Hải Phòng tập trung phòng rầy nâu cuối vụ, bảo vệ hơn 77.000 ha lúa mùa

Tập trung phòng trừ rầy nâu cuối vụ

Vụ mùa 2026, toàn TP Hải Phòng gieo cấy hơn 77.675 ha lúa, đạt 100,6% kế hoạch đề ra. Đến nay, hơn 65.000 ha (chiếm 84% diện tích) đã bước vào các giai đoạn sinh trưởng quan trọng như trỗ bông, chắc xanh đến đỏ đuôi và chín. Khoảng 700 ha lúa trà sớm tại các địa phương phía tây Thành phố đã thu hoạch để giải phóng đất trồng cây vụ đông sớm.

Tuy vậy, thời tiết hiện nắng mưa đan xen, nhiều ngày có mưa rào đến rất to là điều kiện thuận lợi cho sâu bệnh gây hại lúa, đặc biệt là rầy nâu phát sinh, gây hại. Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, giai đoạn này rầy nâu đang nở rộ, có nguy cơ đe dọa trực tiếp đến năng suất lúa vụ mùa. Trên các diện tích lúa sau trỗ, mật độ rầy phổ biến từ 200 – 300 con/m², nơi cao 800 – 1.000 con/m².

Lo ngại nhất là trên diện tích lúa chắc xanh – chín, mật độ rầy trung bình đã lên 800 – 1.000 con/m², nhiều cánh đồng ghi nhận 2.000 – 3.000 con/m², cá biệt có điểm lên tới 5.000 – 7.000 con/m². Hiện tượng cháy ổ rầy rải rác đã bắt đầu xuất hiện, mật độ rầy cao được ghi nhận tại nhiều địa phương như Thượng Hồng, Đường An, Nam Thanh Miện, Thanh Miện, Hồng Châu, Bạch Đằng, Nam Triệu, Tiên Minh, Chấn Hưng, Hùng Thắng, Quyết Thắng, Trần Nhân Tông, Bắc An Phụ, Trường Tân, Yết Kiêu, Chí Minh…

Tại thôn Xuân Chiếng (xã Nghi Dương), bà Phạm Thị Dung, một đại điền cho biết, nhờ chủ trương tập trung ruộng đất, toàn thôn không còn diện tích bỏ hoang. Đất lúa của các hộ thiếu lao động được dồn đổi, giao lại cho những tổ chức, cá nhân có năng lực canh tác.

“Tôi đang cấy hơn 40 mẫu, hồi đầu vụ, dự tính dự báo của cơ quan chuyên môn về sâu bệnh rất nặng nề khiến bà con lo nhưng đến nay, khi lúa mới trỗ xong và bắt đầu vào mẩy, tình hình vẫn trong tầm kiểm soát. Nói chung lúa năm nay trỗ đều, đẹp, nếu từ giờ đến lúc gặt không gặp bão lũ, chắc chắn bà con sẽ có một vụ mùa thắng lợi”, bà Dung chia sẻ.

Ở quy mô sản xuất lớn, các đại điền có cách tiếp cận chủ động hơn. Sản xuất tập trung lên tới 40 ha lúa tại xã Việt Khê, anh Nguyễn Văn Hùng cho biết vừa hoàn thành đợt phun phòng trừ sâu bệnh diện rộng cách đây ba ngày.

“Thấy rầy có dấu hiệu chớm nở ở thời điểm lúa trỗ, tôi đã chủ động điều máy bay không người lái (drone) phun thuốc phòng trừ ngay toàn bộ các diện tích có nguy cơ. Nhờ phát hiện sớm khi rầy còn ở tuổi nhỏ và lúa còn xanh, tỷ lệ khống chế đạt gần 100%. Tuy nhiên, với các diện tích lúa trỗ muộn hơn, tôi vẫn phải cắt cử người kiểm tra hàng ngày để sẵn sàng ứng phó”, anh Hùng cho hay.

Bên cạnh giải pháp phòng trừ bằng cơ giới hóa, trên đồng đất Hải Phòng còn xuất hiện những thử nghiệm canh tác sinh thái giàu tính sáng tạo. Anh Trần Văn Trung, Giám đốc Công ty cổ phần Nông nghiệp Kiến Quốc đang thu hút sự chú ý của nông dân địa phương khi dùng máy cắt cỏ để… cắt tỉa ngọn lá lúa trên diện tích 3 sào thử nghiệm ngay trước thời kỳ lúa trỗ.

Giải thích về giải pháp tưởng chừng “kỳ lạ” này, anh Trung cho biết, ý tưởng này anh tham khảo từ các mô hình tại Nhật Bản cách đây hơn chục năm, kết hợp tìm hiểu phương pháp của Thái Lan trên các giống lúa dài ngày và một số nông dân miền Tây Nam Bộ. Vụ mùa ở miền Bắc rất hay gặp mưa bão làm lúa đổ ngã và ẩm độ cao sinh nấm bệnh, rầy gây hại.

