Dựng nghiệp từ những lồng cá
Giữa vùng núi Như Thanh (tỉnh Thanh Hóa), hồ Bến En trải rộng với mặt nước mênh mông, nguồn nước sâu và hệ sinh thái phong phú. Từ lợi thế ấy, nghề nuôi cá lồng đang từng bước trở thành hướng sản xuất hàng hóa, tạo thêm sinh kế và thu nhập cho người dân.
Trong số những người gắn bó lâu năm với mặt hồ, anh Trần Xuân Thái là trường hợp tiêu biểu. Từ năm 2013, anh thuê mặt nước hồ của Vườn Quốc gia Bến En để nuôi trồng thủy sản. Từ những lồng cá ban đầu, anh từng bước đầu tư, tích lũy kinh nghiệm, mở rộng quy mô và đa dạng hóa đối tượng nuôi.
Hơn một thập kỷ bám hồ giúp anh Thái hiểu hơn về con nước, thời tiết, mùa vụ và đặc tính của từng loài cá. Từ kinh nghiệm thực tế, anh mạnh dạn tiếp cận những giống cá mới, có giá trị kinh tế cao.
Cá nheo Mỹ đang phát triển rất tốt tại mô hình của anh Trần Xuân Thái. Ảnh: Đình Tiệp.
Đến nay, anh và các cộng sự đã phát triển lên 40 lồng cá. Cá nheo Mỹ đã được đưa vào nuôi thử nghiệm tại 3 hộ, ngoài hộ anh Thái còn có 2 hộ khác cùng tham gia. Các hộ được hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ giống, thức ăn và theo dõi trong suốt quá trình nuôi. Kết quả cho thấy cá tại cả 3 hộ đều sinh trưởng, phát triển tốt.
Theo Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp Như Thanh, 3 hộ tham gia mô hình có tổng quy mô lồng nuôi 250m³, thả 2.500 con cá nheo Mỹ. Tỷ lệ sống trung bình đạt 75%, trọng lượng thu hoạch bình quân 1,6kg/con, năng suất đạt 10,5kg/m³, vượt chỉ tiêu đề ra.
Cá nheo Mỹ phát triển tốt không chỉ mang lại niềm vui cho người nuôi mà còn cho thấy khả năng thích nghi của đối tượng nuôi này với điều kiện tự nhiên tại Bến En. “Qua thực tế nuôi, tôi thấy cá nheo Mỹ thích nghi khá tốt với điều kiện mặt hồ, cá lớn nhanh, sức khỏe tốt. Nếu kiểm soát tốt con giống, thức ăn và kỹ thuật chăm sóc thì đây là đối tượng nuôi có nhiều triển vọng phát triển”, anh Trần Xuân Thái chia sẻ.
Mở hướng đi mới
Từ kết quả bước đầu, anh Thái tiếp tục đầu tư mở rộng quy mô đàn cá. Khu vực nuôi của anh được Nhà nước hỗ trợ 2.000 con cá nheo Mỹ, chia thành 2 đợt, mỗi đợt 1.000 con. Sau hơn 2 năm nuôi, hiện cá đạt trọng lượng trung bình khoảng 2,5kg/con. Nếu tiếp tục sinh trưởng thuận lợi, đến cuối năm nay, cá có thể đạt trọng lượng bình quân trên 3kg/con để xuất bán.
Không dừng ở đàn cá được hỗ trợ, hiện anh còn nuôi khoảng 1 vạn con cá nheo trọng lượng khoảng 2,5kg/con. Một lứa khác khoảng 1 vạn con mới được thả hồi đầu năm cũng đang sinh trưởng tốt, trọng lượng từ 2 đến 6 lạng/con. Cùng với cá nheo Mỹ, anh Thái còn nuôi cá lăng và một số loài cá khác. Việc đa dạng hóa đối tượng nuôi, bố trí nhiều lứa giúp gia đình có nguồn thu tương đối ổn định, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào một loại sản phẩm.
