[Bài 7] Hình mẫu chăn nuôi tuần hoàn, an toàn sinh học

Chăn nuôi “5 không, 5 hiệu quả”

Quy trình chăn nuôi lợn an toàn sinh học, hữu cơ tuần hoàn theo chuỗi được ông Nguyễn Hồng Lam – Nhà khoa học của nhà nông, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Quế Lâm dày công nghiên cứu và đến nay đã lan tỏa đến hàng triệu hộ nông dân ở nhiều tỉnh thành trên cả nước.

Trước hết, đây là mô hình chăn nuôi theo tiêu chuẩn “5 không”: không sử dụng thuốc kháng sinh, không dùng chất tạo nạc, không dịch bệnh, không xả thải ra môi trường và không bỏ đi bất cứ thứ gì.

Với những đột phá về khoa học công nghệ, trong đó giá trị lõi là công nghệ vi sinh, mô hình chăn nuôi an toàn sinh học – kinh tế tuần hoàn theo chuỗi của Tập đoàn Quế Lâm là giải pháp đồng bộ từ hệ thống chuồng trại được Bộ Khoa học Công nghệ công nhận sở hữu trí tuệ, kết hợp với giải pháp về thức ăn và nước uống, hệ thống đệm lót sinh học trên nền tảng sử dụng công nghệ vi sinh độc quyền nhập khẩu từ Nhật Bản.

Ông Nguyễn Hồng Lam, Chủ tịch Tập đoàn Quế Lâm cho biết: Hiệu quả rõ nét nhất của giải pháp này đã được chứng minh từ giai đoạn dịch tả lợn Châu Phi hoành hành vào những năm 2019. Trong khi dịch bệnh tàn phá khủng khiếp ngành chăn nuôi lợn thì mô hình của Quế Lâm vẫn an toàn. Kể từ đó, Bộ NN-PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn đúc kết thành giải pháp và lan tỏa rộng rãi đến các địa phương.

Tính đến quý 1 năm 2026, tại khu vực miền Bắc đang có 37 nghìn đầu lợn trong các mô hình chăn nuôi với chỉ số lợi nhuận bình quân từ 1,3 -1,8 triệu đồng/con/lứa, giảm 1,75 nghìn lít nước/con/lứa. Tại các tỉnh khu vực miền Trung, mức lợi nhuận từ 1,5 đến 1,9 triệu đồng/con/lứa. Khu vực miền Nam và Tây Nguyên từ 1,1 đến 1,35 triệu đồng/con/lứa.

Những ưu điểm vượt trội của mô hình chăn nuôi an toàn sinh học – kinh tế tuần hoàn của Tập đoàn Quế Lâm có thể kể đến như: Giúp đàn lợn vượt qua dịch bệnh, đảm bảo chất lượng thịt thơm ngon với giá bán cao hơn từ 15 – 20 % so với giá thị trường.

Ngoài ra, nhờ giải pháp đệm lót sinh học, mô hình chăn nuôi này giúp tiết kiệm tài nguyên nước khoảng 85% so với chăn nuôi phổ biến, tiết kiệm chi phí nhân công và điện, giảm được từ 10 – 12% thức ăn so với chăn nuôi truyền thống và tuyệt đối không gây ô nhiễm môi trường đất hay môi trường không khí.

Đặc biệt, nhờ ứng dụng công nghệ vi sinh vào tất cả các khâu trong chuỗi, mô hình của Tập đoàn Quế Lâm tạo thành vòng tuần hoàn khép kín, giúp người chăn nuôi vừa đảm bảo có lãi, vừa thúc đẩy nông nghiệp tuần hoàn, phát triển bền vững.

Nhờ chứng minh được hiệu quả từ thực tiễn, bộ giải pháp chăn nuôi an toàn sinh học của Tập đoàn Quế Lâm đã được Cục Chăn nuôi và Thú y phối hợp với các đơn vị liên quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn, thẩm định và giải quyết các thủ tục hành chính theo thẩm quyền, tạo cơ sở pháp lý để đưa các sản phẩm, quy trình kỹ thuật phục vụ sản xuất nông nghiệp hữu cơ – kinh tế tuần hoàn vào ứng dụng trong thực tiễn.