“Tôi cắt tỉa bớt phần ngọn lá rậm rạp, phần lá lúa bị cắt bỏ không cần thu gom mà để khô tự nhiên dưới gốc rạ, nhanh chóng phân hủy thành lớp hữu cơ giàu dinh dưỡng. Cây lúa sau khi cắt ngọn tái sinh tán lá mới rất nhanh, bông lúa trỗ thoát, giảm thiểu lực cản của gió khi có bão, mở ra hướng nghiên cứu mới đầy hứa hẹn cho vùng trũng thấp”, anh Trung cho biết.

Không lạm dụng drone phun thuốc khi lúa chín

Thời tiết vụ mùa và tình hình sinh trưởng của lúa giai đoạn chắc xanh – chín có nguy cơ phát sinh rầy nâu gây hại nặng. Bà Vũ Thị Lan Hương, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV Hải Phòng nhấn mạnh, vụ mùa, thời tiết mưa nắng xen kẽ tạo điều kiện cho rầy phát sinh, đẻ trứng, trứng nở với tỷ lệ rất cao và gây hại diện rộng, đặc biệt trên các giống lúa sau trỗ, giống lúa nhiễm rầy như lúa thơm, lúa nếp.

Để ngăn chặn nguy cơ cháy rầy ảnh hưởng đến năng suất lúa, bà Hương khuyến cáo nông dân cần đặc biệt lưu ý biện pháp sử dụng drone khi phun thuốc bảo vệ thực vật.

Thiết bị drone rất hiệu quả trong giai đoạn cây lúa còn non, khi nông dân sử dụng các dòng thuốc nội hấp, lưu dẫn. Tuy nhiên khi cây lúa đã chuyển sang giai đoạn chắc xanh đến chín, việc tiếp tục dùng drone để phun trừ rầy có thể ảnh hưởng tới hiệu quả phun trừ, bởi lúc này cây lúa đã vào giai đoạn già, khả năng lưu dẫn thuốc kém, lượng nước thuốc do drone rải mặt trên không đủ gây chết rầy. Mặt khác rầy thường gây hại và trú ngụ dưới gốc lúa, thân lúa nên hiệu quả phun trừ không cao.

Điều này khiến thuốc không trúng đích, rầy dưới gốc không chết, nông dân vừa tốn chi phí thuê máy bay, vừa bỏ lỡ “thời cơ vàng” trị rầy, lúa có nguy cơ cao bị cháy rầy.

“Ở giai đoạn lúa chắc xanh – đỏ đuôi, kỹ thuật bắt buộc là phải rẽ lúa thành từng băng rộng từ 4 – 5 hàng, dùng vòi bình bơm hoặc vòi phun động cơ, máy tự chế (phục vụ các vùng sản xuất lớn) phun dung dịch thuốc vào tận gốc lúa, thân lúa nơi rầy trú ngụ và chích hút.

Khuyến cáo không dùng thuốc lưu dẫn mà phải dùng các dòng thuốc có tính tiếp xúc, xông hơi, thời gian cách ly ngắn để diệt rầy, vừa nâng cao hiệu quả phòng trừ vừa bảo đảm an toàn nông sản”, bà Hương lưu ý.

Bên cạnh rầy nâu, Chi cục Trồng trọt và BVTV Hải Phòng cũng đã có văn bản đề nghị các địa phương không lơ là trên những diện tích lúa trỗ muộn, cần tập trung theo dõi chặt chẽ sâu đục thân hai chấm lứa 5 và bệnh đạo ôn cổ bông, kiên quyết thực hiện phương châm “lúa trỗ đến đâu, phun trừ đến đó”.

Đồng thời phối hợp các công ty khai thác công trình thủy lợi trên địa bàn điều tiết mực nước linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi nhất để cây lúa sinh trưởng, phát triển thuận lợi và phòng trừ sâu bệnh tốt.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, người dân không nên phối trộn 3 – 4 loại thuốc BVTV trong một bình bơm. Việc phối trộn tùy tiện các loại thuốc BVTV, chất hóa học không rõ cơ chế sẽ gây phản ứng hóa học như kết tủa, giảm độc lực của thuốc, vừa lãng phí tài chính vừa tăng nguy cơ kháng thuốc của sâu bệnh hại.

Đối với rầy, người dân chỉ phun trừ khi mật độ trên 1.000 con/m² sau trỗ hoặc 2.000 con/m² trước trỗ. Khi lúa chắc xanh, dùng thuốc tiếp xúc, rẽ băng phun thẳng vào gốc. Ruộng chín trên 80% xuất hiện mật độ rầy cao cần gặt sớm.