Nhà lưới ‘100 ngày’ giúp vườn táo Đại Mật thoát sâu hại

Không lo sâu hại, tăng năng suất, chất lượng quả

Tại vườn táo Đại Mật 06 rộng gần 2ha của ông Trần Đình Hạnh ở xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình, những hàng táo đang vào vụ thu hoạch cho quả to, đồng đều, vỏ sáng. Điểm khác biệt của khu vườn này nằm ở hệ thống giàn đỡ và màng lưới che phủ với diện tích khoảng 4.000m² – một cải tiến công nghệ được Trung tâm Khuyến nông Quốc gia chuyển giao nhằm giải quyết bài toán sâu bệnh, giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật.

Theo ông Nguyễn Đức Hải, Trưởng phòng Đào tạo, Huấn luyện (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia), mô hình canh tác táo tại Ninh Bình được xây dựng với hai nội dung chuyển giao chính là giống và công nghệ.

Về công nghệ, trọng tâm là hệ thống nhà lưới và giàn đỡ. Đây là giải pháp trực tiếp giúp hạn chế sâu bệnh hại, đặc biệt là ruồi vàng chích hút, qua đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Ruồi vàng là đối tượng gây hại lớn nhất đối với cây táo trong giai đoạn từ khi quả hình thành đến lúc thu hoạch. Trước đây, nếu không có biện pháp kiểm soát hiệu quả, tỷ lệ táo bị ảnh hưởng có thể lên tới khoảng 30%, làm giảm đáng kể năng suất và chất lượng quả.

“Khi áp dụng nhà lưới, tình trạng này cơ bản được khắc phục. Sản lượng hiện đạt khoảng 98%, chất lượng quả được đảm bảo”, ông Nguyễn Đức Hải cho biết.

Khác với nhiều mô hình che phủ cố định, hệ thống nhà lưới cho vườn táo tại xã Lý Nhân không được sử dụng suốt chu kỳ sinh trưởng mà chỉ được kéo khi quả bắt đầu hình thành, thường từ thời điểm đường kính quả đạt khoảng 1cm trở lên.

“Ở khu vực phía Bắc, giai đoạn này rơi vào thời điểm ít chịu ảnh hưởng của thiên tai, chủ yếu từ tháng 11 trở đi. Khi không che lưới, cây vẫn sinh trưởng và phát triển bình thường. Khi cần bảo vệ quả, lưới mới được kéo để ngăn ruồi vàng, giảm gió và sương muối”, ông Hải nói.

Cách làm này giúp tránh những bất cập của việc che phủ quanh năm vốn có thể làm cây sinh trưởng kém do thiếu ánh sáng, đồng thời tiềm ẩn rủi ro nếu gặp bão mạnh.

Theo đánh giá của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, khung sắt và vật liệu lưới hiện nay đều được tính toán để chịu lực tốt, giúp giảm tác động của gió và thời tiết bất lợi, góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu.

100 ngày quyết định chất lượng quả

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho rằng cần có giải pháp kỹ thuật phù hợp để duy trì quả táo đạt độ chín, độ ngọt và kích cỡ chuẩn. Theo đó, giải pháp che màng lưới trong giai đoạn nhạy cảm nhất của quả giúp vườn táo vững vàng trước nhiều tác động của sâu bệnh và thời tiết.

“Cách làm của chúng tôi là chỉ sử dụng lưới trong khoảng 100 ngày, đúng giai đoạn từ khi quả hình thành đến khi thu hoạch. Chỉ cần 100 ngày đó thôi nhưng đảm bảo tuyệt đối không cần đến thuốc bảo vệ thực vật và vẫn phòng tránh được côn trùng tấn công”, ông Thanh nói.

Để mô hình có thể áp dụng rộng rãi, hệ thống được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ vận hành và chi phí thấp. Phía dưới là giàn đỡ, phía trên là lưới không bưng kín, không cố định cứng. Chỉ cần 3 – 4 người kéo dây từ đầu này sang đầu kia là có thể che phủ toàn bộ diện tích.

Điểm quan trọng nằm ở kỹ thuật thiết kế, hệ thống con trượt giúp lưới không bị vướng khi kéo, các dây cáp được giấu mối nối hoàn toàn để tránh làm rách lưới trong quá trình sử dụng.

“Đây có thể coi là đổi mới sáng tạo, là khoa học công nghệ trong nông nghiệp và không phải là điều gì quá cao siêu”, ông Thanh nói.

Ngoài công nghệ che lưới, giống táo Đại Mật đang được trồng tại vườn ông Hạnh cũng được đánh giá có nhiều ưu điểm. Đây là giống do Viện Nghiên cứu Rau quả (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) nghiên cứu chọn tạo, đã được Bộ NN-PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) công nhận, cho quả to, ngọt và chín đúng dịp Tết.

Theo ông Lê Quốc Thanh, việc táo chín vào dịp Tết không chỉ mang lại lợi thế về giá bán mà còn giúp tránh được bão gió – yếu tố rủi ro lớn đối với cây ăn quả ở miền Bắc. Trong suốt thời gian sinh trưởng chính, cây táo gần như không chịu tác động bởi thời tiết bất lợi.

“Có thể nói đây là mô hình thích ứng tốt với biến đổi khí hậu”, ông Thanh nhấn mạnh.

Theo đánh giá của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, năng suất táo trung bình của mô hình đạt khoảng 20 – 25 tấn/ha. Đây được coi là kết quả bước đầu tích cực, đặc biệt trong bối cảnh mô hình hướng tới canh tác an toàn, hạn chế thấp nhất thuốc bảo vệ thực vật.

Từ mô hình điểm tại xã Lý Nhân, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đang tiếp tục theo dõi, đánh giá để làm cơ sở nhân rộng tại các địa phương có điều kiện sinh thái phù hợp như Hưng Yên, Tuyên Quang… trong thời gian tới. Đồng thời, công nghệ nhà lưới cũng được định hướng nghiên cứu áp dụng cho các loại cây ăn quả khác dễ bị côn trùng gây hại.

Theo ông Nguyễn Đức Hải, vật liệu lưới hiện đã có sẵn trên thị trường thông qua các doanh nghiệp cung ứng, vấn đề quan trọng là lựa chọn loại phù hợp với điều kiện canh tác và quy mô sản xuất.