‘3 giảm 3 tăng’ mở đường sản xuất lúa phát thải thấp

Vụ đông xuân năm nay, HTX Nông nghiệp Phú Gia (xã Phú Vang, TP Huế) triển khai mô hình áp dụng tiến bộ kỹ thuật “3 giảm 3 tăng”, quản lý nước, quản lý rơm rạ để sản xuất lúa theo hướng phát thải thấp với quy mô 20ha.

Qua thực tế tại đồng ruộng, cây lúa sinh trưởng khỏe, đồng đều, ít sâu bệnh, năng suất cao hơn phương thức canh tác truyền thống. Bà Lê Thị Ngọc, hộ tham gia mô hình cho hay, gia đình có 0,5ha lúa, trước đây gieo sạ dày, tốn giống và phân bón, lại phải phun thuốc bảo vệ thực vật nhiều.

“Mùa này mọi thứ thấy khác hẳn khi áp dụng mô hình ‘3 giảm 3 tăng’. Quy trình kỹ thuật này tuy mới đối với người dân trên địa bàn nhưng cũng dễ thực hiện và mang lại nhiều lợi ích so với phương thức truyền thống. Nhờ áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến để chăm sóc cây lúa và quản lý dịch hại tốt, lượng giống giảm rõ rệt, ruộng thông thoáng hơn nên sâu bệnh ít, chi phí giảm mà lúa vẫn phát triển tốt, nhất là giảm nhiều lần phun thuốc. Tôi cũng như bà con trong HTX rất phấn khởi”, bà Ngọc chia sẻ.

Ông Đào Đức Toàn – Giám đốc HTX Nông nghiệp Phú Gia cho hay, mô hình được Trung tâm Khuyến nông TP Huế hỗ trợ triển khai và bước đầu rất hiệu quả. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật không chỉ giúp giảm lượng giống gieo sạ, phân đạm và số lần phun thuốc mà còn góp phần nâng cao chất lượng hạt lúa. Ngoài ra, việc kết hợp với quản lý nước hợp lý và xử lý rơm rạ sau thu hoạch đã góp phần giảm chi phí sản xuất, cải tạo đất và hạn chế ô nhiễm.

“Vừa rồi HTX phối hợp cùng Trung tâm Khuyến nông TP Huế tổ chức hội nghị đầu bờ đánh giá mô hình, nông dân đã trực tiếp tham quan thực tế cánh đồng và thảo luận những thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện. Qua kiểm tra thực tế trong vụ đông xuân 2025 – 2026 cho thấy lúa tại mô hình sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh, năng suất cao hơn so với phương thức canh tác cũ”, ông Toàn nói.

Mô hình áp dụng đồng thời các biện pháp giảm giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật kết hợp với tưới ngập – khô xen kẽ (AWD) và quản lý rơm rạ (không đốt, cày vùi hoặc ủ vi sinh).

Những năm gần đây, Trung tâm Khuyến nông TP Huế đã triển khai mô hình (trong đó có áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp – IPM) trên cây lúa tại nhiều địa phương ở TP Huế nhằm giúp nông dân có cơ hội tiếp cận, thay đổi nhận thức và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất.

Ông Châu Ngọc Phi – Giám đốc Trung tâm Khuyến nông TP Huế cho biết, vụ đông xuân này, mô hình được triển khai với quy mô 315ha tại 18 HTX trên địa bàn Thành phố.

Kết quả bước đầu cho thấy mô hình mang lại hiệu quả rõ rệt so với phương thức canh tác truyền thống, lượng giống gieo sạ giảm khoảng 20 – 30%, phân đạm giảm 15 – 20%, số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm còn 2 – 3 lần/vụ, qua đó giúp giảm chi phí đầu vào. Năng suất lúa tại mô hình trong vụ đông xuân ước tăng 5 – 10%, góp phần tăng hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.

Ngoài ra, việc áp dụng tưới ngập – khô xen kẽ đã góp phần giảm phát thải khí mêtan từ ruộng lúa so với phương thức canh tác truyền thống. Việc quản lý rơm rạ sau thu hoạch hạn chế tình trạng đốt rơm rạ, cải thiện chất lượng đất và giảm ô nhiễm môi trường không khí.

“Tham gia mô hình, nông dân được hỗ trợ 50% kinh phí mua máy cuộn rơm; 50% kinh phí đầu tư máy cấy, máy gieo hạt, thiết bị phun thuốc, hệ thống sấy, sơ chế; 50 – 70% chi phí giống, vật tư trong các dự án liên kết sản xuất. Nông dân còn được hỗ trợ đào tạo, tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, xây dựng mô hình trình diễn, qua đó tạo điều kiện áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến, sản xuất lúa theo hướng bền vững, phát thải thấp”, ông Phi thông tin.

Cũng theo Trung tâm Khuyến nông TP Huế, kỹ thuật “3 giảm, 3 tăng” nằm trong hệ thống quản lý cây trồng tổng hợp (ICM), kết hợp giữa quản lý dinh dưỡng và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Trong đó sử dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện sinh thái nhằm giúp cây trồng sinh trưởng khỏe, hạn chế sâu bệnh, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Việc áp dụng các nguyên tắc cơ bản trong IPM (trồng và chăm cây khoẻ, thăm đồng thường xuyên, nông dân trở thành chuyên gia, quản lý dịch hại, bảo vệ thiên địch) là một trong các cơ sở khoa học của mô hình “3 giảm, 3 tăng”. Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế đã chỉ đạo triển khai đồng thời các biện pháp canh tác, biện pháp sinh học, hoá học trong IPM để thực hiện “3 giảm, 3 tăng” trong mô hình.

“Thời gian tới, chúng tôi sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến hiệu quả mô hình để người dân hiểu và chủ động áp dụng. Tiếp tục xây dựng, nhân rộng các mô hình sản xuất lúa phát thải thấp gắn với điều kiện thực tế từng địa phương. Tăng cường tập huấn, chuyển giao kỹ thuật theo hướng ‘cầm tay chỉ việc’, nâng cao năng lực nhận biết sâu bệnh và sử dụng vật tư an toàn, hiệu quả.

Đồng thời phát huy vai trò của HTX và chính quyền cơ sở trong vận động nông dân thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, đặc biệt là quản lý và xử lý rơm rạ sau thu hoạch theo hướng thân thiện với môi trường”, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông TP Huế Châu Ngọc Phi cho biết.