Xuất khẩu thủy sản sang Mỹ giảm do tác động từ MMPA

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong tháng 1, xuất khẩu thủy sản sang Mỹ chỉ đạt hơn 96 triệu USD, giảm 9,9% so với cùng kỳ 2025. Sự sụt giảm này tập trung rõ ở nhóm cá ngừ, do tác động từ quy định trong Đạo luật Bảo vệ Thú biển của Mỹ (MMPA).

Trong khi đó, việc thực thi Thông tư 74/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường liên quan đến cấp Giấy chứng nhận khả năng chấp nhận (COA) đang phát sinh nhiều bất cập, khiến quá trình xác nhận hồ sơ bị đình trệ, làm gián đoạn đáng kể hoạt động xuất khẩu cá ngừ và các hải sản khác sang Mỹ ngay từ đầu năm.

VASEP cho biết, kể từ đầu năm đến nay, nhiều doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hải sản khai thác sang thị trường Mỹ đang gặp không ít khó khăn trong khâu thủ tục. Ghi nhận từ các doanh nghiệp cho thấy, một số lô hàng đã cập cảng Mỹ nhưng phải nằm chờ, chưa thể thông quan do chưa có COA.

Ở trong nước, nhiều doanh nghiệp cũng tạm thời chưa dám xuất hàng, bởi dù đã nộp hồ sơ từ đầu năm, đến nay việc cấp hoặc phê duyệt COA vẫn còn hạn chế, khiến kế hoạch xuất khẩu bị gián đoạn.

Theo phản ánh của doanh nghiệp và tổng hợp từ thực tiễn triển khai, những khó khăn nêu trên chủ yếu phát sinh trong giai đoạn đầu áp dụng thủ tục cấp COA theo Thông tư 74/2025/TT-BNNMT. Đây là một quy định mới, có phạm vi điều chỉnh rộng và yêu cầu kỹ thuật cao, trong khi hệ thống hướng dẫn chi tiết và cách hiểu thống nhất giữa các khâu thực hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Ở một số địa phương, việc tiếp nhận và thẩm định hồ sơ COA còn có sự khác nhau trong cách áp dụng quy định, đặc biệt đối với các trường thông tin kỹ thuật, chứng từ nước ngoài và các tình huống phát sinh trong chuỗi cung ứng thực tế. Điều này khiến cùng một loại hồ sơ, nhưng cách xử lý và yêu cầu bổ sung có thể chưa đồng nhất, làm kéo dài thời gian hoàn tất thủ tục.

Bên cạnh đó, do COA là loại giấy tờ mới gắn với yêu cầu quản lý chặt chẽ nguồn gốc khai thác phục vụ thị trường Mỹ, cả doanh nghiệp và cơ quan thực thi đều cần thêm thời gian để làm quen, rà soát và điều chỉnh quy trình nội bộ cho phù hợp. Trong bối cảnh chưa có hướng dẫn thống nhất ở cấp trung ương cho một số nội dung cụ thể, việc thận trọng trong xử lý hồ sơ là điều dễ hiểu, song cũng vô tình tạo ra áp lực nhất định cho hoạt động xuất khẩu thủy sản của doanh nghiệp trong ngắn hạn.

Trước tình hình đó, vào ngày 30/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có Công văn 1042/BNNMT-TSKN về việc tăng cường tổ chức thực hiện Thông tư 74/2025/TT-BNNMT ngày 26/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo công văn nói trên, hiện tại việc cấp COA đã được triển khai thực hiện ở một số địa phương. Tuy nhiên, quá trình thực hiện ở các địa phương chưa đồng bộ, thống nhất, số lượng hồ sơ được tiếp nhận xử lý còn thấp so với nhu cầu.

Để kịp thời cung cấp giấy tờ cần thiết cho các tổ chức, cá nhân xuất khẩu sản phẩm thủy sản sang Mỹ không làm gián đoạn, ách tắc hoạt động xuất khẩu và thực hiện đúng quy định tại Thông tư 74/2025/TT-BNNMT, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố quan tâm, chỉ đạo các đơn vị chức năng tổ chức thực hiện một số nội dung sau:

Kịp thời công bố thủ tục hành chính, tiến hành công khai tại cơ quan, đơn vị trực tiếp tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính; công bố quy trình nội bộ xử lý hồ sơ để kịp thời tiếp nhận, xử lý hồ sơ. Hoàn thành trước ngày 5/2/20226.

Tổ chức tiếp nhận hồ sơ theo hình thức trực tiếp và dịch vụ bưu chính công ích (trong thời gian chưa có dịch vụ công trực tuyến); thực hiện đúng quy định về thành phần hồ sơ, hình thức hồ sơ; không yêu cầu thêm các giấy tờ, hồ sơ không cần thiết, không có trong quy định; bố trí đủ nhân sự phù hợp để kịp thời giải quyết hồ sơ theo đúng thời gian quy định.

Tiếp tục tổ chức tổ chức tuyên truyền, phổ biến rộng rãi nội dung quy định trong Thông tư 74/2025/TT-BNNMT đến các cơ quan, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thuỷ sản; tiếp tục tổ chức triển khai thực hiện các nội dung đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo tại văn bản số 11144/BNNMT-TSKN ngày 31/12/2025.