Ví dụ người cao tuổi sẽ dùng trứng có các thành phần phù hợp với độ tuổi, thành phần đường, cholesterol, carbonhydrate, lipid, protein, DHA… tương thích vì người cao tuổi thường mắc các bệnh tiểu đường, mỡ máu…

Ngược lại, những người thường xuyên chơi thể thao (giới trẻ), trứng gà thảo dược sẽ được gia tăng các thành phần dinh dưỡng, tỷ lệ đạm… Các loại trứng này hoàn toàn có thể làm được bằng cách xây dựng chế độ thực đơn cho gà mỗi ngày để kiểm soát tỷ lệ, thành phần dinh dưỡng trong quả trứng”, anh Thành cho biết.

Điều khiến chúng tôi tò mò là trong vườn anh Thành đặt 4 – 5 chiếc hộp nhô cao cỡ 50cm so với mặt đất, mỗi hộp cách nhau vài trăm mét và hướng về phía chuồng gà.

Không đợi chúng tôi đặt câu hỏi, anh Thành ra chiếc chòi giữa vườn, mở chiếc loa kết nối với điện thoại, sau đó bật nhạc. Âm thanh nổi lên tưng bừng. Lũ gà mỗi con đang làm một việc, bất giác đều dừng lại lắng nghe, sau đó lại tiếp tục trở lại trạng thái ban đầu, nhưng có vẻ bình thản hơn.

“Khi làm vườn hay buồn, tôi mở nhạc to nghe cho đỡ mệt mỏi. Một lần khi bật nhạc tôi tình cờ để ý thấy đàn gà dường như cũng chăm chú nghe nhạc theo, sau đó chúng bớt hiếu động, bớt chạy nhảy và bớt đánh nhau,”cà khịa” với nhau (nhất là những con gà trống đến tuổi trổ mã). Vậy là mỗi chiều tôi đều mở nhạc to cho đàn gà nghe để chúng bớt stress. Chưa có nghiên cứu nào kiểm chứng, nhưng tôi nghĩ chắc chắn có hiệu quả”, anh Thành tự hào về phát hiện của mình.

Theo anh Thành, bật nhạc nào không quan trọng, anh thích nghe nhạc gì sẽ bật nhạc đó, khi thì nhạc vàng, nhạc trẻ, thậm chí cả nhạc liên khúc bài nọ tiếp bài kia… Lũ gà nghe âm thanh trở nên lơ đễnh hơn. “Chắc là chúng sẽ bớt stress, căng thẳng như con người”, anh nghĩ.

Mô hình nuôi gà mới lạ của anh Vũ Văn Thành đang được nhiều hộ chăn nuôi ở Mường Thàng, Cao Phong… học hỏi, nhân rộng. Mô hình vườn – chuồng không chỉ khép kín được quy trình sản xuất mà còn tận dụng, tương hỗ được cho nhau, chăn nuôi cung cấp phân để bón cây, cải tạo đất, vườn cây cho bóng mát và thức ăn cho gà, giúp bảo vệ môi trường. Do vậy, dù khu chuồng có 3.000 con gà trưởng thành nhưng không hề thấy mùi phân gà hôi thối.