Ngao chết 30 – 70%, người nuôi ‘trắng tay’ sau 8 tháng đầu tư

Thiệt hại 35/80 ha

Khoảng 5 ngày trở lại đây, người dân thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ, tỉnh Hà Tĩnh như ngồi trên đống lửa khi nhìn xuống các bãi nuôi ngao, bởi hình ảnh quen thuộc của mùa thu hoạch nay thay thế bằng lớp vỏ ngao trắng xóa, trải dài hàng trăm mét, bốc mùi hôi nồng nặc.

Theo ghi nhận, toàn thôn có 40 hộ nuôi ngao với tổng diện tích gần 80 ha, trong đó có tới 35 ha bị ảnh hưởng, tỷ lệ chết dao động từ 30 – 70%. Đáng chú ý, phần lớn số ngao chết đã đạt kích cỡ thương phẩm (100 – 170 con/kg) sau hơn 8 tháng nuôi và chuẩn bị thu hoạch. Điều này khiến toàn bộ chi phí đầu tư của người dân trong nhiều tháng đứng trước nguy cơ “đổ sông đổ biển”.

Ông Nguyễn Văn Anh, một hộ nuôi lâu năm tại địa phương cho biết, gia đình ông có 2,6 ha ngao nhưng đã mất khoảng 70% diện tích. “Ngao chết rất nhanh, sáng còn thấy khép vỏ, chiều đã chết trắng cả bãi, không kịp trở tay. Ước tính thiệt hại của gia đình tôi lên tới hàng trăm triệu đồng”, ông Anh nói trong bất lực.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Hòa chia sẻ, gia đình bà đầu tư hơn 1 ha nuôi ngao bằng vốn vay ngân hàng, trông chờ vụ thu hoạch để trả nợ. Tuy nhiên, ngao đã chết gần hết khiến gia đình rơi vào cảnh khó khăn.

Theo chính quyền địa phương, ước tính khoảng 120 tấn ngao đã bị chết, gây thiệt hại khoảng 3 tỷ đồng. Hiện tượng này xuất hiện trong khoảng một tuần trở lại đây và có xu hướng lan rộng nhanh, khiến người dân hết sức lo lắng.

Khuyến cáo giải pháp giảm thiểu thiệt hại

Bà Nguyễn Thị Hoài Thúy, Trưởng phòng Quản lý nuôi trồng thủy sản (Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh) cho biết, sau khi nhận được thông tin, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo Chi cục Thủy sản phối hợp với xã Mai Phụ kiểm tra thực địa, đồng thời lấy mẫu phân tích. Tổng cộng đơn vị đã lấy 9 mẫu gồm: Ngao, nước và bùn để gửi đến Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Bệnh Thủy sản Miền Bắc (Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam) nhằm xác định nguyên nhân cụ thể.

“Kết quả kiểm tra nhanh cho thấy một số chỉ số môi trường tại bãi nuôi: pH đất khoảng 6; pH nước 8,3; độ mặn 15‰; độ kiềm 107,4 mg/l, cơ bản nằm trong ngưỡng cho phép đối với nuôi ngao. Trong khi khu vực này vừa trải qua đợt nắng nóng kéo dài, sau đó chuyển sang không khí lạnh đột ngột. Rất có thể sự thay đổi nhiệt độ nhanh khiến môi trường sống bị xáo trộn, gây sốc cho ngao, làm suy giảm sức đề kháng, dẫn đến ngao chết hàng loạt.

Bên cạnh đó, nhiều bãi nuôi đã được khai thác trong thời gian dài, có nơi tới 20 năm chưa được cải tạo, dẫn đến tích tụ bùn đáy và chất hữu cơ, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm”, bà Hoài Thúy nhấn mạnh.

Nguồn giống ngao được nhập từ các tỉnh như Thanh Hóa, Ninh Bình cũng là yếu tố cần được xem xét, bởi khả năng thích nghi môi trường và chất lượng giống có thể ảnh hưởng đến mức độ chống chịu của ngao.

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường do sản lượng ngao chết lớn và hạn chế tác động đến diện tích đang nuôi, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh đề nghị UBND các xã, phường có nuôi ngao (gồm: Lộc Hà, Thiên Cầm, Thạch Khê, Cẩm Trung và phường Hải Ninh, Trần Phú) phối hợp chặt chẽ với ngành chuyên môn hướng dẫn người dân thu gom ngao chết, vận chuyển ra khỏi khu vực nuôi và tiêu hủy bằng hình thức chôn lấp đúng quy định, tuyệt đối không vứt ra cửa sông hay vùng lân cận. Tổ chức tận thu số ngao còn sống đã đạt kích cỡ thương phẩm để giảm tổn thất kinh tế. 

Đối với diện tích ngao còn nhỏ, có thể xem xét di chuyển sang khu vực ít bị ảnh hưởng hơn. Sau khi xử lý, các bãi nuôi cần được vệ sinh bằng cách cày xới, phơi bãi, bón vôi khử trùng, đặc biệt tại những vùng trũng nhiều bùn đen để cải thiện nền đáy.

Ngành chức năng cũng khuyến cáo tạm dừng việc thả nuôi mới trong thời điểm hiện tại cho đến khi có kết luận chính thức về nguyên nhân và điều kiện môi trường được ổn định trở lại.