Bắt đầu từ cái gốc của cây lúa
Ở ấp Rạch Đình, xã Tiên Bình, tỉnh Tây Ninh, giữa những thửa ruộng đang vào giai đoạn chuẩn bị thu hoạch, ông Lý Văn Châu (3 Châu) đứng bên bờ ruộng, mắt không rời những khóm lúa đang trĩu hạt. Thi thoảng, ông cúi xuống tách nhẹ từng bụi lúa, kiểm tra bộ rễ rồi gật đầu mãn nguyện.
Chính vì vậy trong vụ lúa hè thu năm nay, bà con nào trong xóm đi ngang qua ruộng ông Châu thấy ruộng lúa đẹp cũng hỏi ông làm phân thuốc gì mà cây tốt vậy!.
Ông cười lộ rõ vui mừng. Ruộng của nhà ông còn hơn 1 tuần nữa thu hoạch. Ông vui vì thấy lúa xanh tốt, cây đứng khỏe, ít sâu bệnh, năng suất cao… Qua cảm nhận của chúng tôi, đối với ông Châu, niềm vui không chỉ đến từ một vụ mùa được kỳ vọng đạt năng suất cao, mà còn là niềm vui của một người nông dân đã dám thay đổi sau hơn 40 năm gắn bó với đồng ruộng.
Nông dân Lý Văn Châu (ấp Rạch Đình, xã Tiên Bình, tỉnh Tây Ninh – người đứng đầu) cùng các thành viên mô hình “Hành trình Xanh – Đất khỏe, Cây trồng khỏe” đi thăm ruộng lúa hè thu cứng cây, bông chắc, không đổ ngã. Ảnh: HTX.
Với ông Châu, làm lúa chưa bao giờ là chuyện dễ dàng. Hơn 40 năm canh tác, ông hiểu quá rõ thời tiết, sâu bệnh và chất lượng đất có thể quyết định thành bại của cả một vụ mùa. Đặc biệt, những thời điểm cây lúa trổ đòng luôn khiến người trồng lúa thấp thỏm.
Lúc lúa trổ rất quan trọng. Nếu gặp thời tiết bất lợi thì năng suất ảnh hưởng ngay. Làm lúa mà thất thu thì người nông dân buồn lắm. Nhưng qua từng vụ sản xuất, ông Châu nhận ra một điều: muốn cây lúa phát triển tốt thì không thể chỉ chăm lo phần ngọn, mà phải bắt đầu từ đất, rễ, phân…
Theo ông Châu, khâu làm đất là nền tảng. Nếu xử lý đất không tốt, rơm rạ và tàn dư hữu cơ phân hủy không đúng cách có thể gây ngộ độc hữu cơ. Lúc đó phèn, váng đất phát sinh làm ảnh hưởng đến bộ rễ, khiến cây lúa suy yếu ngay từ đầu vụ.
Từ suy nghĩ đó, ông bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến việc cải tạo đất và lựa chọn cách bón phân phù hợp. Sau vụ lúa Đông Xuân 2024-2025, cơ duyên đến khi ông biết chương trình “Hành trình Xanh – Đất khỏe, Cây trồng khỏe” do Công ty CP Phân bón Bình Điền triển khai tại ĐBSCL trong vụ hè thu 2025. Ban đầu, không ít nông dân còn e ngại trước quy trình sản xuất mới. Riêng ông Châu, với vai trò là người có kinh nghiệm và tích cực trong sản xuất tại địa phương, đã quyết định thử nghiệm trước.
“Bà con lúc đầu cũng còn lưỡng lự vì chưa biết hiệu quả thế nào. Tôi nghĩ mình phải làm trước thì bà con mới có cơ sở để làm theo”, ông Châu nói.
Vụ hè thu năm nay, ông áp dụng quy trình của chương trình, chú trọng ngay từ khâu làm đất, sử dụng phân lót có bổ sung canxi, sau đó bón phân theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa. Trong quá trình canh tác, cán bộ kỹ thuật cũng thường xuyên xuống đồng theo dõi, kiểm tra tình trạng ruộng và trao đổi trực tiếp với nông dân.