Cụ thể, đã cấp phép 10 sản phẩm chế phẩm vi sinh và 2 sản phẩm thức ăn chăn nuôi phục vụ chăn nuôi lợn theo hướng hữu cơ và công nhận Quy trình cải tiến sử dụng chế phẩm 403 Alfa Lacto trong chăn nuôi lợn an toàn sinh học. Phối hợp triển khai nội dung chuyên môn của dự án nuôi ruồi lính đen sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, trong đó ấu trùng được sử dụng làm thức ăn chăn nuôi, chất thải được tái sử dụng làm phân bón cho cây trồng, phù hợp với định hướng kinh tế tuần hoàn.

Chỉ riêng Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, trong giai đoạn 2020 – 2025 đã phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm và các địa phương xây dựng và phát triển các mô hình chăn nuôi lợn theo hướng hữu cơ và kinh tế tuần hoàn với tổng quy mô hơn 8.600 con, bao gồm: Mô hình chăn nuôi lợn thịt theo hướng hữu cơ tại 6 tỉnh, thành phố với quy mô 5.600 con; mô hình chăn nuôi lợn hữu cơ theo kinh tế tuần hoàn tại 5 tỉnh với quy mô 3.000 con, đạt khoảng 70% tiêu chí chăn nuôi hữu cơ.

Tại các địa phương như Phú Thọ, Hà Tĩnh, Huế, Đồng Tháp, TP.HCM…, từ mô hình chăn nuôi an toàn sinh học ban đầu, đến nay đã xây dựng thành công chuỗi liên kết từ trồng trọt đến chăn nuôi. Nhiều hộ từ chỗ “học nuôi lợn để thoát nghèo” đến nay đã vươn lên giàu có.

Điển hình như hộ ông Nguyễn Văn Lịch ở TP Huế. Từ một chủ tịch xã cởi áo cán bộ nhà nước về làm nông dân, bây giờ ông Lịch đang là Giám đốc HTX Thanh trà Phong Thu. Mô hình nông nghiệp theo chuỗi khép kín từ trồng trọt đến chăn nuôi của ông có quy mô mỗi lứa khoảng 20 lợn nái, 300 lợn thịt và 3ha đất vườn trồng thanh trà. “Giờ đây không còn là chuyện mỗi năm thu nhập từ 400 – 500 triệu đồng mà mô hình này còn là trường học dạy nông dân làm nông nghiệp tuần hoàn”, ông Lịch hồ hởi.

Cũng theo ông Lịch, nuôi lợn “5 không” theo quy trình của Tập đoàn Quế Lâm đảm bảo 5 hiệu hiệu quả rõ rệt cả về kinh tế, xã hội và môi trường. Mỗi mô hình chăn nuôi theo phương pháp của Quế Lâm giúp người chăn nuôi lãi từ 1,3 – 1,9 triệu đồng/con, tăng 10 – 15% so với chăn nuôi truyền thống, cải thiện môi trường nhờ tiết kiệm bình quân 1,3 – 1,7 nghìn lít nước/con. Đặc biệt, trong bối cảnh bệnh dịch tả lợn Châu Phi diễn biến phức tạp, các mô hình vẫn duy trì an toàn sinh học, không phát sinh dịch bệnh, tạo niềm tin cho người chăn nuôi.

Ngoài ra, việc tổ chức sản xuất gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi đã góp phần ổn định đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm chăn nuôi, đồng thời tạo tiền đề quan trọng để nhân rộng mô hình trong thời gian tới.

Khoa học công nghệ tiếp tục là nền tảng đột phá

Đánh giá về giải pháp chăn nuôi an toàn sinh học, kinh tế tuần hoàn của Tập đoàn Quế Lâm, vào tháng 11 năm 2025, sau khi thị sát các mô hình sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh và mô hình chăn nuôi an toàn sinh học ở tỉnh Phú Thọ, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng chia sẻ: Thực tiễn đã phản ánh rõ những gì mà Quế Lâm cũng như cá nhân Chủ tịch Tập đoàn Nguyễn Hồng Lam đã đóng góp cho xã hội, đất nước và nhất là đối với bà con nông dân ở nhiều địa phương.

