Hợp tác xã Sơn Hòa

Chuyển đổi số để nâng cao giá trị hạt gạo

Trong tái cơ cấu ngành lúa gạo vùng ĐBSCL, HTX Nông nghiệp Sơn Hòa (xã Óc Eo, tỉnh An Giang) đang nổi lên là mô hình tiêu biểu về tổ chức sản xuất hiện đại, gắn với chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị bền vững. Nhiều vụ lúa qua, HTX đã được nhiều nông dân trong và ngoài tỉnh đến tham quan, học hỏi mô hình chuyển đổi số gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm rất hiệu quả.

HTX được thành lập từ năm 2020 với vốn điều lệ 356 triệu đồng, ban đầu chỉ có 26 thành viên. Đến nay, quy mô liên kết đã mở rộng lên khoảng 1.800 – 2.000ha với hàng trăm nông dân tham gia sản xuất mỗi năm. HTX không chỉ tổ chức sản xuất lúa thương phẩm, lúa giống chất lượng cao mà còn chủ động liên kết với doanh nghiệp cung ứng vật tư đầu vào và bao tiêu toàn bộ sản phẩm, giúp nông dân yên tâm sản xuất.

Theo ông Phan Thành Bắc, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX, điểm khác biệt của HTX Nông nghiệp Sơn Hòa là mạnh dạn ứng dụng công nghệ số vào toàn bộ quy trình sản xuất. Từ khâu làm đất, gieo sạ, bón phân đến phun thuốc BVTV đều được cơ giới hóa và số hóa. Đặc biệt, việc ứng dụng thiết bị bay không người lái (drone) giúp giảm chi phí, bảo vệ sức khỏe nông dân và nâng cao hiệu quả canh tác.

Nhờ áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật tiên tiến như “1 phải 5 giảm”, tưới ngập – khô xen kẽ, quản lý dinh dưỡng theo bản đồ số, HTX đã giúp nông dân giảm chi phí vật tư khoảng 10%, tiết kiệm nước 30 – 40%, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng hạt lúa. Lợi nhuận bình quân của nông dân đạt khoảng 15 – 17 triệu đồng/ha mỗi vụ, tăng đáng kể so với phương thức sản xuất truyền thống.

Tiên phong liên kết và tổ chức lại sản xuất

Không chỉ dừng lại ở cây lúa, HTX Nông nghiệp Sơn Hòa còn tiên phong triển khai mô hình luân canh 2 lúa – 1 màu, trong đó đưa cây đậu nành rau vào canh tác trên đất lúa. Mô hình này không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn cải tạo đất, cắt mầm sâu bệnh, giảm sử dụng thuốc BVTV, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Anh Phan Văn Út Chót, thành viên HTX đang canh tác 6ha lúa chất lượng cao trong vụ đông xuân 2026 cho biết: “Nhờ áp dụng kỹ thuật số và cơ giới hóa, tôi giảm được rất nhiều công lao động, không còn phải tiếp xúc trực tiếp với thuốc BVTV. Lúa vẫn đạt năng suất cao, môi trường cũng sạch hơn nên bà con rất yên tâm, tham gia HTX ngày càng đông”.

Cùng chung niềm vui, anh Lê Thành Tâm, thành viên HTX đã hơn 2 năm phấn khởi: “Từ khi vào HTX, tôi được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng các ứng dụng số trong sản xuất. Nhờ đó, sản phẩm làm ra đạt chất lượng cao, được doanh nghiệp bao tiêu, lợi nhuận tăng rõ rệt qua từng vụ”.

Ông Phan Thành Bắc, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX tự hào: “Một trong những yếu tố tạo nên thành công của HTX là khả năng kết nối với doanh nghiệp. Hiện HTX đã liên kết với nhiều đơn vị như Lộc Trời, Tân Long, Antesco… để tiêu thụ lúa và đậu nành rau. Việc ký hợp đồng bao tiêu giúp ổn định đầu ra, hạn chế rủi ro về giá, nâng cao giá trị nông sản”.

Song song đó, HTX còn được hỗ trợ các thiết bị hiện đại như drone XAG P100, máy cày, máy cắt, máy đo giảm phát thải… từ ngành nông nghiệp địa phương và Đại học Cần Thơ, góp phần thúc đẩy cơ giới hóa và chuyển đổi số. Nhờ vậy, quá trình sản xuất không chỉ nhanh hơn, chính xác hơn mà còn đảm bảo truy xuất nguồn gốc – yếu tố quan trọng trong xuất khẩu nông sản.

HTX cũng đang tiếp tục đầu tư hoàn thiện hệ thống quản trị số trong sản xuất. Các dữ liệu về lịch thời vụ, lượng giống gieo sạ, lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tình hình sâu bệnh, năng suất, sản lượng và phát thải được cập nhật thường xuyên trên nền tảng số, giúp Ban điều hành HTX theo dõi, đánh giá và đưa ra khuyến cáo kịp thời cho từng thành viên.

Việc số hóa dữ liệu không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo nền tảng để truy xuất nguồn gốc sản phẩm, đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Ông Phan Thành Chiến, Trưởng phòng Kinh tế xã Óc Eo cho biết: địa phương hiện có hơn 5.200ha đất sản xuất lúa, trong đó gần 2.800ha tham gia Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, dự kiến đến năm 2030 sẽ tăng lên khoảng 4.000 – 4.200ha.

Trên địa bàn xã, việc ứng dụng công nghệ số trong sản xuất nông nghiệp đang được triển khai rộng khắp từ HTX đến từng hộ nông dân. Trong đó, HTX Nông nghiệp Sơn Hòa là mô hình điển hình, mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp giảm chi phí từ 30 – 40%, tăng lợi nhuận và đảm bảo đầu ra ổn định nhờ liên kết với doanh nghiệp.

Trên địa bàn xã Óc Eo đã có nhiều doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa như Tập đoàn Tân Long, Lộc Trời, Việt Lộc, Thái Bình…, tạo thành chuỗi giá trị khép kín, nâng cao năng lực cạnh tranh của hạt gạo địa phương.

Với định hướng phát triển nông nghiệp thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu và nâng cao giá trị gia tăng, HTX Nông nghiệp Sơn Hòa đang từng bước khẳng định vai trò “đầu tàu” trong tổ chức lại sản xuất, ứng dụng công nghệ số và liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp, cho hiệu quả cao. Cách làm đó không chỉ giúp nông dân thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang kinh tế nông nghiệp hiện đại mà còn góp phần quan trọng vào mục tiêu xây dựng vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang đánh giá, HTX Nông nghiệp Sơn Hòa là một trong những mô hình tiêu biểu của tỉnh trong chuyển đổi số gắn với thực hiện Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Điểm nổi bật của HTX là đã tổ chức được sản xuất theo chuỗi liên kết, ứng dụng đồng bộ cơ giới hóa, công nghệ số và quy trình canh tác tiên tiến, giúp giảm chi phí đầu vào, giảm phát thải, đồng thời nâng cao chất lượng và giá trị hạt gạo.

“Thời gian tới, ngành Nông nghiệp An Giang sẽ tiếp tục hỗ trợ các HTX, trong đó có HTX Nông nghiệp Sơn Hòa, mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng cao, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng và tăng cường liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ.

Đây là hướng đi quan trọng nhằm xây dựng các vùng nguyên liệu quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu, góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại, thích ứng biến đổi khí hậu và nâng cao thu nhập bền vững cho người trồng lúa”, ông Trần Thanh Hiệp nhấn mạnh.