Trước đây ở ĐBSCL, nhiều nguyên liệu truyền thống phục vụ ngành thủ công mỹ nghệ như lục bình, cỏ năn tượng…. người dân chỉ khai thác chứ không chủ động trồng. Điều này khiến nguồn cung thiếu ổn định, gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu khi cần sản lượng lớn và lâu dài.
Theo ông Trần Lam Sơn, Ủy viên Thường vụ Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA), tiềm năng kinh tế từ cỏ năn tượng hoàn toàn có thể định lượng được.
Cỏ năn tượng sinh trưởng mạnh trong hệ sinh thái mặn – lợ, đang trở thành nguồn nguyên liệu có giá trị của ngành thủ công mỹ nghệ. Ảnh: Kim Anh.
Mỗi năm, người trồng giống cỏ này có thể thu hoạch 3 vụ, mỗi vụ cách nhau 4 tháng. Trung bình mỗi hecta sau khi thu hoạch và phơi sấy có thể cho ra 10 tấn cỏ khô. Hiện giá nguyên liệu cỏ năn tượng khô khoảng 0,5 USD/kg, như vậy người trồng có thể thu được hơn 120 triệu đồng/ha/vụ.
Ngoài cung cấp nguyên liệu phục vụ đan đát hàng thủ công mỹ nghệ, cỏ năn tượng còn có thể xay thành bột, làm nguyên liệu phối trộn sản xuất chậu nhựa. Sản phẩm này đã được xuất khẩu vào hệ thống bán lẻ Costco, cho thấy nguyên liệu tự nhiên của ĐBSCL hoàn toàn có thể tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ông Sơn cho biết, HAWA đang tiếp tục kết nối doanh nghiệp đầu tư vào miền Tây để phát triển thêm nhiều sản phẩm từ cỏ năn tượng.
Ý tưởng được đặt ra là sử dụng cỏ năn tượng để sản xuất quai túi xách giấy, bột giấy, vật liệu chèn hàng hóa phục vụ thương mại điện tử. Ồng Sơn cho rằng, nếu các doanh nghiệp cùng tham gia, cỏ năn tượng sẽ không chỉ là nguyên liệu thủ công mỹ nghệ mà còn trở thành vật liệu xanh cho nhiều ngành công nghiệp.
Một số sản phẩm thủ công mỹ nghề được sản xuất từ nguồn nguyên liệu cỏ năn tượng. Ảnh: Kim Anh.
Khi câu chuyện về tiềm năng nguyên liệu của ĐBSCL được giới thiệu đến cộng đồng doanh nghiệp, nhiều đơn vị đã bắt đầu quan tâm đầu tư.
Ông Lai Trí Mộc, Giám đốc Công ty Vietnam Housewares Corp – doanh nghiệp đang xuất khẩu thành công các mặt hàng thủ công mỹ nghệ từ cỏ năn tượng cho biết, doanh nghiệp luôn tìm kiếm các loại nguyên liệu tự nhiên mới nhằm chủ động nguồn cung. Trong đó, cỏ năn tượng là loại cây đầu tiên của ĐBSCL được doanh nghiệp nghiên cứu và ứng dụng thành công vào sản xuất các sản phẩm thủ công mỹ nghệ.
Đến nay, các sản phẩm làm từ cỏ năn tượng đã được xuất khẩu tới nhiều thị trường trên thế giới và có mặt trong hệ thống của các tập đoàn bán lẻ hàng đầu như Walmart và Target.
Không chỉ mang lại giá trị xuất khẩu, cỏ năn tượng còn được kỳ vọng trở thành sinh kế cho người dân nông thôn. Theo ông Mộc, trong các mô hình trồng rừng hoặc cây lâu năm, người dân thường phải chờ từ 5 – 7 năm mới có nguồn thu từ gỗ. Khoảng thời gian này rất cần những nguồn thu ngắn hạn để ổn định cuộc sống.
Người dân nông thôn có thêm sinh kế nhờ việc đan đát hàng thủ công mỹ nghệ từ cỏ năn tượng. Ảnh: Kim Anh.
Ngành thủ công mỹ nghệ có thể giải quyết bài toán đó thông qua việc hướng dẫn người dân trồng các loại cây cỏ phù hợp hoặc học nghề đan lát để tạo thêm thu nhập trong thời gian chờ thu hoạch rừng.
Đặc biệt, mô hình trồng xen cỏ dưới tán rừng được đánh giá có nhiều triển vọng. Người dân vừa có thể khai thác cỏ theo chu kỳ ngắn, vừa duy trì phát triển rừng. Theo tính toán của doanh nghiệp, tổng thu nhập từ việc khai thác cỏ trong suốt chu kỳ 5 năm có thể tương đương giá trị kinh tế từ lượng gỗ thu hoạch cuối chu kỳ.
Nếu có sự phối hợp giữa người dân, chính quyền địa phương và doanh nghiệp trong việc quy hoạch vùng nguyên liệu, tổ chức thu mua, đầu tư công nghệ chế biến và phát triển thị trường, cỏ năn tượng hoàn toàn có thể trở thành một ngành hàng mới của ĐBSCL.
Trước đây cỏ năn tượng thường bị phá bỏ để tạo độ thông thoáng cho mặt ao thì nay người dân vùng ĐBSCL đã tính đến chuyện trồng cỏ năn tượng. Ảnh: Kim Anh.
Thời gian tới, bài toán lớn cần giải quyết là cơ giới hóa khâu thu hoạch. Hiện người dân vẫn phải cắt cỏ hoàn toàn thủ công, tốn nhiều công lao động. Nếu nghiên cứu được máy thu hoạch và quy trình sơ chế, phơi sấy phù hợp, giá trị của chuỗi sản xuất sẽ được nâng lên đáng kể.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
