[Bài 2] Tồn tại những nút thắt

Chưa khai thác đúng tiềm năng

Quảng Ninh sở hữu hơn 6.100km² mặt nước biển, đường bờ biển dài trên 250km, cùng hàng nghìn đảo lớn nhỏ, hệ sinh thái biển đa dạng và nhiều vùng vịnh kín gió, đây là những điều kiện hết sức thuận lợi cho nuôi biển.

Dựa trên Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030 và tầm nhìn đến năm 2050, Quảng Ninh dành 95.000 ha đất và mặt nước cho ngành thủy sản. Trong đó, riêng diện tích khu vực biển quy hoạch đạt trên 45.000 ha tại 9 địa phương cấp huyện (cũ). 

Trên cơ sở các lợi thế về vị trí địa lý chiến lược, không gian biển rộng, điều kiện tự nhiên, thuỷ văn, khí hậu tương đối thuận lợi, cùng các chỉ tiêu môi trường biển cơ bản ổn định và quỹ mặt nước đã được định hướng, quy hoạch, Quảng Ninh có cơ sở để phát triển nuôi trồng thủy sản biển theo hướng tập trung, công nghiệp và quy mô lớn và đang khẳng định vị thế dẫn đầu trong chiến lược phát triển kinh tế biển với những bước đi bài bản trong quy hoạch nuôi trồng thủy sản. 

Tính đến cuối năm 2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường (theo ủy quyền của UBND tỉnh Quảng Ninh) đã cấp 33 Giấy phép nuôi trồng thủy sản trên biển cho 33 tổ chức (12 công ty và 21 hợp tác xã) với tổng diện tích khu vực biển đã cấp phép là 3.501,64 ha. Ngoài ra, theo thẩm quyền chính quyền cấp xã (trước đây là cấp huyện) đã giao khu vực biển cho 754 cá nhân để thực hiện nuôi trồng thủy sản với diện tích 463,82 ha.

​Tuy nhiên, so với tổng diện tích quy hoạch hơn 45.000 ha, con số này vẫn còn khá khiêm tốn. ​Thực tế triển khai tại các địa phương đã bộc lộ sự lúng túng trong việc bố trí vị trí nuôi và xác nhận sơ đồ khu vực biển.

Chẳng hạn như tại Hà An, Tuần Châu, Đầm Hà, Móng Cái 2, hiện vẫn còn tồn tại tình trạng chậm bố trí vị trí nuôi, hoặc chồng lấn diện tích. Đặc biệt là xã Đầm Hà bố trí vị trí, địa điểm và xác nhận sơ đồ khu vực biển của UBND xã bị chậm và phát sinh nhiều vướng mắc do chồng lấn về diện tích đề nghị giữa các tổ chức được ký xác nhận sơ đồ. Những hạn chế này dẫn đến phát sinh kiến nghị của người dân, ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Bên cạnh đó, tại các vùng biển thuộc Vĩnh Thực, Hải Ninh, Móng Cái 1, Móng Cái 2, Móng Cái 3, Quảng Hà, Đường Hoa, Tiên Yên, Đông Ngũ, Hải Lạng, chưa rà soát, cập nhật triệt để, chính xác các vùng bãi triều, đất ngập nước ven biển hoặc khu vực biển đưa vào quy hoạch thành các vùng có tiềm năng phát triển nuôi trồng thủy sản để có cơ sở định hướng phát triển các vùng nuôi tập trung công nghiệp trên biển (nuôi cá biển, nhuyễn thể…) và nội địa (nuôi tôm, nhuyễn thể, cá rô phi nước lợ…). Điều này không chỉ gây khó khăn cho việc định hướng phát triển công nghiệp nuôi tôm, nhuyễn thể mà còn làm chậm tiến độ các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững.

Đề xuất mở rộng thẩm quyền giao biển cho cấp xã

​Trước thực trạng nêu trên, lãnh đạo ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Ninh thẳng thắn cho rằng những “nút thắt” lớn nhất hiện nay nằm ở quy trình thủ tục hành chính kéo dài và chồng chéo.

Trao đổi với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Đỗ Đình Minh – Chi cục trưởng Chi cục Biển, Hải đảo và Thủy sản, Kiểm ngư (Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh) cho biết: ​Hiện nay, mặc dù các quy định tại Nghị định số 11/2021/NĐ-CP về giao khu vực biển nhất định cho tổ chức, cá nhân khai thác sử dụng tài nguyên biển đã được sửa đổi và bổ sung qua các năm 2025 và 2026, song quy trình thực tế vẫn còn tồn tại những “nút thắt” nhất định.

Khó khăn lớn nhất nằm ở việc địa phương phải thực hiện thủ tục lấy ý kiến của nhiều bộ, ngành Trung ương đối với các hồ sơ thuộc thẩm quyền giao của UBND cấp tỉnh. Điều này dẫn đến sự chồng chéo và kéo dài thời gian giải quyết, trong khi các nội dung cốt lõi về quy hoạch tỉnh và không gian biển thực tế đã được các cơ quan chuyên môn tại địa phương thẩm định kỹ lưỡng. Sự chậm trễ này vô hình trung làm mất đi thời điểm vàng trong sản xuất, gây khó khăn cho việc triển khai dự án của các đơn vị đầu tư.

​Bên cạnh đó, một thực trạng đáng chú ý là hoạt động nuôi trồng thủy sản trên biển thường có quy mô nhỏ, phân tán với số lượng hộ dân tham gia rất lớn. Tuy nhiên, thẩm quyền giao khu vực biển hiện lại tập trung chủ yếu ở cấp tỉnh, gây ra áp lực hành chính khổng lồ cho bộ máy quản lý cấp trên và chưa phát huy được vai trò giám sát, điều hành trực tiếp của chính quyền cơ sở.

Từ thực tế trên, Quảng Ninh kiến nghị cần mở rộng phạm vi thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã để phù hợp với điều kiện của những địa phương có hoạt động nuôi biển sôi động. ​Nếu những đề xuất này được chấp thuận, ngành nuôi biển sẽ đứng trước cơ hội thay đổi diện mạo mới.

Theo ông Minh, việc cắt giảm các thủ tục trung gian không cần thiết sẽ giúp rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ, đưa hoạt động sản xuất của người dân vào nền nếp nhanh chóng. Quan trọng hơn, việc phân cấp triệt đề cho cấp xã sẽ giúp chính quyền địa phương bám sát địa bàn, hỗ trợ người dân tuân thủ đúng các quy chuẩn về vật liệu nuôi biển, đảm bảo an toàn hàng hải và chủ động trong công tác phòng chống thiên tai.

Ông Minh cho rằng, khi hành lang pháp lý được khơi thông qua việc phân cấp và rút gọn thủ tục, đó sẽ là đòn bẩy quan trọng để Quảng Ninh cùng các địa phương ven biển hiện thực hóa mục tiêu phát triển nuôi biển xa bờ, hướng tới một nền kinh tế xanh hiệu quả và bền vững.

“​Nhìn từ kinh nghiệm thực tiễn của Quảng Ninh, phát triển kinh tế biển không chỉ đơn thuần là giao mặt nước mà phải đi kèm với một hệ sinh thái đồng bộ. Điều này bao gồm việc lập quy hoạch chi tiết để hóa giải mâu thuẫn giữa các ngành kinh tế, hoàn thiện tiêu chuẩn vật liệu nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu và xây dựng hạ tầng hậu cần trên bờ như trạm viễn thông hay hệ thống xử lý chất thải”, ông Đỗ Đình Minh nhìn nhận.