Thắng lớn nhờ nuôi tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ 4.0

Nghề nuôi tôm thẻ chân trắng tại Quảng Ngãi đang chịu nhiều áp lực khi điều kiện môi trường không còn ổn định như trước. Những năm qua, các dịch bệnh xảy ra trên tôm đã gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người nuôi. Từ thực tế đó, năm 2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Ngãi triển khai mô hình ứng dụng công nghệ 4.0 trong nuôi tôm thẻ chân trắng thương phẩm tại một số địa phương.

Mô hình tập trung đưa thiết bị công nghệ vào những khâu quan trọng của quá trình sản xuất, giúp người nuôi theo dõi môi trường, quản lý thức ăn và giám sát sự phát triển của tôm. Trong đó, hệ thống quan trắc cho phép cập nhật đồng thời 6 thông số gồm độ pH, độ kiềm, oxy hòa tan, tình trạng tảo, nhiệt độ và độ mặn ao nuôi. Dữ liệu được theo dõi qua điện thoại, phát cảnh báo khi các chỉ số vượt ngưỡng an toàn. Từ thông tin này, người nuôi kịp thời can thiệp bằng các giải pháp phù hợp.

Cùng với đó, máy cho ăn tự động hỗ trợ phân phối thức ăn theo thời gian và lượng phù hợp. Việc điều chỉnh khẩu phần căn cứ vào giai đoạn sinh trưởng, khả năng bắt mồi của tôm. Qua đó, mô hình hướng đến hạn chế thức ăn dư thừa, giảm tích tụ chất hữu cơ dưới đáy ao và kiểm soát tốt hơn chi phí đầu vào.

Với những người đã nhiều năm gắn bó với nghề nuôi tôm, việc chuyển từ kiểm tra thủ công sang theo dõi dữ liệu bằng thiết bị công nghệ tạo ra thay đổi rõ rệt trong cách quản lý ao nuôi.

Anh Đào Nguyễn Công Khương, trú phường Trà Câu (tỉnh Quảng Ngãi) có 7 năm nuôi tôm theo phương thức truyền thống. Năm nay, được Trung tâm Khuyến nông tỉnh giới thiệu và hỗ trợ áp dụng công nghệ 4.0, anh lần đầu sử dụng hệ thống quan trắc môi trường tích hợp cùng máy cho ăn tự động.

“Trước đây, mỗi chỉ số môi trường phải dùng một dụng cụ đo riêng, người nuôi mất nhiều thời gian kiểm tra tại ao. Bây giờ, các thông số được tích hợp trên cùng một thiết bị, chỉ trong vài giây đã có thể nắm được tình hình môi trường nước. Dữ liệu cập nhật qua ứng dụng trên điện thoại, khi có cảnh báo bất thường mình sẽ kiểm tra và xử lý kịp thời”, anh Khương chia sẻ.

Theo anh Khương, việc ứng dụng công nghệ giúp giảm thời gian đi lại, thuận tiện hơn trong theo dõi ao nuôi và kiểm soát lượng thức ăn. Anh cũng ghi nhận tôm trong ao phát triển nhanh hơn so với một số ao nuôi trong vùng. Dù vậy, điều quan trọng đối với người nuôi là phải biết sử dụng dữ liệu để điều chỉnh kỹ thuật thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thiết bị.

Không chỉ thuận tiện trong quá trình chăm sóc, hiệu quả của mô hình còn được thể hiện qua các chỉ tiêu sản xuất và kết quả kinh tế của hộ tham gia. Ông Đào Tư Kết (trú phường Trà Câu) tham gia mô hình với 300.000 con tôm giống trên diện tích 2.000m2 và được hỗ trợ 50% kinh phí thực hiện. Sau 3 tháng nuôi, tôm đạt trọng lượng trung bình 18g/con, tỷ lệ sống khoảng 85%, sản lượng ước đạt hơn 4,6 tấn. Sau khi trừ toàn bộ chi phí, lợi nhuận vụ nuôi được ông Kết tính toán ở mức hơn 260 triệu đồng.

Từ kết quả của các hộ tham gia, việc ứng dụng công nghệ 4.0 không chỉ nằm ở hiệu quả của từng vụ nuôi mà còn gắn với định hướng phát triển ngành thủy sản tại địa phương. Với diện tích nuôi trồng tương đối lớn ở phường Trà Câu, việc cải thiện phương thức sản xuất được xem là một trong những giải pháp để nâng cao giá trị trên cùng diện tích mặt nước.

Ông Nguyễn Thế Vĩnh, Phó Chủ tịch UBND phường Trà Câu cho biết, địa phương hiện có khoảng 90 ha mặt nước nuôi trồng thủy sản, trong đó 47 ha nuôi tôm thẻ chân trắng và 43 ha nuôi ốc hương. Sản lượng nuôi trồng thủy sản hằng năm đạt khoảng 2.900 tấn, đóng góp quan trọng vào cơ cấu kinh tế và đời sống người dân.

Theo ông Vĩnh, địa phương định hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả nuôi các đối tượng thủy sản có lợi thế, gắn sản xuất với bảo vệ môi trường, kiểm soát dịch bệnh và đầu tư hạ tầng vùng nuôi. Việc từng bước hình thành các khu nuôi trồng thủy sản tập trung ứng dụng công nghệ cao sẽ tạo điều kiện chuyển đổi phương thức sản xuất, giảm rủi ro thường gặp trong cách nuôi truyền thống.

“Qua tính toán sơ bộ, lợi nhuận của mô hình đạt hơn 1,3 tỷ đồng/ha/vụ nuôi. Đây là một con số rất thuyết phục. Thời gian tới, phường mong muốn người dân tiếp tục tiếp nhận công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình áp dụng để nâng cao hiệu quả sản xuất. Bên cạnh mô hình nuôi tôm, địa phương cũng kiến nghị Trung tâm Khuyến nông tỉnh hỗ trợ thêm mô hình nuôi ốc hương thương phẩm, giúp người dân tiếp cận các giải pháp kỹ thuật phù hợp”, ông Vĩnh cho biết.

Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Ngãi, ứng dụng công nghệ phải xuất phát từ những vấn đề người nuôi đang gặp phải, đồng thời cần được theo dõi, đánh giá qua thực tế sản xuất. Đây cũng là cơ sở để hoàn thiện quy trình và xác định những điều kiện cần thiết khi mở rộng mô hình sang các vùng nuôi khác.

Ông Ưng Văn Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Ngãi cho hay, môi trường nuôi không đảm bảo, dịch bệnh thường xuyên phát sinh đang làm tăng nguy cơ thiệt hại cho người nuôi tôm nói riêng và ngành nuôi trồng thủy sản nói chung. Vì vậy, mô hình được triển khai nhằm giúp người dân tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật, từng bước thay đổi cách quản lý sản xuất theo hướng dựa trên dữ liệu và kiểm soát tốt hơn các yếu tố đầu vào.

“Qua các mô hình được Trung tâm triển khai ở phường Trà Câu, xã Bình Sơn và xã Lân Phong, người dân bước đầu đánh giá tích cực về khả năng tiết kiệm thời gian, công lao động và hỗ trợ quản lý ao nuôi. Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục đồng hành, hướng dẫn bà con sử dụng thiết bị đúng cách, theo dõi hiệu quả qua thực tế sản xuất. Chúng tôi cũng mong các địa phương xem xét nguồn lực hỗ trợ để người dân có điều kiện tiếp cận, nhân rộng mô hình phù hợp”, ông Thanh nói.