Cần Thơ có thêm dự án nâng cao canh tác lúa phát thải thấp

Dự án nâng cao canh tác lúa phát thải thấp tại Đông Nam Á tập trung đánh giá phát thải khí nhà kính và năng suất lúa dưới 3 chế độ quản lý nước gồm: ngập liên tục, thoát nước giữa vụ và tưới ngập – khô xen kẽ (AWD). Đồng thời, nhóm nghiên cứu sẽ thu thập dữ liệu đồng ruộng để hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định phát thải (MRV).

Theo kế hoạch, dự án được triển khai trong 3 vụ lúa liên tiếp gồm thu đông 2026, đông xuân 2026 – 2027 và hè thu 2027 tại xã Thạnh An (TP Cần Thơ). Trong thời gian này, các chuyên gia sẽ theo dõi chế độ nước và quy trình canh tác; diễn biến các chỉ tiêu lý, hóa học của đất; thông số khí tượng đồng ruộng; sinh trưởng cây lúa, năng suất từng vụ; lượng phát thải khí CH4 và N2O, đồng thời đánh giá hiệu quả quản lý rơm rạ sau thu hoạch.

Ngoài ra, dự án sẽ thu thập mẫu đất, dữ liệu thời tiết, mực nước, hình ảnh cây lúa và thông tin về quá trình canh tác của nông dân. Đây sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống MRV cho canh tác lúa phát thải thấp.

GS.TS Nguyễn Văn Công, Trưởng Khoa Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên, đồng thời là Chủ nhiệm dự án cho biết, dự án hướng tới xây dựng bộ dữ liệu đồng ruộng đầy đủ về phát thải khí nhà kính, đất, sinh khối và năng suất lúa trong suốt 3 vụ sản xuất. Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu sẽ đề xuất mô hình canh tác hiệu quả để khuyến cáo cho nông dân và công bố kết quả nghiên cứu, mở rộng hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước.

Kết quả của dự án được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở khoa học tin cậy phục vụ tham chiếu hệ thống MRV, cung cấp bằng chứng thực tiễn hỗ trợ triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Tại TP Cần Thơ, thời gian qua, Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đã đạt nhiều kết quả tích cực. Giai đoạn 2024 – 2025, Thành phố đã hình thành vùng chuyên canh quy mô khoảng 104.500ha và đặt mục tiêu mở rộng lên 170.877ha vào năm 2030. Trong đó, khoảng 76.000ha đã được liên kết với doanh nghiệp nhằm cung ứng vật tư đầu vào và tiêu thụ sản phẩm.

Tuy nhiên, quá trình triển khai Đề án vẫn còn nhiều khó khăn. Theo bà Trần Thị Kim Thúy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, tiến độ mở rộng vùng chuyên canh giữa các địa phương chưa đồng đều, liên kết tiêu thụ ở một số nơi chưa tạo động lực để nông dân và HTX tham gia.

Bên cạnh đó, dịch vụ cơ giới hóa và thu gom rơm rạ còn hạn chế, đặc biệt tại các vùng sản xuất ba vụ, tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch vẫn xảy ra. Công tác quản trị HTX, ghi chép nhật ký sản xuất và tuân thủ đồng bộ quy trình kỹ thuật ở một số nơi chưa ổn định. Một số địa phương vẫn thiếu nguồn nhân lực và năng lực chuyên môn để thực hiện đầy đủ các hoạt động đo đếm, báo cáo và thẩm định phát thải theo hệ thống MRV.

Ngành trồng trọt và bảo vệ thực vật TP Cần Thơ khẳng định sẽ đồng hành cùng dự án nâng cao canh tác lúa phát thải thấp tại Đông Nam Á, hướng tới hoàn thiện hệ thống số hóa dữ liệu và nhật ký sản xuất để xác định chính xác lượng giảm phát thải trên từng cánh đồng.