Tuyên Quang ‘thay máu’ vùng nhãn bằng giống Ánh Vàng 205

Từng bước trẻ hóa vùng nhãn

Với tổng diện tích trồng nhãn hơn 172ha (trong đó 155ha đang cho thu hoạch), nhãn là một trong những cây trồng mang lại giá trị kinh tế đáng kể cho người dân xã Thái Bình, tỉnh Tuyên Quang. Năng suất bình quân toàn vùng đạt khoảng 15 tấn/ha, thu nhập bình quân khoảng 225 triệu đồng/ha.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cơ cấu giống nhãn tại địa phương hiện khá đa dạng. Trong đó nhãn ta gốc địa phương chiếm khoảng 30ha, nhãn Khoái Châu 85ha và nhãn Hưng Yên 40ha. Giống nhãn Hưng Yên được đánh giá có ưu điểm chín sớm, mẫu mã đẹp, chất lượng tốt, năng suất khoảng 15 – 20 tấn/ha, thu nhập bình quân khoảng 225 triệu đồng/ha.

Tuy nhiên, cơ cấu tuổi cây cho thấy nhu cầu trẻ hóa và cải tạo vườn nhãn ở địa phương. Toàn xã hiện có khoảng 5ha nhãn trên 30 năm tuổi, 7ha từ 20 – 30 năm, 15ha từ 10 đến dưới 20 năm, trong khi diện tích từ 3 đến dưới 10 năm tuổi là 105ha và dưới 3 năm tuổi là 40ha.

Trước thực tế đó, xã Thái Bình đề xuất được hỗ trợ ghép cải tạo 15ha và trồng mới 10ha giống nhãn Ánh Vàng 205. Cùng với hỗ trợ về giống, địa phương cũng đề nghị được tập huấn, chuyển giao quy trình kỹ thuật ghép cải tạo, chăm sóc, xử lý ra hoa và phòng trừ sâu bệnh đối với giống nhãn mới.

Đáng chú ý, địa phương còn đề xuất xây dựng mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, đồng thời cấp mã số vùng trồng và thực hiện truy xuất nguồn gốc. Đây được xem là những bước quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng tiêu thụ sản phẩm nhãn trong thời gian tới.

Đưa kỹ thuật đến tận vườn

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc phối hợp, hỗ trợ xã Thái Bình (Tuyên Quang) hiện thực hóa kế hoạch phát triển nhãn Ánh Vàng 205, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã phối hợp với các đơn vị chuyên môn triển khai nhiều nội dung cụ thể.

Ngày 30/7/2026, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia tổ chức lớp tập huấn hướng dẫn quy trình ghép cải tạo giống nhãn Ánh Vàng 205 trên những vườn nhãn hiện có. Nội dung tập trung vào các khâu từ lựa chọn cây, cành ghép, cưa đốn cây gốc ghép, chuẩn bị mắt ghép, thực hiện ghép và chăm sóc sau ghép.

Không chỉ dừng ở lý thuyết, các chuyên gia của Viện Nghiên cứu Rau quả (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) đã trực tiếp hướng dẫn người dân thực hành ngay tại vườn, đồng thời trao đổi, giải đáp những khó khăn, vướng mắc của người dân trong quá trình áp dụng vào sản xuất. Lớp tập huấn có 130 đại biểu tham dự, gồm cán bộ địa phương và nông dân. Qua đó, người dân cơ bản nắm được quy trình và có khả năng áp dụng vào thực tế sản xuất.

Song song với việc cải tạo những vườn nhãn hiện có, hướng trồng mới cũng đang được chuẩn bị. Theo đó, dự án khuyến nông Trung ương giai đoạn 2027 – 2029 đã được phê duyệt, trong đó có dự án “Xây dựng mô hình sản xuất một số cây ăn quả giống mới chất lượng cao (táo, na, nhãn) tại các tỉnh phía Bắc” do Viện Nghiên cứu Rau quả chủ trì.

Theo đề xuất của Viện Nghiên cứu Rau quả, mô hình trồng mới giống nhãn Ánh Vàng 205 dự kiến được triển khai tại xã Thái Bình từ năm 2027 với quy mô 10ha. Các hộ tham gia sẽ được hỗ trợ giống, vật tư và phân bón theo định mức, quy định hiện hành.

Đáng chú ý, cùng với kế hoạch trên, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật còn phối hợp với dự án Agritrade 2 (do Tổ chức Quốc tế Đức – GIZ tài trợ) để hỗ trợ nông dân ghép cải tạo 5ha nhãn Ánh Vàng 205. Hoạt động này được GIZ và chuyên gia Viện Nghiên cứu Rau quả triển khai từ tháng 7/2026 và dự kiến kéo dài đến tháng 12/2026.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cũng cho biết thời gian tới sẽ tiếp tục phối hợp với địa phương và các đơn vị liên quan hỗ trợ xã Thái Bình triển khai các nội dung về sản xuất nhãn Ánh Vàng 205 đạt hiệu quả cao nhất.