Liên kết – động lực giúp nông dân yên tâm sản xuất lúa phát thải thấp

Doanh nghiệp đồng hành từ đầu vụ

Phát triển vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao gắn với giảm phát thải khí nhà kính chỉ có thể đạt hiệu quả khi sản xuất đi đôi với thị trường tiêu thụ ổn định. Chính vì vậy, việc kết nối doanh nghiệp với HTX và nông dân đang trở thành mắt xích quan trọng trong quá trình triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030.

Tại xã Mỹ Hiệp (tỉnh An Giang), Trung tâm Khuyến nông An Giang vừa tổ chức hội nghị kết nối doanh nghiệp tiêu thụ lúa với các HTX tham gia Đề án. Chương trình thu hút đông đảo nông dân, đại diện HTX, chính quyền địa phương và doanh nghiệp cùng trao đổi nhu cầu thị trường, quy trình sản xuất cũng như các điều kiện liên kết tiêu thụ.

Theo bà Trần Thị Cẩm Tú, Phó Trưởng phòng Khuyến nông (Trung tâm Khuyến nông An Giang), mục tiêu của Đề án không chỉ dừng ở việc nâng cao năng suất hay chất lượng hạt gạo mà còn hướng đến xây dựng vùng sản xuất tập trung, áp dụng đồng bộ các quy trình canh tác tiên tiến, giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao thu nhập và tăng khả năng cạnh tranh xuất khẩu lúa gạo trên thị trường.

Tại hội nghị, các chính sách hỗ trợ sản xuất, quy trình kỹ thuật canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp cùng yêu cầu xây dựng chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ đã được giới thiệu đến nông dân và HTX.

Nhân dịp này, biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Công ty Sunrise và HTX Nông nghiệp Hiệp Lợi được ký kết, đánh dấu bước khởi đầu cho việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung theo tiêu chuẩn của Đề án.

Đại diện Công ty Sunrise – ông Nguyễn Trường An cho biết, nhu cầu của thị trường xuất khẩu, đặc biệt tại Châu Âu ngày càng ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc minh bạch, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn và thân thiện với môi trường. Vì vậy, doanh nghiệp mong muốn xây dựng vùng nguyên liệu ổn định ngay từ đầu vụ để kiểm soát quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm.

Trong vụ hè thu năm 2026, Công ty Sunrise đã ký hợp đồng liên kết tiêu thụ 425ha lúa với HTX Nông nghiệp Hiệp Lợi. Theo thỏa thuận, doanh nghiệp ứng trước 5 triệu đồng/ha cho diện tích đã ký kết. Khi thu hoạch, lúa sẽ được kiểm tra chất lượng tại nhà máy, nếu đạt các tiêu chuẩn đã cam kết, doanh nghiệp sẽ thu mua với giá cao hơn thị trường khoảng 300 đồng/kg.

Theo ông An, việc liên kết từ đầu vụ không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu đạt chuẩn mà còn tạo niềm tin để nông dân mạnh dạn đầu tư sản xuất theo quy trình giảm phát thải, từng bước nâng cao giá trị thương hiệu gạo tại An Giang.

Nông dân yên tâm sản xuất theo quy trình xanh

Tham gia Đề án, HTX Nông nghiệp Hiệp Lợi đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng hiện đại và bền vững. Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Trình Thanh Danh cho biết, HTX hiện có gần 500ha sản xuất lúa 3 vụ/năm. Nhờ áp dụng đồng bộ các giải pháp như giảm lượng giống gieo sạ, bón phân cân đối, tưới ngập – khô xen kẽ, quản lý dịch hại tổng hợp và tăng cường cơ giới hóa, chi phí sản xuất đã giảm đáng kể, trong khi cây lúa sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh.

Điều khiến xã viên phấn khởi hơn cả là đầu ra đã được doanh nghiệp cam kết ngay từ đầu vụ. Việc ký hợp đồng trước khi xuống giống giúp nông dân không còn nỗi lo bị ép giá vào thời điểm thu hoạch, đồng thời chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất theo đúng yêu cầu của thị trường.

Là một trong những xã viên tham gia mô hình liên kết sản xuất trong HTX Nông nghiệp Hiệp Lợi, chị Nguyễn Thị Phượng cho biết, vào HTX bà con được hỗ trợ giống, phân bón, chế phẩm xử lý rơm rạ và tập huấn kỹ thuật thường xuyên. Những hỗ trợ này giúp nông dân tự tin áp dụng quy trình sản xuất mới để vừa giảm chi phí, vừa nâng cao năng suất, chất lượng lúa gạo.

Ông Lê Văn Châm cũng là thành viên HTX Nông nghiệp Hiệp Lợi đang canh tác 2,9ha lúa chia sẻ: “Trước đây mỗi hecta ông gieo khoảng 150kg giống, sử dụng nhiều phân bón nhưng lúa vẫn thường xuyên bị sâu bệnh. Sau khi tham gia Đề án, lượng giống giảm còn khoảng 80kg/ha nhưng lúa vẫn phát triển tốt, đẻ nhánh khỏe, ít sâu bệnh, từ đó giảm đáng kể lượng phân bón và chi phí đầu tư”.

Ông Phạm Minh Khởi, Phó Chủ tịch UBND xã Mỹ Hiệp (An Giang) đánh giá, việc doanh nghiệp tham gia liên kết tiêu thụ lúa là yếu tố quan trọng tạo động lực để người dân thực hiện thành công Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Khi đầu ra được đảm bảo, nông dân sẽ mạnh dạn đầu tư sản xuất theo quy trình kỹ thuật, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo, giảm phát thải và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang cho biết, những mô hình liên kết sản xuất sẽ là nền tảng quan trọng để mở rộng diện tích sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên toàn tỉnh, tạo chuỗi giá trị bền vững, nâng cao thu nhập cho nông dân An Giang và tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.