Nơi mỗi ruộng rau đều có một cây rơm

Những nông dân U70, U80 vẫn tuân thủ kỹ thuật

Vợ chồng ông Hoàng Văn Đoàn ở khu 11 xã Phùng Nguyên, tỉnh Phú Thọ năm nay đều trên 70 tuổi mà vẫn hăng say lao động. Suốt ngày người ta thấy họ như hình với bóng trên những luống rau. Ông kể, trước đây đời bố mẹ rồi đến đời mình cũng trồng rau nhưng sản xuất theo tập quán, phân thuốc dùng lung tung, may thì được, không may là mất mùa, còn đầu ra phải tự lo. Kể từ khi vào HTX Rau an toàn Tứ Xã 11 năm trước, họ được tập huấn về cách trồng rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP và mọi thứ đã đổi khác.

Trước tiên ông bà ủ đất sau mỗi lứa rau bằng cách rắc vôi rồi phủ nilon kín trong khoảng 1 tuần để chết nấm bệnh và hạt cỏ dại. Ủ xong họ rắc hạt rau rồi phủ một lớp rơm lên trên để giữ ẩm. Nếu không phủ rơm mà gặp trời nắng phải 5 – 6 ngày cây mới chịu mọc, còn phủ thì chỉ 3 ngày đã mọc rồi. Hơn thế, rơm khi mục đi lại thành phân hữu cơ giúp cải tạo, làm tơi xốp đất.

Có ích là thế nhưng rơm lại là thứ miễn phí ở xã Phùng Nguyên. Khi người dân quanh vùng gặt xong lúa, bỏ rơm lại trên ruộng thì những thành viên của HTX như ông bà đi xin về, phơi khô, đánh đống trên bờ ruộng để dùng dần. Vừa nói, ông Đoàn vừa chỉ xuống luống rau mùi bên dưới đang được phủ một lớp màng nâu đen, đó chính là những sợi rơm đã phân hủy.

Ông bà chủ yếu dùng phân gà, ủ hàng năm cho bớt “nóng”, bớt “mặn” rồi quãi xuống ruộng rau với lượng khoảng vài chục kg mỗi sào (360m2) kết hợp với 10kg phân NPK 5.10.3 Lâm Thao. Ruộng của họ được làm giàn, bên trên che phủ bằng lưới để cắt mưa, giúp rau không bị bị dập nát.

Khi cây bị sâu bệnh họ phải tính toán chọn loại thuốc sinh học gì được phép dùng trên rau, thời gian cách ly bao nhiêu chứ không như trước dùng cả thuốc của lúa để phun bừa cho rau nữa. Với hơn 2 sào rau, vợ chồng ông mỗi năm cũng thu được khoảng 40 triệu đồng tiền lãi, đủ để tuổi già không phải phụ thuộc vào con cái.

Ở thửa ruộng kế bên, bà Ngô Thị Bách 62 tuổi đang lúi húi nhặt cỏ cho mấy luống rau mùng tơi. Khác với vợ chồng ông Đoàn, bà không làm giàn che phủ, tuy nhiên vẫn áp dụng đầy đủ các kỹ thuật mà HTX đã hướng dẫn như ủ đất và phủ rơm. Được cái mùng tơi cứ cắt xong lại bật nhành mới nên trồng một lần thu hoạch được mấy tháng mới phải trồng lại.

Phân bón thì bà kết hợp giữa phân gà ủ hoai mục khoảng 80% với NPK 5.10.3 Lâm Thao khoảng 20% để tránh hại đất mà vẫn đủ dưỡng chất cho rau phát triển nhanh và đều. Với 3 sào rau, vợ chồng bà lãi được khoảng trên 50 triệu đồng mỗi năm, dùng để chi tiêu, dành dụm, còn 8 sào lúa thì dùng để ăn và chăn nuôi. Rơm của nhà không thể đủ để che phủ cho rau nên mỗi năm hai vụ bà phải đi xin thêm. Chỉ khi nào thấy những cây rơm chất cao vút trên bờ ruộng bà mới thực sự yên tâm để bắt tay vào gieo hạt lứa rau mới.

Kỷ lục nhất trên cánh đồng là bà Nguyễn Thị Thịnh năm nay 76 tuổi vẫn còn trồng tới 5 sào rau, chủ yếu là tự tay làm, những khi mùa vụ gấp gáp mới phải thuê thêm vài công gọi là. Bà áp dụng rất nghiêm ngặt kỹ thuật ủ đất và phủ rơm sau mỗi lứa.

“Không ủ đất và phủ rơm thì đất xác hết, trồng rau rất khó lên được. Khi ủ đất tôi đồng thời còn làm thêm phân hữu cơ bằng cách bỏ vào những gốc rau thừa, lá sâu, lá già cùng với hoa quả thừa. Với 5 sào như thế, mỗi năm tôi lãi khoảng 40 – 50 triệu đồng…”, bà Thịnh chia sẻ. Người già đã thế, các thành viên trẻ, có diện tích đất nhiều hơn của HTX thu nhập đạt 17 – 18 triệu đồng/tháng là chuyện thường.

Bỏ lò luyện thi đại học để về trồng rau

Anh Nguyễn Văn Nghĩa, Giám đốc HTX Rau an toàn Tứ Xã tâm sự, sau khi tốt nghiệp đại học ngành công nghệ sinh học, anh trở về quê mở trung tâm luyện thi đại học. Kể từ năm 2013, ngoài dạy học ra anh còn mở xưởng làm nấm, khi mọi người mua nấm lại quan tâm hỏi về rau an toàn. Lúc đó trên địa bàn xã Tứ Xã (cũ) chưa có cơ sở sản xuất rau an toàn nào mà chủ yếu trồng mỗi năm hai vụ lúa, còn vụ đông thì bỏ không rất lãng phí.

Bởi thế năm 2015 anh lập ra HTX Rau an toàn Tứ Xã, hướng dẫn mọi người cách sản xuất rau an toàn. Năm 2017, HTX bắt đầu xuất được hàng vào các siêu thị. Cũng năm đó, nhận thấy vừa trồng rau vừa dạy học bận quá, không kham nổi nên anh quyết định dừng việc luyện thi để tập trung vào nông nghiệp. Từ hơn 20 hộ thành viên ban đầu, đến nay HTX đã có gần 100 hộ thành viên và hộ liên kết với tổng diện tích canh tác hơn 20ha.

“Để việc sản xuất rau an toàn đi vào nề nếp như hiện nay, bà con đã phải học qua rất nhiều lớp tập huấn. Ban đầu một số hộ cũng phải trả giá khi sử dụng thuốc BVTV không đúng loại, đúng cách, HTX kiểm tra phát hiện ra là bừa hủy luôn tại chỗ. Bây giờ, sau hơn 10 năm hoạt động, HTX không gặp bất kỳ sự cố nào trong việc sử dụng thuốc BVTV”, anh Nghĩa giải thích.   

Sau khi đi tham quan một vòng trên cánh đồng, chúng tôi về xưởng sơ chế của HTX nằm ở đầu khu vực sản xuất. Hàng chục lao động đang tất bật cân, đóng gói, dán nhãn sản phẩm rồi chuyển lên xe ô tô tải để chở đi Hà Nội cho kịp lên kệ vào sáng hôm sau.

Sản phẩm của HTX hiện chủ yếu vào các siêu thị, ngoài ra còn có các bếp ăn và trường học. Doanh thu của HTX khoảng 14 tỷ đồng/năm. Niềm vui của anh Nghĩa không chỉ là doanh thu, lợi nhuận mà là nguồn rau an toàn cho cả cộng đồng.