Đắk Lắk quản lý lồng bè, hướng tới hiện đại hóa nghề nuôi biển

Thách thức “vượt rào” và rào cản sinh kế

Dù đề án tổng thể phát triển ngành nuôi trồng thủy sản (NTTS) giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 (Đề án 190) đã đi vào thực thi, nhưng kết quả sắp xếp, giải tỏa lồng bè tại các đầm, vịnh trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk vẫn còn chậm tiến độ so với kế hoạch.

Điển hình như tại đầm Cù Mông và vịnh Xuân Đài, hiện trạng mặt nước NTTS lồng bè lên tới khoảng 2.500 ha, trong khi diện tích quy hoạch theo đề án được duyệt chỉ là 1.000 ha. Tại xã Hòa Xuân, số lượng lồng nuôi vẫn ghi nhận ở mức 37.812 lồng, chỉ mới giảm được 688 lồng so với thời điểm phê duyệt đề án.

Trao đổi về vấn đề này, ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo Đắk Lắk cho biết, một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là lồng bè nuôi thường xuyên di chuyển để tránh trú bão, dẫn đến việc xác định chính xác vị trí và số lượng tại từng thời điểm kiểm đếm gặp nhiều trở ngại.

Bên cạnh đó, nghề nuôi biển đã hình thành từ nhiều năm và trở thành sinh kế chính của cư dân. Việc thực hiện lộ trình cắt giảm diện tích nuôi tại các địa bàn như Xuân Đài, Xuân Lộc đang diễn ra khá nhanh, trong khi hạ tầng chưa đồng bộ và chưa có mô hình sinh kế thay thế phù hợp. Đối với người dân, lồng bè không chỉ là tài sản mà còn là nguồn thu nhập chính để chi trả các khoản vay ngân hàng lớn.

Ngoài ra, công tác quản lý tại cơ sở cũng gặp vướng mắc về kỹ thuật khi ranh giới hành chính trên đầm, vịnh tại một số khu vực như phường Sông Cầu chưa rõ ràng, nhiều vùng quy hoạch chưa được cắm mốc ngoài thực địa. Điều này dẫn đến việc kiểm đếm số liệu thường xuyên sai lệch, khó xác định cụ thể cơ sở nuôi nằm trong hay ngoài quy hoạch. Thậm chí, một bộ phận người dân vẫn chưa chấp hành nghiêm, vẫn còn tình trạng tự ý sửa chữa, mở rộng quy mô lồng bè bất chấp các quy định hiện hành.

Đẩy mạnh công nghệ cao và tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư

Dù đối mặt với nhiều khó khăn, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh vẫn nỗ lực tìm kiếm hướng đi mới thông qua ứng dụng khoa học công nghệ và thu hút doanh nghiệp lớn. Điểm sáng là việc sắp xếp ao đầm nuôi thủy sản nước lợ cơ bản đạt 95,4% kế hoạch giai đoạn 2025-2027. Tỉnh cũng phối hợp với các Bộ, ngành đề xuất dự án “Đầu tư cơ sở hạ tầng nuôi trồng thủy sản nước mặn công nghệ cao” quy mô 80 ha, kinh phí 250 tỷ đồng vào vốn đầu tư trung hạn.

Hàng loạt đề tài khoa học đang được triển khai như: ứng dụng hệ thống quan trắc tự động và cảnh báo môi trường tại vịnh Xuân Đài, đầm Cù Mông; xây dựng mô hình ương giống nuôi cá chình hoa, cá chim vây vàng. Đặc biệt, ứng dụng công nghệ 4.0 để quản lý vùng nuôi và lồng bè trên biển hứa hẹn sẽ giải quyết bài toán quản lý lỏng lẻo hiện nay.

Theo ông Đào Quang Minh, việc thu hút các tập đoàn lớn như STP, Ngọc Tùng, Sapien đầu tư vào khu vực biển hở là hướng đi chiến lược. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có doanh nghiệp nào triển khai thực tế do sự chồng chéo giữa quy hoạch nuôi trồng thủy sản với quy hoạch phát triển du lịch và các quy định về di sản.

Để tháo gỡ nút thắt, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã kiến nghị UBND tỉnh xem xét, trình Tỉnh ủy cho chủ trương thuê đơn vị tư vấn rà soát, điều chỉnh và bổ sung đề án 190 cho phù hợp với thực tế mới và các thông báo mới nhất của Tỉnh ủy. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các ngành để giải quyết dứt điểm các quy hoạch chồng chéo, tạo hành lang pháp lý thông thoáng thu hút doanh nghiệp vào lĩnh vực nuôi biển xa bờ, từng bước giảm áp lực cho các vùng đầm vịnh đang quá tải, đưa ngành thủy sản phát triển bền vững theo đúng lộ trình đã đề ra.