Cơ giới hóa đồng bộ sản xuất lúa để giảm phát thải

Thực hiện chỉ đạo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật về triển khai “Đề án sản xuất trồng trọt giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 – 2035, tầm nhìn đến năm 2050”, sáng 6/7, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Hà Nội phối hợp với các doanh nghiệp cung ứng vật tư và giải pháp công nghệ triển khai mô hình canh tác lúa giảm phát thải kết hợp máy sạ cụm tại xã Quảng Bị.

Giảm phát thải cần giải pháp đồng bộ

Phát biểu tại chương trình, ông Hoàng Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật) cho rằng, sản xuất lúa gạo hiện nay đang đứng trước nhiều thách thức như chi phí vật tư đầu vào ngày càng tăng, thiếu hụt lao động nông thôn, tác động của biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao của thị trường đối với chất lượng, an toàn thực phẩm cũng như phát triển bền vững.

Những áp lực này đòi hỏi ngành lúa gạo phải đổi mới phương thức sản xuất theo hướng sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực đầu vào, nâng cao giá trị gia tăng và giảm tác động đến môi trường. Theo ông Hoàng Anh Tuấn, canh tác lúa giảm phát thải không phải là mục tiêu tách rời sản xuất mà là kết quả của việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật tiên tiến.

“Khi quản lý tốt lượng giống gieo, sử dụng phân bón hợp lý, quản lý nước khoa học và áp dụng các biện pháp canh tác phù hợp, người sản xuất vừa có thể giảm chi phí đầu vào, duy trì năng suất, nâng cao chất lượng lúa gạo, tăng thu nhập, đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính và hạn chế phát sinh sâu bệnh”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Đánh giá về giải pháp cơ giới hóa được áp dụng trong mô hình, ông Tuấn cho biết máy sạ cụm kết hợp vùi phân là một trong những công nghệ quan trọng giúp thực hiện đồng thời việc gieo hạt và bón, vùi phân chỉ trong một lần vận hành.

Giải pháp này góp phần giảm lượng giống gieo, nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, tạo điều kiện để cây lúa sinh trưởng đồng đều, giảm chi phí nhân công và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật kỳ vọng kết quả mô hình sẽ tạo cơ sở thực tiễn quan trọng để các cơ quan chuyên môn tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, đồng thời cung cấp minh chứng phục vụ việc nhân rộng mô hình trong thời gian tới.

Về phía cơ quan quản lý địa phương, ông Nguyễn Văn Thuần, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Hà Nội cho biết, mặc dù sản xuất lúa gạo của Hà Nội thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực nhưng cũng đang đối mặt với nhiều thách thức.

Theo đó, việc triển khai mô hình canh tác lúa giảm phát thải nằm trong định hướng thực hiện Đề án sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025 – 2035 của TP Hà Nội, hướng tới mục tiêu xây dựng nền sản xuất lúa hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Để đạt được mục tiêu trên, mô hình tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất là sử dụng các giống lúa có năng suất, chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và thị trường. Thứ hai là đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ, đặc biệt là công nghệ máy sạ cụm kết hợp vùi phân nhằm giảm lượng giống gieo, tiết kiệm phân bón, giảm chi phí nhân công, khắc phục tình trạng thiếu lao động nông nghiệp và hạn chế tình trạng bỏ hoang ruộng đất. Thứ ba là sử dụng các loại phân bón và thuốc bảo vệ thực vật thế hệ mới theo hướng an toàn, hiệu quả, góp phần giảm tác động đến môi trường.

Ông Nguyễn Văn Thuần nhấn mạnh, mô hình sẽ áp dụng hệ thống canh tác lúa cải tiến (SRI) kết hợp quản lý nước theo phương pháp tưới ngập – khô xen kẽ, sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý để vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa giảm phát thải khí nhà kính.

