Tôm là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất
Theo Researchandmarkets, quy mô thị trường thủy sản Trung Đông được dự báo sẽ tăng từ 22,13 tỷ USD năm 2025 lên 22,54 tỷ USD năm 2026 và dự kiến đạt 24,72 tỷ USD vào năm 2031, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) khoảng 1,86% trong giai đoạn 2026 – 2031.
Sự tăng trưởng này được thúc đẩy bởi nhận thức ngày càng cao của người tiêu dùng về sức khỏe, cùng với sự gia tăng của cộng đồng người nước ngoài sinh sống và làm việc trong khu vực.
Cá vẫn là loại thủy sản được tiêu thụ nhiều nhất do có vị trí lâu đời trong ẩm thực truyền thống của Trung Đông.
Cơ cấu thị phần các loại thủy sản tại thị trường Trung Đông năm 2025. Biểu đồ: MI.
Tôm là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất tại khu vực, với tốc độ CAGR dự kiến 2,48%, được thúc đẩy bởi sự thay đổi trong sở thích của người tiêu dùng và các xu hướng ẩm thực mới. Thế hệ người tiêu dùng trẻ ngày càng ưa chuộng tôm trong nhiều món ăn đa dạng như tacos, tempura hay các món tôm cay kiểu “spicy boil”, vốn trở nên phổ biến nhờ mạng xã hội và văn hóa ẩm thực đường phố.
Thủy sản đông lạnh chiếm 52,10% thị phần thị trường thủy sản sản Trung Đông năm 2025, chủ yếu do người tiêu dùng tin tưởng vào thời hạn bảo quản dài hơn, điều đặc biệt quan trọng trong điều kiện khí hậu nóng của khu vực.
Thủy sản chế biến đang trở thành phân khúc tăng trưởng nhanh, với tốc độ CAGR khoảng 2,36%, khi lối sống đô thị thúc đẩy nhu cầu đối với các bữa ăn tiện lợi, sẵn sàng sử dụng hoặc dễ chế biến. Các doanh nghiệp đang giới thiệu nhiều sản phẩm sáng tạo như cá ngừ đóng hộp với các hương vị đậm đà như ớt, chanh và tiêu, hay bộ kit làm sushi cho phép người tiêu dùng tự chuẩn bị bữa ăn tại nhà. Bên cạnh đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn Halal và an toàn thực phẩm như HACCP cũng giúp các nhà sản xuất mở rộng cơ hội xuất khẩu sang các quốc gia châu Phi có đa số dân số theo đạo Hồi.
Xu hướng tăng trưởng và dự báo giai đoạn 2026 – 2031
Ưu tiên chế độ ăn giàu protein nạc và Omega-3 nhằm cải thiện sức khỏe
Ngày càng nhiều người lựa chọn thủy sản sản như một nguồn protein nạc và axit béo Omega-3 lành mạnh cho chế độ ăn uống của mình. Người tiêu dùng ngày càng nhận thức rõ hơn về tác động của chế độ dinh dưỡng đối với sức khỏe tổng thể, đặc biệt trong việc giảm nguy cơ các bệnh liên quan đến lối sống và cải thiện sức khỏe tim mạch. Nhờ giá trị dinh dưỡng cao, thủy sản hiện được xem là lựa chọn thay thế tốt hơn cho các loại thịt đỏ và thịt chế biến sẵn.
Theo nghiên cứu được công bố trên PubMed Central, hải sản chứa khoảng 20 – 30% protein trong tổng trọng lượng, trở thành nguồn cung cấp axit amin thiết yếu chất lượng cao và dễ tiêu hóa. Các loại cá như cá hồi, cá thu và tôm đặc biệt giàu axit béo Omega-3, được biết đến với những lợi ích cho sức khỏe tim mạch, não bộ và khớp.
Nhu cầu ngày càng tăng đối với thủy sản sản đã thúc đẩy các nhà bán lẻ mở rộng danh mục sản phẩm thủy sản tươi và thủy sản ướp lạnh. Tương tự, các nhà hàng cũng ngày càng đưa nhiều món thủy sản sản nướng, hấp hoặc áp chảo vào thực đơn, nhấn mạnh thủy sản như một lựa chọn bữa ăn vừa bổ dưỡng vừa tốt cho sức khỏe.
Mở rộng nuôi trồng thủy sản
Các quốc gia trong khu vực Trung Đông đang triển khai nhiều bước đi quan trọng nhằm mở rộng nuôi trồng thủy sản và phát triển ngành thủy sản, coi đây là một phần trong chiến lược tăng cường an ninh lương thực và đa dạng hóa nền kinh tế.
Tại Ả rập Xê út, Bộ Môi trường, Nước và Nông nghiệp (MEWA) đã đặt mục tiêu đạt sản lượng 600.000 tấn cá mỗi năm vào năm 2030. Sáng kiến này cũng hướng tới việc nâng mức tiêu thụ thủy sản bình quân đầu người của quốc gia từ 11,7 kg vào năm 2024 lên 20 kg, phù hợp với khuôn khổ phát triển bền vững của Tầm nhìn Saudi Vision 2030, theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA).