Lão nông Lý Văn Châu (giữa) cùng các lão nông xã Tiên Bình cười rạng rỡ bên những bông lúa trĩu hạt nhờ mạnh dạn bón phân cân đối và xử lý đất kỹ từ đầu vụ. Ảnh: HTX.
Khi đất khỏe, người nông dân cũng nhẹ lòng
Đi cùng ông Châu ra thăm ruộng, điều dễ nhận thấy là những khóm lúa phát triển khá đồng đều, thân cây cứng, lá khỏe và bông lúa chắc hạt. Ông cẩn thận nhổ một bụi lúa lên, phủi nhẹ lớp đất bám quanh rễ rồi đưa cho chúng tôi xem. Bộ rễ còn trắng, khỏe. Đây là điều tôi mừng nhất.
Theo ông Châu, điểm khác biệt ông nhận thấy rõ là cây lúa không phát triển quá xanh tốt theo kiểu mất cân đối. Thân cây cứng, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt hơn. Việc xử lý tàn dư hữu cơ cũng thuận lợi, hạn chế tình trạng váng nổi trên mặt ruộng và ảnh hưởng đến cây lúa.
Đặc biệt, đến thời điểm gần thu hoạch, cây lúa vẫn đứng vững. Với người nông dân, đó là một tín hiệu đáng mừng, bởi lúa đổ ngã không chỉ làm tăng chi phí thu hoạch mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng hạt.
Ông Châu chia sẻ kỹ thuật canh tác lúa với các nông dân khác trong xã về việc sử dụng sản phẩm phân bón Bio cải tạo đất của Bình Điền nhằm giúp nâng cao sức khỏe cho cây lúa. Ảnh: HTX.
Ông Châu cho biết thêm: “Lúa cứng cây, tới lúc cắt mà cây vẫn đứng là mình thấy hiệu quả rồi. So với ruộng làm theo cách cũ, năng suất có thể cao hơn khoảng 200 – 300 kg/ha”.
Với ruộng lúa của gia đình, ông kỳ vọng năng suất lúa hè thu đạt khoảng 8 tấn/ha. Điều khiến ông vui hơn cả con số năng suất là sự thay đổi trong cách nghĩ của người nông dân quanh ông.
Từ một người thử nghiệm, ông Châu dần trở thành người chia sẻ kinh nghiệm. Những lời hỏi thăm của bà con về ruộng lúa, về cách làm đất, cách bón phân khiến ông càng có thêm động lực.
“Làm nông ai cũng mong giảm được chi phí, cây lúa khỏe hơn và năng suất tốt hơn. Nếu một cách làm mới mang lại hiệu quả thì người đi trước nên chia sẻ để nhiều người cùng áp dụng” ông Châu chia sẻ.
Hơn 40 năm trên đồng ruộng đã cho ông Châu nhiều bài học, nhưng bài học ông tâm đắc nhất có lẽ là không có vùng đất nào mãi mãi “khó” nếu người nông dân chịu thay đổi cách nghĩ và cách làm.
Cái bắt tay chia sẻ thành công giữa ông Lý Văn Châu và nông dân trong xóm, đánh dấu sự lan tỏa của tư duy sản xuất mới, hiệu quả trong cộng đồng. Ảnh: HTX.
HÀNH TRÌNH XANH – ĐẤT KHỎE, CÂY TRỒNG KHỎE
Khởi động từ vụ Hè Thu 2025.
Triển khai tại ĐBSCL và Tây Ninh.
Tập trung phục hồi sức khỏe đất thông qua phân tích đất, cải tạo pH, giảm ngộ độc hữu cơ và nâng cao hiệu quả sử dụng dinh dưỡng bằng dòng sản phẩm Bio.
Đồng hành bởi Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền cùng cố vấn của GS.TS Nguyễn Bảo Vệ và các chuyên gia nông nghiệp.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
