Biến khó khăn thành lợi thế
Nhiều năm trước, những cánh đồng vùng ven biển xã An Biên, tỉnh An Giang thường xuyên chịu tác động của nguồn nước lợ khiến việc sản xuất lúa hai vụ gặp nhiều khó khăn. Nông dân phải phụ thuộc hoàn toàn vào mùa mưa mới có đủ nước ngọt để gieo sạ, trong khi năng suất và hiệu quả kinh tế ngày càng giảm do biến đổi khí hậu và diễn biến thời tiết bất thường.
Mô hình luân canh tôm – lúa tại xã An Biên, tỉnh An Giang đang phát huy hiệu quả, giúp nông dân nâng cao thu nhập và thích ứng với điều kiện xâm nhập mặn, biến đổi khí hậu. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Trước thực tế đó, địa phương đã đẩy mạnh chuyển những diện tích đất lúa kém hiệu quả sang các mô hình kết hợp nuôi trồng thủy sản. Trong đó, mô hình luân canh một vụ tôm – một vụ lúa, kết hợp nuôi cua biển, tôm càng xanh và các đối tượng thủy sản khác đã nhanh chóng phát huy hiệu quả, trở thành hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương.
Đến nay, toàn xã đã thực hiện chuyển đổi trên 4.759 ha đất sản xuất. Theo thống kê, năng suất tôm sú bình quân đạt hơn 452kg/ha, giá bán khoảng 180.000 đồng/kg, cua biển nuôi xen đạt khoảng 120kg/ha, giá bán bình quân 210.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, riêng tôm và cua mang lại lợi nhuận từ 50 – 70 triệu đồng/ha.
Không chỉ thủy sản cho hiệu quả cao, vụ lúa trên nền đất nuôi tôm cũng đạt kết quả tích cực, năng suất bình quân 5,9 tấn/ha với các giống chất lượng cao như ST24, ST25. Sau khi trừ chi phí, người dân thu lãi từ 25 – 35 triệu đồng/ha. Nhờ vậy, mô hình tôm – cua – lúa mang lại tổng lợi nhuận bình quân từ 75 – 105 triệu đồng/ha, cao hơn nhiều lần so với độc canh cây lúa trước đây.
Gia đình ông Lê Văn Hai ở ấp Xẻo Rô, xã An Biên là một trong những hộ mạnh dạn chuyển đổi. Với gần 2,7 ha đất sản xuất, trước đây mỗi năm ông chỉ làm được một vụ lúa do thiếu nước ngọt, hiệu quả kinh tế thấp, thu nhập bấp bênh. Những năm gần đây, sau khi chuyển sang mô hình luân canh tôm – lúa kết hợp nuôi cua và một số loài thủy sản khác, nguồn thu của gia đình được cải thiện rõ rệt. Theo ông, mô hình tôm – lúa kết hợp nuôi cua không chỉ tận dụng tốt điều kiện tự nhiên mà còn giảm nhiều rủi ro do thời tiết, tạo nguồn thu ổn định hơn cho gia đình.
Nhờ chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang mô hình tôm – lúa kết hợp nuôi cua và các đối tượng thủy sản, nhiều hộ dân xã An Biên có thu nhập ổn định, cao hơn trước đây. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Cũng lựa chọn hướng đi này, ông Trần Văn Tuôn có 1,3 ha đất sản xuất nông nghiệp ở ấp Xẻo Đước, xã An Biên cho biết, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi đã giúp gia đình khai thác hiệu quả diện tích đất trước đây sản xuất lúa kém hiệu quả.
Nhờ áp dụng đúng lịch thời vụ, thực hiện nuôi xen canh và tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật của ngành chuyên môn, năng suất tôm, cua từng bước được nâng lên. Bình quân mô hình chuyển đổi của gia đình ông Tuôn sau khi trừ chi phí mỗi năm thu nhập khoảng 65 triệu đồng, góp phần cải thiện đời sống.
Vùng sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu tiêu biểu
Sau khi sáp nhập từ thị trấn Thứ Ba, xã Đông Yên và xã Hưng Yên, xã An Biên có diện tích tự nhiên 11.827 ha, trong đó khoảng 10.600 ha là đất sản xuất nông nghiệp. Với lợi thế vùng sinh thái nước lợ, địa phương đã hình thành vùng chuyên canh tôm – lúa quy mô 4.759 ha, trở thành một trong những vùng sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu tiêu biểu của tỉnh An Giang.
Ông Phan Công Rô, Phó Chủ tịch UBND xã An Biên cho biết, thời gian qua, kết quả đạt được của việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi ở An Biên không chỉ đến từ sự mạnh dạn của người dân mà còn nhờ địa phương tập trung chỉ đạo, phối hợp với các HTX nông nghiệp chuyển giao khoa học kỹ thuật…, khuyến khích sản xuất theo hướng an toàn sinh học, từng bước nâng cao giá trị gia tăng trên đơn vị diện tích.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn còn nhiều khó khăn. Biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan và dịch bệnh trên tôm nuôi tiếp tục diễn biến phức tạp. Giá cả đầu ra chưa ổn định, chất lượng con giống và vật tư đầu vào còn nhiều bất cập. Bên cạnh đó, hệ thống quan trắc môi trường, cảnh báo dịch bệnh và ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất giữa các hộ dân vẫn chưa đồng đều.
Sản xuất tôm – cua – lúa theo hướng an toàn sinh học đang được xã An Biên đẩy mạnh nhằm nâng cao giá trị nông sản, xây dựng vùng sản xuất thích ứng và phát triển bền vững. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Để phát huy hiệu quả mô hình trong thời gian tới, xã An Biên xác định tiếp tục tuyên truyền người dân thực hiện đúng lịch thời vụ, tăng cường quản lý chất lượng vật tư và nông sản, mở rộng diện tích chuyển đổi trên những vùng đất lúa kém hiệu quả và nhân rộng mô hình nuôi tôm hai giai đoạn, ba giai đoạn theo tiêu chuẩn VietGAP. Đồng thời, địa phương sẽ đẩy mạnh phát triển HTX, tổ hợp tác và liên kết chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ nhằm giảm chi phí trung gian, nâng cao giá trị sản phẩm.
“Thực tiễn sản xuất cho thấy chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất lúa kém hiệu quả là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục rà soát các vùng sản xuất kém hiệu quả để mở rộng các mô hình tôm – lúa, tôm – cua và nuôi thủy sản kết hợp. Đồng thời tăng cường chuyển giao khoa học kỹ thuật, phát triển liên kết chuỗi và xây dựng vùng sản xuất an toàn nhằm nâng cao thu nhập cho người dân, hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững và có sức cạnh tranh cao trên thị trường” ông Phan Công Rô, Phó Chủ tịch UBND xã An Biên nói.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