“Với trách nhiệm của mình, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành vì những đóng góp rất tử tế, rất nhân văn đó. Những đóng góp của Tập đoàn Quế Lâm và ông Nguyễn Hồng Lam đã hỗ trợ Bộ Nông nghiệp và Môi trường có thêm những căn cứ thực tiễn quan trọng từ một mô hình phát triển đã được chứng minh là đúng hướng, hiệu quả”, Bộ trưởng Trần Đức Thắng khẳng định.

Từ thực tiễn của Tập đoàn Quế Lâm, soi chiếu với chức năng quản lý nhà nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ trưởng Trần Đức Thắng đề nghị Trung tâm Khuyến nông Quốc gia sớm phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm tổng kết các mô hình, đánh giá đầy đủ những kết quả đã đạt được nhằm triển khai phổ biến rộng rãi.

Hứa với Bộ trưởng tiếp tục lấy khoa học công nghệ làm nền tảng để đột phá, đặc biệt là trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y, ông Nguyễn Hồng Lam – Chủ tịch Tập đoàn Quế Lâm cam kết: “Chúng tôi đã và đang cùng nông dân xây dựng hệ sinh thái kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, lấy người dân làm trung tâm và đồng hành cùng với họ để thay đổi nhận thức, chung tay xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp theo trục nông nghiệp – môi trường – xã hội, cùng nhau hoàn thiện chuỗi liên kết và cùng nhau phát triển bền vững. Nông dân Việt Nam hôm nay không chỉ là câu chuyện xóa đói giảm nghèo nữa mà hoàn toàn có thể giàu có”.

Để hiện thực khát vọng giàu có, đặc biệt là khu vực chăn nuôi nông hộ, trang trại, Chủ tịch Tập đoàn Quế Lâm kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường vận dụng những định hướng đột phá, đổi mới sáng tạo phát triển chăn nuôi lợn hữu cơ tuần hoàn theo chuỗi Quế Lâm, trên nền tảng công nghệ vi sinh.

Về giải pháp khoa học, công nghệ, Bộ và các địa phương có chính sách nhân rộng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học, hữu cơ tuần hoàn Quế Lâm tại các vùng chăn nuôi lợn cả quy mô nhỏ, vừa và lớn.

Về cơ chế chính sách phát triển chuỗi, cần có chính sách đầu tư đủ, đúng cho phát triển chuỗi chăn nuôi an toàn sinh học, hữu cơ theo chuỗi, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm và cung cấp đầu vào từ nguồn lực trong nước, hạn chế phụ thuộc và giống và dinh dưỡng từ nước ngoài, tăng thu, giảm mua, hạn chế ô nhiễm môi trường.

Thứ ba là giải pháp về thông tin tuyên truyền và đào tạo, cần thúc đẩy phối hợp giữa Nhà nước – doanh nghiệp – tổ chức xã hội – hợp tác quốc tế… trong đào tạo nguồn nhân lực, thông tin tuyên truyền để phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn.

Hiện Tập đoàn Quế Lâm đã ra mắt Công ty TNHH MTV Đào tạo nguồn nhân lực Kinh tế nông nghiệp Organic tuần hoàn Quế Lâm nhằm chung tay phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, phát huy trách nhiệm xã hội của mỗi người vì nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh.

“Tập đoàn Quế Lâm nguyện đồng hành cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhằm góp phần hiện thực mục tiêu của Đề án phát triển ngành Chăn nuôi và Thú y giai đoạn 2020 – 2030, định hướng tới 2045 cũng như mục tiêu phát triển bền vững”, ông Nguyễn Hồng Lam nhấn mạnh.

Từ ngày 27 – 28/3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị khoa học, công nghệ chăn nuôi và thú y toàn quốc lần thứ nhất với sự tham dự của lãnh đạo các cơ quan của Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, các bộ, ngành liên quan; các cơ quan quản lý, các liên hiệp hội, hội, doanh nghiệp, các nhà khoa học ngành chăn nuôi và thú y trên phạm vi toàn quốc. Hội nghị diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, đường Phạm Hùng, phường Từ Liêm, TP Hà Nội.

Báo Nông nghiệp và Môi trường sẽ tường thuật trực tiếp sự kiện quan trọng này.