Việt Nam – Trung Quốc chia sẻ hướng chọn tạo giống hoa

Đây là một trong những định hướng được trao đổi tại hội thảo khoa học quốc tế về đổi mới sáng tạo trong chọn giống hoa và nông nghiệp đô thị bền vững vừa diễn ra tại Hà Nội.

Các nhà khoa học Việt Nam và Trung Quốc vừa trao đổi kết quả nghiên cứu về nguồn gen, chọn tạo giống hoa, phát triển sản phẩm và các mô hình sản xuất trong môi trường kiểm soát tại hội thảo “Đổi mới sáng tạo trong chọn giống hoa và phát triển mô hình nông nghiệp đô thị bền vững”. Chương trình thuộc hoạt động của Nhóm nghiên cứu mạnh “Nguồn gen, chọn tạo giống và công nghệ hoa – cây cảnh”, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, do Viện Nghiên cứu Rau quả trực tiếp tổ chức.

Theo PGS.TS. Đặng Văn Đông – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả, Trưởng nhóm nghiên cứu mạnh – hội thảo tạo cơ hội kết nối hoạt động nghiên cứu với yêu cầu thực tiễn sản xuất, trao đổi kinh nghiệm chuyên môn và mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hoa, cây cảnh. Các nhà khoa học nhấn mạnh việc khai thác hiệu quả nguồn gen, phát triển giống mới và tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện đô thị, ven đô.

GS.TS. Hoàng Tùng Lâm (Huang Conglin), Viện Khoa học Nông Lâm nghiệp Bắc Kinh (Trung Quốc), đã giới thiệu hướng phát triển các giống cúc phục vụ nhiều mục đích sử dụng, như thực phẩm, trà và nguyên liệu dược liệu. Theo đó, chọn giống cần bắt đầu từ yêu cầu cụ thể của từng nhóm sản phẩm, thay vì chỉ dựa trên đặc điểm hình thái và giá trị trang trí.

Để hình thành chuỗi giá trị, các khâu bảo tồn nguồn gen, đánh giá đặc tính di truyền, chọn giống, hoàn thiện kỹ thuật canh tác, chế biến và tiếp cận thị trường cần được triển khai đồng bộ. Công nghệ, thương hiệu và bản sắc văn hóa địa phương cũng góp phần nâng cao giá trị của sản phẩm hoa.

Mô hình trồng cúc thực phẩm kết hợp du lịch trải nghiệm và ẩm thực tại thôn Tây Bách Điếm, Bắc Kinh, là một ví dụ được chia sẻ. Kinh nghiệm này gợi mở khả năng nghiên cứu các giống cúc dùng làm trà, thực phẩm và nguyên liệu chế biến tại Việt Nam, đồng thời kết nối sản xuất với dịch vụ và du lịch nông nghiệp.

Đối với lan huệ, PGS.TS. Phạm Thị Minh Phượng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cho biết hoạt động nghiên cứu đã được triển khai từ năm 2009. Từ điều tra, thu thập nguồn gen trong nước và nhập nội giống, nhóm nghiên cứu đã lai tạo, đánh giá hơn 10.000 cây lai và lựa chọn 200 dòng triển vọng.

Nhiều dòng lai có hoa kép, màu sắc, hình dạng và kích thước phong phú, mở ra khả năng phát triển các sản phẩm hoa cảnh đa dạng. Báo cáo cũng giới thiệu giống lan huệ Hồng Vân cùng kết quả nghiên cứu nhân giống, chăm sóc và điều khiển ra hoa, tạo cơ sở cho việc hoàn thiện quy trình sản xuất thương mại.

Trong trao đổi chuyên môn, kinh nghiệm ứng dụng mã QR để hỗ trợ nhận diện, quản lý và tra cứu thông tin nguồn gen cũng được đề cập như một hướng có thể xem xét trong các chương trình hợp tác nghiên cứu.

Bên cạnh nghiên cứu giống, hội thảo giới thiệu mô hình công xưởng thực vật, tận dụng nhà xưởng và không gian chưa được khai thác hiệu quả để trồng cây trong môi trường được kiểm soát. Hệ thống đèn LED, điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm và dinh dưỡng có thể hỗ trợ sản xuất liên tục, nâng cao hiệu quả sử dụng không gian và tiết kiệm nước trong những điều kiện phù hợp.

Đối với Việt Nam, đây là hướng tham khảo đáng chú ý tại những khu vực hạn chế quỹ đất sản xuất. Tuy nhiên, trước khi nhân rộng cần lựa chọn đối tượng cây trồng có thị trường tiêu thụ rõ ràng, đồng thời đánh giá đầy đủ vốn đầu tư, chi phí năng lượng, yêu cầu vận hành và hiệu quả kinh tế.

PGS.TS. Đặng Văn Đông cho rằng đổi mới sáng tạo trong ngành hoa, cây cảnh cần được nhìn nhận theo toàn chuỗi: từ nguồn gen, chọn giống, công nghệ sản xuất đến chế biến, thương mại và dịch vụ. Khi nghiên cứu bám sát nhu cầu thị trường, giá trị của hoa không chỉ dừng ở sản phẩm trang trí mà còn có thể mở rộng sang các lĩnh vực kinh tế khác.