Giữ vững nghề nuôi cá lồng bè nước ngọt trước biến động khí hậu

Những năm gần đây, nuôi cá lồng bè trên sông, hồ chứa nước ngọt đã trở thành sinh kế quan trọng của nhiều hộ dân tại Đắk Lắk. Không chỉ góp phần khai thác hiệu quả diện tích mặt nước, mô hình này còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân vùng hồ. Tuy nhiên, trước những diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết và tác động của biến đổi khí hậu, nghề nuôi cá lồng bè đang đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi phải có các giải pháp quản lý và tổ chức sản xuất phù hợp.

Chủ động thích ứng

Theo Sở NN-MT tỉnh Đắk Lắk, hiện tượng El Nino kéo dài trong thời gian qua đã làm mực nước tại nhiều sông, hồ chứa suy giảm đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường nuôi thủy sản. Cùng với đó, kết quả quan trắc tại nhiều vùng nuôi trên cả nước cho thấy một số chỉ tiêu môi trường có dấu hiệu vượt ngưỡng cho phép, làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh trên thủy sản.

Đặc biệt, trong thời điểm giao mùa thường xuất hiện những biến động mạnh về nhiệt độ, lượng mưa và chất lượng nguồn nước. Những yếu tố này khiến cá nuôi dễ bị sốc môi trường, giảm sức đề kháng, thậm chí xảy ra hiện tượng chết hàng loạt nếu không được theo dõi và xử lý kịp thời.

Trước tình hình đó, Sở NN-MT đề nghị Chi cục Thủy sản và Biển đảo, các xã, phường trên địa bàn tỉnh có nuôi cá lồng bè trên sông, hồ chứa nước ngọt chỉ đạo các phòng ban liên quan và các cơ sở nuôi cá lồng bè tại địa phương triển khai một số nội dung nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người nuôi, thúc đẩy phát triển nuôi thủy sản lồng bè trên sông, hồ chứa nước ngọt.

Tại văn bản về việc tăng cường quản lý nuôi cá lồng bè nước ngọt ứng phó với biến đổi khí hậu, ông Nguyễn An Phú, Phó Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Đắk Lắk đề nghị UBND các xã, phường có nuôi trồng thủy sản tiến hành rà soát, sắp xếp lại hệ thống lồng bè phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt, bảo đảm mật độ nuôi hợp lý, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường nước. Cùng với đó, người nuôi được khuyến cáo sử dụng con giống có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm dịch theo quy định nhằm giảm thiểu nguy cơ phát sinh dịch bệnh ngay từ đầu vụ.

Trong điều kiện thời tiết diễn biến bất thường, việc quản lý thức ăn và chăm sóc đàn cá cũng được đặc biệt chú trọng. Các cơ sở nuôi được hướng dẫn sử dụng thức ăn bảo đảm chất lượng, bổ sung vitamin và khoáng chất để tăng sức đề kháng cho vật nuôi. Khi thời tiết xấu hoặc môi trường nước có dấu hiệu bất lợi, cần giảm hoặc ngừng cho ăn nhằm hạn chế áp lực lên hệ tiêu hóa của cá.

Bên cạnh đó, người nuôi được Sở NN-MT khuyến khích chuẩn bị đầy đủ các thiết bị hỗ trợ như máy bơm nước, máy tạo oxy, hệ thống sục khí để sẵn sàng ứng phó khi môi trường nuôi xảy ra biến động. Việc theo dõi các chỉ số môi trường vào sáng sớm và chiều tối cần được thực hiện thường xuyên nhằm phát hiện sớm những bất thường và có biện pháp xử lý kịp thời.

Đối với những khu vực có nguy cơ cao, ngành chuyên môn khuyến cáo người dân chủ động che chắn lồng nuôi, di chuyển lồng bè đến vị trí phù hợp hơn khi cần thiết để giảm thiểu thiệt hại.

Cùng với công tác kỹ thuật, việc kiểm soát chất lượng vật tư đầu vào cũng được tăng cường. Sở NN-MT tỉnh Đắk Lắk đề nghị các địa phương kiên quyết ngăn chặn tình trạng sử dụng thuốc thú y không rõ nguồn gốc, thuốc cấm hoặc các loại thuốc không được phép dùng trong nuôi trồng thủy sản.

Hướng đến giá trị bền vững

Theo Sở NN-MT tỉnh Đắk Lắk, các địa phương cần đẩy mạnh phát triển các sản phẩm thủy sản hồ chứa đạt tiêu chuẩn chất lượng cao như VietGAP, GlobalGAP, ASC hoặc các tiêu chuẩn tương đương. Đây được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước.

Bên cạnh việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, Sở NN-MT khuyến khích người nuôi thực hiện đầy đủ việc ghi chép nhật ký sản xuất, lưu trữ hồ sơ về con giống, thức ăn, thuốc và các sản phẩm xử lý môi trường. Đây là cơ sở quan trọng để truy xuất nguồn gốc, nâng cao tính minh bạch và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Tỉnh Đắk Lắk quan tâm phát triển các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác và chuỗi liên kết trong nuôi cá lồng bè. Thông qua liên kết sản xuất và tiêu thụ, người nuôi có thể giảm chi phí đầu vào, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường, đồng thời chủ động hơn trong việc ứng phó với các biến động về giá cả. Công tác quan trắc, cảnh báo môi trường cũng sẽ tiếp tục được tỉnh tăng cường. Theo đó, ngành chuyên môn sẽ nâng tần suất lấy mẫu, theo dõi chất lượng nước trong các thời điểm nhạy cảm như giao mùa, nắng nóng kéo dài hoặc mưa bão, từ đó kịp thời đưa ra khuyến cáo cho người nuôi.

Bên cạnh đó, việc kiểm tra, giám sát hoạt động nuôi trồng thủy sản được thực hiện thường xuyên nhằm bảo đảm tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, chất lượng giống và bảo vệ môi trường. Về vấn đề này, ông Nguyễn An Phú, Phó Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Đắk Lắk đề nghị Chi cục Thủy sản và Biển đảo quản lý tốt chất lượng giống, thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản. Đồng thời tổ chức kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật trong nuôi trồng thủy sản, nếu phát hiện vi phạm cần xử lý nghiêm và công khai kết quả xử lý theo quy định.