Gia Lai ‘phủ sóng’ nhật ký khai thác điện tử tàu cá đánh bắt xa bờ

Hiệu quả đôi bề

Từ năm 2020, khu vực phía Đông Gia Lai (tỉnh Bình Định cũ) đã triển khai mô hình thí điểm ứng dụng nhật ký khai thác điện tử cho một số tàu cá của ngư dân trong tỉnh, được ghi nhận là địa phương đi đầu trong ứng dụng ghi nhật ký khai thác điện tử trong cả nước. Nhận thấy lợi ích thiết thực, UBND tỉnh Gia Lai khi  ấy đã cho chủ trương phát triển 100 thiết bị ghi nhật ký khai thác điện tử cho 100 tàu chuyên đánh bắt cá ngừ đại dương trên địa bàn.

Một trong những khuyến nghị quan trọng mà Ủy ban châu Âu (EC) rất quan tâm trong lộ trình Việt Nam gỡ “thẻ vàng” IUU là công tác giám sát sản lượng để xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản. Do đó, việc ghi nhật ký khai thác trên những tàu cá đánh bắt xa bờ của ngư dân được ngành chức năng tỉnh Gia Lai quản lý chặt chẽ. Sau nhiều năm thực hiện, việc ghi nhật ký khai thác của ngư dân phía Đông Gia Lai đã có những tiến bộ đáng ghi nhận.

Theo ông Trần Văn Vinh, Phó chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Gia Lai, trước đây, ngư dân tỉnh này hầu như không màng đến việc ghi nhật ký khai thác theo thời gian thực, mà đến khi tàu cập bờ bán sản phẩm mới “vắt óc” cố nhớ lại những nơi tàu đánh bắt để ghi lại kiểu “hồi ký”, nên thông tin không thể chính xác. Thời gian gần đây, ngư dân Gia Lai đã tuân thủ việc ghi nhật ký từng chuyến biển, giúp cho việc xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản của ngành chức năng được thuận lợi hơn.

“Tuy nhiên, việc ghi nhật ký bằng tay trong những chuyến biển có nhiều bất cập. Tàu cá đang dập dềnh trên sóng biển mà ngồi viết nhật ký là việc vô cùng khó, nhất là đối với ngư dân, những người vốn quen với lưới, tời chứ chẳng mấy khi động đến cây bút, để viết được chính xác thông tin là thách thức lớn cho ngư dân”, ông Vinh cho hay.

Theo ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý Cảng cá Bình Định (Gia Lai), trước  đây, các cảng cá đã vất vả không ít về công tác xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản. Vì với cách ghi nhật ký khai thác bằng tay, sản lượng có thể ghi chính xác, nhưng về tọa độ thì rất khó chuẩn, nhiều khi đánh bắt một nơi mà trong nhật ký ngư dân ghi một nẻo, khi đối chiếu với thiết bị gám sát hành trình thường lộ ra sai số rất lớn.

“Chính vì những bất cập nói trên mà công tác xác nhận, chứng nhận guồn gốc thủy sản tại các cảng cá rất vất vả, tốn nhiều thời gian”, ông Dũng chia sẻ.

Triển khai diện rộng

Những ngày trước khi bão số 13 xảy ra, tại Cảng cá Quy Nhơn, nhân viên cảng cá tất bật với những công việc vừa tiếp nhận tàu xuất nhập bến, vừa bận bịu hướng dẫn ngư dân cài đặt và sử dụng phần mềm nhật ký khai thác điện tử. Với nhật ký điện tử, dữ liệu thu thập được là dữ liệu số, thông qua các thiết bị số. Việc sử dụng thiết bị giúp ngư dân thực hiện dễ dàng chỉ bằng các thao tác trên điện thoại thông minh, không cần kết nối internet, có thể thực hiện trên các vùng biển xa bờ…

Hiện nay, ngoài Cảng cá Quy Nhơn, chương trình còn được triển khai tại hai Cảng cá Tam Quan và Đề Gi. Chỉ sau vài ngày, cơ quan chức năng của tỉnh Gia Lai đã hướng dẫn hơn 700 tàu cá cài đặt phần mềm nhật ký khai thác điện tử.

Sau khi được nhân viên Cảng cá Quy Nhơn tận tình hướng dẫn, ngư dân Trần Bé, chủ tàu BĐ 97747 TS ở phường Quy Nhơn (Gia Lai) tự tin chia sẻ: “Ngư dân chúng tôi làm việc bằng sức lực trên biển là giỏi, khi tiếp cận với công nghệ không khỏi không lúng túng. Nhưng đó là lúc mới tiếp cận, nhưng sử dụng lâu chắc chắn sẽ thuần thục thôi”.

Theo quy định hiện hành, việc ghi chép nhật ký khai thác thuỷ sản là bắt buộc đối với tàu cá có chiều dài từ 12m trở lên. Đây là việc làm quan trọng trong công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, giám sát thống kê sản lượng, giúp cơ quan quản lý theo dõi, giám sát tàu cá khai thác đúng vùng, đúng quy định, ngăn ngừa tàu cá khai thác trái phép.

Việc áp dụng ứng dụng khai thác nhật ký số sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho ngư dân và cả cơ quan quản lý. Thời gian tới, cơ quan chức năng tỉnh Gia Lai sẽ tập trung các giải pháp để đẩy nhanh tiến độ cài đặt cho gần 4.000 tàu cá có chiều dài trên 12m trên địa bàn.

“Hiện nay, Cảng cá Quy Nhơn đang phối hợp với đơn vị cung cấp phần mềm nhật ký điện tử. Qua quá trình nhân viên cảng cá hướng dẫn, đa số ngư dân đã tiếp thu được. Cảng cá cũng đã tuyên truyền ngư dân có tàu dài trên 12m tiến hành khai báo, đăng ký ghi nhật ký khai thác điện tử. Trong thời gian tới đây, những tàu không có nhật ký khai thác điện tử thì Ban Quản lý Cảng cá sẽ không chứng nhận cho tàu ra khơi khai thác”, ông Nguyễn Anh Dũng, Giám đốc Ban Quản lý Cảng cá Quy Nhơn cho hay.