“Tôi xác định nuôi cá lồng muốn hiệu quả phải làm theo hướng hàng hóa, không thể chỉ nuôi theo kiểu nhỏ lẻ. Mỗi lứa cá phải được tính toán về giống, thức ăn, thời gian nuôi và đầu ra”, anh Thái chia sẻ.
Những lồng cá nheo Mỹ tại đập Bến En, xã Như Thanh. Ảnh: Đình Tiệp.
Đây cũng chính là giá trị đáng chú ý của mô hình. Người dân không chỉ được hỗ trợ con giống, vật tư trong một vụ nuôi mà quan trọng hơn là được tiếp cận với cách làm mới, từ đó có thêm niềm tin để đầu tư lâu dài.
Báo cáo mô hình tại Như Thanh cho thấy cá nheo Mỹ có nhiều ưu điểm như tăng trọng nhanh, tỷ lệ sống khá, sản phẩm dễ tiêu thụ, giá trị kinh tế cao và ít rủi ro dịch bệnh. Với giá bán tại thời điểm đánh giá khoảng 70 đến 90 nghìn đồng/kg, tổng lợi nhuận của 3 hộ tham gia mô hình đạt hơn 200 triệu đồng trên quy mô 250m³, hiệu quả cao hơn phương thức nuôi truyền thống khoảng 50 – 65%.
Bà Nguyễn Thị Châm, Chủ tịch Hội Nông dân xã Như Thanh đánh giá kết quả của mô hình có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất của nông dân địa phương.
Theo bà Châm, điểm đáng ghi nhận là mô hình đã chứng minh được cá nheo Mỹ có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện mặt nước tại Bến En, đồng thời mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Kết quả này giúp người dân có thêm cơ sở lựa chọn đối tượng nuôi mới, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang nuôi thủy sản hàng hóa.
“Hiệu quả của mô hình không chỉ thể hiện ở năng suất hay lợi nhuận mà còn ở việc tạo niềm tin cho người dân. Khi thấy một đối tượng nuôi phù hợp, cho hiệu quả cao, hội viên sẽ mạnh dạn học hỏi và đầu tư. Tuy nhiên, muốn nhân rộng cần gắn với hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát môi trường nước, quy hoạch vùng nuôi và nhất là liên kết tiêu thụ sản phẩm”, bà Châm đánh giá.
Như Thanh có nhiều hồ, đập với diện tích mặt nước rộng, độ sâu phù hợp để phát triển nghề nuôi cá lồng. Từ kết quả mô hình, có thể mở rộng quy mô lên 100 lồng, đồng thời tăng cường tập huấn, quy hoạch vùng nuôi và tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa.
Tuy nhiên, phát triển nuôi cá lồng không thể chỉ dựa vào lợi thế mặt nước. Chất lượng nguồn nước, mật độ lồng nuôi, con giống, thức ăn và quy trình chăm sóc phải được kiểm soát chặt chẽ. Thời tiết thất thường, biến động pH, vệ sinh lồng và quản lý thức ăn vẫn là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng đàn cá.
Câu chuyện của anh Trần Xuân Thái và các hộ tham gia mô hình thể hiện sự thay đổi tư duy sản xuất của người dân miền núi từ tận dụng mặt nước sang khai thác mặt nước có tính toán, từ nuôi nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, từ kinh nghiệm truyền thống sang kết hợp với khoa học kỹ thuật.
Nếu được tiếp tục hỗ trợ về giống, kỹ thuật, quy hoạch vùng nuôi, liên kết tiêu thụ sản phẩm và xây dựng thương hiệu, những mặt hồ ở Như Thanh hoàn toàn có thể trở thành vùng sản xuất thủy sản hàng hóa có giá trị, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và đánh thức những tiềm năng còn bỏ ngỏ của vùng đất này.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