Ông Thuần cũng ghi nhận và đánh giá cao sự đồng hành của các doanh nghiệp tham gia mô hình, gồm Công ty Sài Gòn Kim Hồng hỗ trợ máy sạ cụm kết hợp vùi phân, Vinaseed hỗ trợ giống lúa Đài Thơm 8, Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền hỗ trợ phân bón, Bayer Việt Nam hỗ trợ các giải pháp thuốc bảo vệ thực vật.

Giải bài toán nhân công, tiết kiệm nhiều chi phí

Chia sẻ tại sự kiện, bà Đào Thị Như Hè, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Sài Gòn Kim Hồng – đơn vị cung cấp máy sạ cụm kết hợp vùi phân cho biết, công nghệ này được phát triển nhằm giải quyết những khó khăn của sản xuất lúa hiện nay, đặc biệt là tình trạng thiếu hụt lao động nông nghiệp và chi phí nhân công ngày càng tăng tại các tỉnh phía Bắc.

Theo bà, khác với phương pháp cấy máy phải trải qua các công đoạn làm mạ khay, vận chuyển và cấy, máy sạ cụm gieo hạt trực tiếp trên đồng ruộng, cắt giảm nhiều khâu trung gian và giảm đáng kể chi phí sản xuất.

Cụ thể, máy được tích hợp hệ thống vùi phân ngay trong quá trình gieo sạ, giúp phân bón được đưa trực tiếp vào đất, hạn chế thất thoát và giảm từ 20 – 25% lượng phân bón sử dụng.

Về năng suất làm việc, máy có hiệu quả cao gấp khoảng 3 lần máy cấy thông thường, có thể gieo từ 8 – 10ha/ngày hoặc đạt 4 – 5ha/ngày khi kết hợp vùi phân, trong khi máy cấy chỉ đạt khoảng 2 – 3ha/ngày. Bên cạnh đó, tùy từng giống lúa, lượng giống sử dụng dao động từ 30 – 50kg/ha, góp phần giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đã trải nghiệm thực tế trong vụ đông xuân vừa qua, ông Phạm Văn Hướng tham gia mô hình cho biết, gia đình đang thuê khoảng 70ha đất nông nghiệp tại xã Quảng Bị để sản xuất lúa hàng hóa, trong đó vụ mùa này dự kiến triển khai mô hình sạ cụm trên diện tích khoảng 30 – 40ha.

Theo ông, qua thực tế áp dụng, phương pháp sạ cụm mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt khi giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất. Nếu phương pháp cấy truyền thống có chi phí khoảng 8 – 10 triệu đồng/ha thì sạ cụm chỉ khoảng 2 – 3 triệu đồng/ha, giúp tiết kiệm bình quân khoảng 5 triệu đồng/ha.

Bên cạnh đó, lượng giống sử dụng cũng giảm từ khoảng 65kg xuống còn khoảng 50kg/ha, tiết kiệm 15 – 20kg giống mỗi ha. Ông Hướng đánh giá năng suất lúa sạ cụm tương đương phương pháp cấy, trong khi cây lúa sinh trưởng khỏe hơn, khả năng chống đổ ngã tốt hơn, phù hợp với sản xuất quy mô lớn.

Sau khi theo dõi trình diễn máy sạ cụm tại đồng đất địa phương, ông Vũ Văn Mạnh, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Quảng Bị chia sẻ, chính quyền và người dân kỳ vọng mô hình sẽ mở ra hướng canh tác mới, giúp giảm sức lao động, hạ giá thành sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế.

Theo ông Mạnh, nếu mô hình trình diễn đạt kết quả tích cực về năng suất, chi phí và hiệu quả sản xuất, Phòng Kinh tế sẽ tham mưu lãnh đạo địa phương xây dựng kế hoạch tuyên truyền, hỗ trợ và từng bước nhân rộng mô hình, góp phần thúc đẩy cơ giới hóa đồng bộ, hướng tới sản xuất lúa hiện đại, tiết kiệm và giảm phát thải.