Thiên địch kéo giảm áp lực dịch hại
Sau sáp nhập, đến cuối tháng 4/2026, tỉnh Vĩnh Long có hơn 121.800ha dừa, giữ vai trò chủ lực trong cơ cấu cây lâu năm. Trước áp lực sâu đầu đen và bọ cánh cứng hại dừa, ngành nông nghiệp và môi trường Vĩnh Long đang chuyển mạnh sang giải pháp sinh học để quản lý dịch hại theo hướng bền vững.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, việc nhân nuôi, phóng thích thiên địch như ong ký sinh và bọ đuôi kìm tiếp tục được triển khai đồng bộ, thay thế dần biện pháp hóa học trong phòng trừ sâu hại trên dừa.
Năm 2025, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh đã phối hợp với Trung tâm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phía Nam (Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật) nhân nuôi, thả 38.510 bọ đuôi kìm và hơn 170,5 triệu ong ký sinh sâu đầu đen. Trong 4 tháng đầu năm 2026, tiếp tục phóng thích 16,1 nghìn bọ đuôi kìm và gần 29,8 triệu ong ký sinh, tập trung tại các vùng dừa trọng điểm.
Sâu đầu đen từng là nỗi ám ảnh của người trồng dừa bởi mật độ nhiễm nặng có thể gây chết cây. Ảnh: Minh Đảm.
Hiệu quả bước đầu cho thấy diện tích nhiễm sâu đầu đen được duy trì ở mức thấp. Nếu giai đoạn 2015 – 2024, tổng diện tích dừa nhiễm sâu đầu đen tại khu vực Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh (trước sáp nhập) là 2.867ha thì đến năm 2025, địa bàn tỉnh Vĩnh Long (mới) còn 33,4ha. Trong 4 tháng đầu năm 2026, diện tích nhiễm ở mức 49,2ha, vẫn trong ngưỡng kiểm soát, không phát sinh diện rộng.
Đối với bọ cánh cứng, diện tích nhiễm vẫn ở mức khoảng 2.300ha, song mức độ gây hại chủ yếu phân tán, được kiểm soát thông qua các biện pháp tổng hợp.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Vĩnh Long cho biết, đơn vị đã phân công cán bộ bám sát địa bàn, theo dõi diễn biến dịch hại, đồng thời khuyến cáo người dân hạn chế sử dụng thuốc hóa học để bảo vệ quần thể thiên địch.
Không chỉ dừng ở giải pháp kỹ thuật, công tác truyền thông được đẩy mạnh với hơn 60.000 tờ rơi hướng dẫn quản lý sâu đầu đen và các đối tượng dịch hại chính. Qua đó, nông dân từng bước chuyển sang quản lý dịch hại tổng hợp, giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật.
Ong ký sinh – một trong những thiên địch kiểm soát hiệu quả sâu đầu đen. Ảnh: Minh Đảm.
Xã Hưng Nhượng có diện tích trồng dừa khoảng 3.924ha, trong đó hơn 3.500ha sản xuất hữu cơ. Chính quyền địa phương đã chủ động triển khai các biện pháp phòng trừ ngay từ cơ sở.
Ông Bùi Văn Một, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Nhượng cho biết, địa phương yêu cầu theo dõi chặt diễn biến sâu đầu đen, phát hiện sớm, xử lý kịp thời, không để lây lan diện rộng.
UBND xã giao Phòng Kinh tế bám sát địa bàn, phối hợp với cơ quan chuyên môn hướng dẫn xử lý ổ dịch đúng kỹ thuật, đồng thời ưu tiên áp dụng biện pháp sinh học, trong đó có phóng thích ong ký sinh.
Hướng đến vùng dừa an toàn, bền vững
Trên thực tế, nhiều nông dân đã chủ động chuyển đổi phương thức canh tác dừa theo hướng sinh học.
Ông Nguyễn Văn Khinh, thành viên Hợp tác xã Công Bằng Hưng Lễ (xã Hưng Nhượng) cho biết đã ngừng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, chuyển sang tận dụng thiên địch để kiểm soát sâu hại.
“Trước đây có dùng thuốc nhưng hiệu quả không bền. Từ khi chuyển sang hướng này, tôi không còn phun xịt mà dựa vào thiên địch để giữ vườn ổn định”, ông Khinh chia sẻ.
Các tình nguyện viên đến từ Đại học Trà Vinh hướng dẫn người dân nhận biết, sử dụng thiên địch để khống chế sâu đầu đen. Ảnh: Minh Đảm.
Theo ông Khinh, vườn dừa được bảo vệ bằng ong mắt đỏ do đơn vị liên kết hỗ trợ định kỳ và quần thể kiến vàng tự nhiên trong vườn. “Kiến vàng có sẵn, mình giữ lại để chúng tiêu diệt sâu hại. Nhờ vậy giảm chi phí mà hiệu quả vẫn ổn định”, ông nói. Nhờ kết hợp thiên địch nhân nuôi và thiên địch tự nhiên, vườn dừa của gia đình duy trì sinh trưởng tốt, cho trái đều.
Thời gian tới, ngành nông nghiệp Vĩnh Long sẽ tiếp tục nghiên cứu sâu về sinh học, sinh thái của sâu đầu đen và bọ cánh cứng, qua đó nâng cao hiệu quả nhân nuôi, phóng thích thiên địch.
Việc kết hợp đồng bộ giữa giải pháp kỹ thuật, quản lý địa phương và thay đổi tập quán canh tác của nông dân đang góp phần hình thành vùng dừa an toàn, giảm phụ thuộc hóa chất, đáp ứng yêu cầu thị trường và hướng đến phát triển bền vững.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
