Du nhập từ Lâm Đồng, nghề dâu tằm bén rễ ở Đức Thịnh

Những năm gần đây, mô hình trồng dâu nuôi tằm phát triển mạnh tại xã Đức Thịnh (Hà Tĩnh), mở ra hướng chuyển đổi sản xuất hiệu quả cho nhiều hộ dân. Không cần diện tích lớn, vốn đầu tư vừa phải, chu kỳ nuôi ngắn, nghề “ăn cơm đứng” đang mang lại thu nhập ổn định, góp phần nâng cao đời sống người dân.

Khởi nghiệp từ vùng đất kém hiệu quả

Chúng tôi đến thăm mô hình trồng dâu nuôi tằm của anh Nguyễn Công Chính (thôn Tân Tiến, xã Đức Thịnh) khi vợ chồng anh đang tất bật cho lứa tằm tuổi 2 ăn. Anh Chính hồ hởi kể: “Trước đây tôi có nhiều năm làm ăn tại tỉnh Lâm Đồng – địa phương nổi tiếng với nghề trồng dâu nuôi tằm. Trong thời gian sinh sống, làm việc tại đây, tôi đã học hỏi được kinh nghiệm và nắm bắt quy trình kỹ thuật trồng dâu, nuôi tằm. Nhận thấy mô hình phù hợp với điều kiện tự nhiên tại quê nhà, năm 2021, tôi quyết định mang con tằm về khởi nghiệp và trở thành người đầu tiên phát triển nghề này tại địa phương”.

Anh bắt đầu cải tạo hơn 8 sào đất trước đây trồng cây ngắn ngày hiệu quả thấp để trồng dâu, đồng thời đầu tư xây dựng nhà nuôi tằm rộng khoảng 40m². “Bước đầu triển khai gặp không ít khó khăn do thời tiết và thiếu kinh nghiệm thực tế. Tuy nhiên, nhờ kiên trì học hỏi, thường xuyên cập nhật kỹ thuật và áp dụng đúng quy trình chăm sóc, đàn tằm phát triển tốt, cho năng suất ổn định”, anh Chính vừa thoăn thoắt cắt dâu vừa nói.

Theo anh Chính, nuôi tằm đòi hỏi phải chăm sóc tỉ mỉ theo từng giai đoạn sinh trưởng, phải đảm bảo nguồn lá dâu sạch và cho ăn đúng tuổi. Tằm con cần cắt nhỏ lá, cho ăn 4 – 5 bữa mỗi ngày. Nhà nuôi phải thông thoáng, giữ nhiệt độ ổn định. Khi tằm đến tuổi 5 cần chuẩn bị né kịp thời để tằm lên kén đồng đều. “Nếu chăm sóc tốt, sau 15 – 20 ngày mỗi hộp tằm có thể cho 50 – 60kg kén, thu gần 10 triệu đồng. Nuôi đều các lứa trong năm, lợi nhuận có thể đạt hơn 200 triệu đồng”, anh Chính vui vẻ cho biết.

Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, anh Chính còn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ kỹ thuật cho nhiều hộ dân trong thôn. Đồng thời, anh chủ động nhập trứng tằm về ươm nuôi, cung ứng con giống cho các hộ trong địa bàn và các xã lân cận. Nhờ đó, nhiều hộ mạnh dạn đầu tư phát triển nghề.

Gia đình bà Trần Thị Hiền là một trong những hộ tiếp cận mô hình trồng dâu nuôi tằm sớm. Năm 2022, bà cải tạo 0,5ha đất vườn, đồng thời chuyển đổi hơn 1 mẫu đất màu kém hiệu quả sang trồng dâu và xây dựng nhà nuôi tằm rộng khoảng 40m². Nhờ chủ động nguồn thức ăn, mỗi năm gia đình bà nuôi khoảng 20 lứa tằm.

“Để nuôi một hộp tằm cần trồng khoảng 3 – 4 sào dâu (sào 500m2). Lá dâu cho tằm ăn phải là lá bánh tẻ, sạch sâu bệnh, hái về để ráo nước rồi mới cho ăn. Ngoài ra, nhà nuôi phải thông thoáng, vệ sinh thường xuyên để hạn chế dịch bệnh. Nếu thực hiện đúng quy trình, mỗi năm gia đình tôi có thể nuôi khoảng 20 lứa, thu gần 12 tạ kén. Với giá kén dao động 170 – 180 nghìn đồng/kg, sau khi trừ chi phí còn lãi khoảng 180 triệu đồng”, bà Hiền chia sẻ.

