Cánh đồng lớn canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp

Áp dụng giải pháp canh tác tiên tiến

Sáng 12/3, tại ấp Thạnh Trị, xã Thạnh Đông (tỉnh An Giang), Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang phối hợp cùng các doanh nghiệp, đối tác công – tư tổ chức hội thảo sơ kết mô hình canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp thuộc dự án “Cánh đồng lớn đáp ứng vùng nguyên liệu và ứng phó biến đổi khí hậu” trong vụ đông xuân 2025 – 2026.

Trước khi tiến hành hội thảo, hơn 100 đại biểu là đại diện hợp tác xã, nông dân, doanh nghiệp, đơn vị chuyên môn và chính quyền địa phương đã trực tiếp tham quan đồng ruộng, theo dõi sinh trưởng của cây lúa và nghe báo cáo đánh giá kết quả thực hiện mô hình trong vụ đông xuân. Thực tế cho thấy ruộng lúa trong mô hình phát triển đồng đều, lúa cứng cây, ít sâu bệnh, tiềm năng năng suất cao.

Mô hình được triển khai trên diện tích 50ha tại cánh đồng của Tổ hợp tác tổ 5, ấp Thạnh Trị với giống lúa Đài Thơm 8. Từ đầu vụ, nông dân tham gia mô hình được tập huấn và hướng dẫn áp dụng quy trình canh tác tiên tiến theo định hướng sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp của vùng ĐBSCL.

Ông Phan Thành Tâm, Trưởng phòng Khuyến nông – Trung tâm Khuyến nông An Giang cho biết, một trong những điểm nổi bật của mô hình là giảm mật độ gieo sạ ở mức chỉ 70kg/ha. Việc sạ thưa giúp cây lúa sinh trưởng tốt hơn, hạn chế sâu bệnh, giảm chi phí giống.

Bên cạnh đó, nông dân còn áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật như quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý sức khỏe cây trồng (IPHM), sử dụng phân bón cân đối và hợp lý, kết hợp quản lý nước theo phương pháp ngập – khô xen kẽ (AWD). Các doanh nghiệp đối tác cũng tham gia hỗ trợ kỹ thuật, giới thiệu các giải pháp canh tác mới, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất. Nhờ đó, lượng phân bón giảm đáng kể so với ngoài mô hình, góp phần tiết kiệm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường.

Tăng hiệu quả, giảm phát thải

Theo kết quả đánh giá, các mục tiêu mô hình đặt ra đều đạt và vượt, gồm: tăng năng suất, chất lượng và tăng lợi nhuận, giảm phát thải khí nhà kính, lúa hàng hóa đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Cụ thể, năng suất lúa đạt khoảng 10 tấn/ha (lúa tươi cắt máy), cao hơn khoảng 0,5 tấn/ha so với ruộng sản xuất thông thường. Trong khi đó, tổng chi phí sản xuất bình quân chỉ khoảng 21,5 triệu đồng/ha, thấp hơn gần 2,75 triệu đồng/ha so với ngoài mô hình.

Nhờ giảm chi phí và tăng năng suất, lợi nhuận của nông dân đạt trên 37,6 triệu đồng/ha, cao hơn khoảng 7,6 triệu đồng/ha so với phương thức canh tác truyền thống. Đây là kết quả tích cực, cho thấy mô hình không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn tạo động lực để nông dân mạnh dạn áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến.

Ông Nguyễn Kha Vân, Tổ trưởng Tổ hợp tác tổ 5 cho biết, việc tổ chức sản xuất theo mô hình cánh đồng lớn giúp nông dân xuống giống đồng loạt, áp dụng chung quy trình kỹ thuật và thuận lợi trong liên kết tiêu thụ sản phẩm. Nông dân thực hiện sạ thưa, quản lý nước tưới theo phương pháp ngập – khô xen kẽ và bón phân theo công thức dinh dưỡng phù hợp. Nhờ đó, chi phí đầu vào giảm nhưng năng suất vẫn được đảm bảo.

Đặc biệt, lúa thu hoạch từ mô hình được đánh giá đạt chất lượng tốt, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Do đó, giá thu mua được doanh nghiệp cộng thêm khoảng 200 đồng/kg so với giá thị trường, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, mô hình còn cho thấy lợi ích rõ rệt về môi trường. Việc áp dụng các quy trình canh tác mới giúp giảm lượng phát thải khí nhà kính từ ruộng lúa. Theo tính toán, với quy mô 50ha, tổng lượng phát thải giảm ước hơn 213 tấn CO₂ tương đương trong một vụ sản xuất. Đây là con số có ý nghĩa trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang thúc đẩy các giải pháp giảm phát thải, hướng tới phát triển nông nghiệp xanh và bền vững.

Mô hình cũng được xem là bước đi quan trọng trong quá trình thực hiện mục tiêu Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại ĐBSCL, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo và cải thiện thu nhập cho nông dân.