Các quốc gia trong khu vực Trung Đông đang triển khai nhiều bước đi quan trọng nhằm mở rộng nuôi trồng thủy sản và phát triển ngành thủy sản. Ảnh: Ehsanollahbayat.
Những biện pháp này nhằm tăng cường khả năng tự chủ nguồn thực phẩm trong nước và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu thịt và thủy sản.
Tương tự, Chiến lược An ninh Lương thực Quốc gia 2051 của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng nhấn mạnh việc phát triển nuôi trồng thủy sản, thông qua việc hỗ trợ các dự án như Trung tâm Nghiên cứu Thủy sản tại Umm Al Quwain và thúc đẩy hợp tác giữa khu vực công và khu vực tư nhân nhằm phát triển các công nghệ nuôi cá tiên tiến.
Bên cạnh đó, các chính phủ trong khu vực cũng đang đầu tư mạnh vào các chương trình sản xuất giống, cơ sở sản xuất thức ăn thủy sản và hệ thống an toàn sinh học, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành nuôi trồng thủy sản.
Cạnh tranh từ các nguồn protein thay thế
Nhu cầu đối với các nguồn protein thay thế đang gia tăng nhanh chóng. Những sáng kiến như Future Food Initiative của UAE đang thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào các startup phát triển những lựa chọn thay thế sáng tạo cho thịt, gia cầm và thủy sản truyền thống.
Các sản phẩm này, bao gồm protein có nguồn gốc thực vật và thịt nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, đang mang lại cho người tiêu dùng nhiều lựa chọn hơn để đáp ứng nhu cầu protein trong chế độ ăn. Chẳng hạn, Eat Just đang tập trung phát triển thịt gà nuôi cấy, trong khi Meatable nghiên cứu thịt bò nuôi cấy trong phòng thí nghiệm được điều chỉnh phù hợp với thị trường khu vực.
BlueNalu đã hợp tác với NEOM nhằm thúc đẩy phát triển công nghệ sản xuất thủy sản nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Xu hướng này phản ánh sự thay đổi trong sở thích của người tiêu dùng, khi ngày càng nhiều người cân nhắc lợi ích sức khỏe, yếu tố đạo đức và tác động môi trường khi lựa chọn thực phẩm.
Do đó, các nhà cung cấp thủy sản truyền thống đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gia tăng. Điều này buộc họ phải thích ứng bằng cách điều chỉnh chiến lược giá, tăng cường sự khác biệt của sản phẩm và tìm kiếm các giải pháp để duy trì thị phần trong bối cảnh thị trường đang thay đổi nhanh chóng.
Cơ hội đi kèm thách thức đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam
Trong bối cảnh thị trường thủy sản Trung Đông tiếp tục mở rộng, khu vực này đang được đánh giá là một trong những thị trường giàu tiềm năng đối với thủy sản Việt Nam. Với quy mô dự kiến đạt hơn 22,5 tỷ USD năm 2026 và tiếp tục tăng trưởng trong những năm tới, nhu cầu nhập khẩu thủy sản tại Trung Đông vẫn ở mức cao do điều kiện tự nhiên hạn chế sản xuất trong nước.
Đáng chú ý, tôm – phân khúc tăng trưởng nhanh nhất của thị trường cũng là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, mở ra dư địa lớn để doanh nghiệp trong nước gia tăng thị phần.
Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng thủy sản đông lạnh và sản phẩm chế biến tại khu vực này cũng phù hợp với năng lực sản xuất của Việt Nam, vốn có thế mạnh trong các sản phẩm tôm đông lạnh, cá ngừ đóng hộp và nhiều mặt hàng giá trị gia tăng.
Tôm là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất tại khu vực Trung Đông, với tốc độ CAGR dự kiến 2,48%. Ảnh: Anna Kizirian.
Tuy nhiên, cơ hội đi kèm với không ít thách thức. Xung đột Trung Đông hiện nay đã và đang làm gia tăng rủi ro cho các tuyến vận tải hàng hải quốc tế. Nhiều hãng tàu phải điều chỉnh lộ trình hoặc kéo dài hành trình để tránh các khu vực nguy hiểm, khiến chi phí vận chuyển, bảo hiểm hàng hóa và thời gian giao hàng tăng lên đáng kể. Điều này tạo áp lực không nhỏ đối với các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, trong đó có Việt Nam, khi phải đối mặt với chi phí logistics cao hơn và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.
Theo đó, các doanh nghiệp xuất khẩu phải chủ động điều chỉnh chiến lược logistics, đa dạng hóa tuyến vận chuyển và nâng cao khả năng thích ứng với biến động thị trường. Đồng thời, việc đáp ứng các tiêu chuẩn như Halal, truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm cũng là yếu tố quan trọng để thủy sản Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị phần tại khu vực Trung Đông trong thời gian tới.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