Nhanh chóng được mở rộng

Nhận thấy hiệu quả từ mô hình, nhiều hộ dân khác cũng mạnh dạn chuyển đổi. Trước đây, gia đình chị Phan Thị Biển chủ yếu trồng kiệu và lạc nhưng thu nhập thấp. Năm 2024, chị quyết định chuyển toàn bộ diện tích sang trồng dâu, nuôi tằm. Chị Biển cho biết: “Gia đình tôi nuôi gối lứa để tăng hiệu quả. Khi lứa tằm lớn chuẩn bị lên né thì thả lứa mới. Tằm được nuôi trực tiếp trên nền xi măng, rải lớp mỏng trên bạt nên dễ chăm sóc và vệ sinh, hạn chế dịch bệnh”.

Theo chị Biển, trồng dâu nuôi tằm vừa chủ động nguồn thức ăn, vừa cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với các loại cây ngắn ngày như kiệu, lạc. Kén tằm sau thu hoạch được thu mua với giá ổn định nên người nuôi yên tâm sản xuất. “Hiện mỗi tháng gia đình tôi xuất bán 2 lứa đều đặn mỗi tháng với khoảng 1 tạ kén, thu được hơn 18 triệu đồng. Làm nghề này không mấy khi được nghỉ tay nhưng bù lại thu nhập khá cao và ổn định”, chị Biển chia sẻ.

Theo kinh nghiệm của người dân, cây dâu có ưu điểm chỉ trồng một lần nhưng cho thu hoạch trong nhiều năm, khả năng tái sinh mạnh nên giảm đáng kể chi phí đầu tư. Trong khi đó, tằm có chu kỳ nuôi ngắn, chỉ khoảng 20 ngày là có thể thu hoạch kén, giúp người nuôi nhanh quay vòng sản xuất.

Theo quy trình kỹ thuật, trứng tằm sau khi ấp từ 5 – 7 ngày sẽ nở, tằm con được ươm khoảng 10 – 12 ngày, sau đó thả ra sàn nuôi và cho ăn 4 – 5 bữa mỗi ngày. Sau 12 – 14 ngày nuôi, tằm bắt đầu chín và lên né, khoảng 4 – 5 ngày sau có thể thu hoạch kén.

Với quy mô khoảng 40m² sàn nuôi và diện tích trồng dâu từ 2.000 – 3.000m², mỗi tháng đầu tư một hộp giống giá khoảng 1 triệu đồng có thể thu từ 50 – 60kg kén. Với giá kén dao động 170 – 180 nghìn đồng/kg, người nuôi có thể đạt thu nhập khoảng 18 – 20 triệu đồng mỗi tháng – mức thu nhập khá so với nhiều cây trồng khác tại địa phương.

Ông Nguyễn Minh Giáp, Trưởng phòng Kinh tế xã Đức Thịnh cho biết, nghề trồng dâu nuôi tằm phù hợp với điều kiện địa phương, chi phí đầu tư thấp, thời gian quay vòng nhanh. Với quỹ đất tại các thôn lân cận còn khoảng 50ha, xã Đức Thịnh có nhiều thuận lợi để mở rộng vùng nguyên liệu tập trung, tiến tới hình thành vùng sản xuất dâu tằm hàng hóa quy mô lớn.

Từ hiệu quả thực tế, xã Đức Thịnh đã khuyến khích người dân chuyển đổi đất kém hiệu quả sang trồng dâu nuôi tằm. Đến nay, toàn xã có 18 hộ tham gia nghề này với hơn 12ha dâu và gần 1.000m² nhà nuôi tằm.

Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, mở rộng diện tích trồng dâu, đồng thời tăng cường liên kết tiêu thụ, xây dựng cơ sở, xưởng kéo tơ tại địa phương nhằm thu mua, chế biến, tạo đầu ra ổn định và nâng cao giá trị sản phẩm.