Cuộc sống đổi thay nhờ cây dâu, con tằm
Giữa cái nắng gay gắt những ngày hè cao điểm, cánh đồng dâu ở thôn Đồng Mận, xã Chấn Thịnh, tỉnh Lào Cai vẫn rộn ràng tiếng người từ tờ mờ sáng.
Khi mặt trời còn chưa ló khỏi dãy núi, chị Nguyễn Thị Lụy đã lục tục ra bãi soi hái lá chuẩn bị cho tằm ăn. Nghề nuôi tằm vất vả, người làm gần như phải chạy theo từng bữa ăn của tằm, nhiều hôm “ăn cơm đứng” như cách bà con vẫn nói vui, thế nhưng đổi lại, nghề này đang mang lại thu nhập cao và ổn định, điều trước đây gia đình chị chưa từng dám nghĩ tới.
Trời nắng nóng nên người dân tranh thủ đi hái lá dâu từ sáng sớm để kịp cho tằm ăn. Ảnh: Thanh Ngà.
Ba năm trước, gia đình chị Lụy quyết định chuyển gần 6.000m2 đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng dâu nuôi tằm. Khi ấy, nghề này còn khá mới ở địa phương nên chị không tránh khỏi tâm lý lo lắng. Không có kinh nghiệm, chị phải sang các hộ nuôi tằm ở thôn bên để học hỏi từng chút một, từ cách chăm sóc cây dâu, vệ sinh nhà tằm đến kỹ thuật cho tằm ăn đúng thời điểm.
“Lúc mới làm tôi cũng sợ thất bại vì chưa hiểu kỹ thuật. Nhưng thấy nhiều hộ làm hiệu quả nên mình mạnh dạn học hỏi rồi làm theo. Nuôi tằm quan trọng nhất là giữ lá dâu luôn tươi, sạch, không có sâu bệnh. Nếu lá bị héo hoặc dính thuốc là tằm chết ngay”, chị Lụy chia sẻ.
Hiện trung bình mỗi lứa gia đình chị nuôi khoảng 6 nong tằm, thu được khoảng 80kg kén. Với giá thu mua kén khoảng 200.000 đồng/kg, mỗi lứa cho thu nhập khoảng 18 triệu đồng. Một tháng nuôi được hai lứa, gia đình chị có thể thu gần 40 triệu đồng, cao gấp nhiều lần so với trồng lúa hay ngô trước đây.
Theo chị Lụy, nghề nuôi tằm tuy đòi hỏi tỉ mỉ, chăm chỉ nhưng chi phí đầu tư không quá lớn. Cây dâu sau khi trồng có thể khai thác nhiều năm, ít sâu bệnh, lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cũng thấp hơn nhiều loại cây trồng khác.
Người dân chủ động mở rộng diện tích trồng dâu nuôi tằm bằng cách ươm cây giống từ hạt dâu. Ảnh: Thanh Ngà.
“Trước kia trồng ngô, trồng lúa quanh năm cũng chỉ đủ ăn. Từ khi nuôi tằm, cuộc sống gia đình ổn định hơn hẳn. Giờ nhiều hộ trong vùng cũng sang học hỏi để chuyển đổi”, chị nói.
Không chỉ gia đình chị Lụy, nhiều hộ dân ở Chấn Thịnh cũng từng bước đổi thay cuộc sống nhờ cây dâu, con tằm. Anh Nguyễn Đăng Hải, Phòng Kinh tế xã Chấn Thịnh cho biết, hiện toàn xã có khoảng 47 hộ trồng dâu nuôi tằm, nhiều hộ đã thoát nghèo nhờ mô hình này.
“Có những hộ trước đây gần như không có đất sản xuất ổn định nhưng nhờ thuê đất soi bãi để trồng dâu nuôi tằm đã dần thoát nghèo, xây dựng được nhà cửa khang trang”, ông Hải cho biết.
Mở hướng thoát nghèo bền vững
Chấn Thịnh là địa phương tiếp cận nghề trồng dâu nuôi tằm chưa lâu nên thời gian đầu chính quyền xã gặp không ít khó khăn trong vận động người dân chuyển đổi cây trồng. Nhiều hộ vẫn giữ tâm lý e ngại, chưa dám bỏ ruộng lúa để trồng dâu vì lo thiếu lương thực hoặc sợ thất bại.
Gia đình chị Lụy chuyển gần 6.000m2 đất trồng lúa sang trồng dâu nuôi tằm. Ảnh: Thanh Ngà.
Theo ông Hải, khác với những vùng đã phát triển nghề nuôi tằm lâu năm như Trấn Yên hay Quy Mông, cách đây vài năm người dân xã Chấn Thịnh mới bắt đầu tiếp cận với nghề này. Chính vì vậy, cán bộ xã phải thường xuyên xuống cơ sở, hướng dẫn kỹ thuật và đồng hành cùng người dân trong từng giai đoạn sản xuất.
“Có những hộ do chưa nắm rõ kỹ thuật nên phun thuốc không đúng loại khiến toàn bộ diện tích dâu bị ảnh hưởng, phải cắt bỏ chăm lại từ đầu. Sau đó chúng tôi tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn kỹ hơn để bà con yên tâm sản xuất”, ông Hải nói.
Đến nay, toàn xã Chấn Thịnh có khoảng 79ha dâu, trong đó khoảng 60ha là diện tích chuyên canh, còn lại là diện tích mới trồng. Theo định hướng của địa phương, những diện tích lúa, ngô kém hiệu quả và đất soi bãi sẽ tiếp tục được chuyển đổi sang trồng dâu nuôi tằm. Mục tiêu đến năm 2030, diện tích dâu toàn xã đạt từ 120 – 150ha.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế gấp 2 – 3 lần so với trồng lúa, ngô, cây dâu còn phù hợp với nhiều loại đất và ít sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe người dân.
Nhờ trồng dâu nuôi tằm, nhiều hộ dân ở xã Chấn Thịnh đã dần thoát nghèo, có nguồn thu nhập ổn định và xây dựng được nhà cửa khang trang hơn trước. Ảnh: Thanh Ngà.
Để tạo động lực cho người dân mở rộng sản xuất, cuối năm 2025, Nghị quyết số 21 của HĐND tỉnh Lào Cai đã được ban hành với nhiều chính sách hỗ trợ phát triển nghề trồng dâu nuôi tằm. Theo đó, người dân được hỗ trợ 5 triệu đồng/ha tiền giống dâu; hỗ trợ khoảng 10 triệu đồng để mua bộ né, khay trượt nuôi tằm và hỗ trợ 20 triệu đồng xây dựng nhà tằm lớn.
Những chính sách này rất thiết thực, giúp bà con có thêm điều kiện đầu tư mở rộng sản xuất.
Từ những bãi đất ven sông từng bỏ hoang hoặc canh tác kém hiệu quả, cây dâu hôm nay đang dần bén rễ, mở sinh kế mới cho nhiều hộ dân vùng cao. Với người dân Chấn Thịnh, những nong tằm không chỉ mang lại thu nhập mà còn thắp lên hi vọng về một con đường thoát nghèo bền vững ngay trên mảnh đất quê hương.
Theo kế hoạch phát triển trồng dâu nuôi tằm của UBND tỉnh Lào Cai, tỉnh phấn đấu đến năm 2026 duy trì và mở rộng diện tích trồng dâu đạt 1.700ha, sản lượng lá dâu khoảng 45.900 tấn, sản lượng kén đạt 2.300 tấn với giá trị sản xuất trên 460 tỷ đồng.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
