Chuyên nghiệp hóa dịch vụ diệt chuột để xóa nạn bẫy chuột bằng điện

Có thể phạm tội giết người

“Giặc chuột” những năm qua là nỗi bức xúc chung của hàng vạn nông dân Hải Phòng. Chính vì áp lực không đánh chuột thì không có thóc ăn, nhiều người đã bất chấp lệnh cấm, biến ruộng lúa thành những “trận địa điện”, gây ra những cái chết thương tâm. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy hoàn toàn có thể diệt chuột hiệu quả mà không cần dùng đến bẫy điện.

Trước tình hình phức tạp của nạn dùng điện diệt chuột, thực hiện chỉ đạo của Đại tá Bùi Trung Thành – Phó Giám đốc Công an thành phố Hải Phòng, Phòng Cảnh sát Hình sự cùng công an các xã đã triển khai “rà soát tận ngõ, gõ tận nhà”. Kết quả bước đầu tại các khu vực Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Tứ Kỳ…  ghi nhận hàng trăm hộ dân đã chủ động giao nộp bình ắc quy và bộ kích điện. Tuy nhiên, việc duy trì sự tự giác này vẫn là thách thức khi mùa vụ mới bắt đầu và “giặc chuột” vẫn tiếp tục hoành hành.

Theo Công an TP Hải Phòng, việc giăng nguồn điện có khả năng gây chết người ở nơi công cộng hoặc nơi có người qua lại là hành vi cố ý gián tiếp xâm phạm tính mạng người khác. Trước đây, nhiều vụ việc tương tự thường chỉ bị xử lý về tội “vô ý làm chết người” nhưng hiện nay, các cơ quan tố tụng đã chuyển hướng khởi tố tội “giết người” để tạo sự răn đe mạnh mẽ hơn đối với hành vi coi thường tính mạng con người.

Các địa phương tại Hải Phòng cũng đã ra văn bản nghiêm cấm tuyệt đối việc dùng điện diệt chuột. Điển hình tại xã Kiến Hải, UBND xã đã phát thông báo hỏa tốc khẳng định dùng điện diệt chuột là hành vi vi phạm pháp luật, sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xã Kiến Hải cũng đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các trưởng thôn phải rà soát danh sách các hộ dùng điện diệt chuột, báo cáo kịp thời cho Công an xã. Lực lượng Công an cùng tổ an ninh cơ sở tăng cường tuần tra đột xuất vào ban đêm để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm. “Bảo vệ mùa màng là chính đáng, nhưng mạng người là vô giá. Không thể để những sợi dây thép mảnh biến nông dân hiền lành thành tội phạm”, ông Nguyễn Văn Quyết – Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Kiến Hải chia sẻ.

Chuyên nghiệp hóa dịch vụ diệt chuột

Trong khi công an siết chặt kỷ cương, ngành nông nghiệp Hải Phòng đã đưa ra “lối thoát” bằng các giải pháp kỹ thuật an toàn. Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố đã giao Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật triển khai các mô hình quản lý chuột hại theo phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Tại các hội nghị đầu bờ, nông dân đã được tận mắt chứng kiến những khay thuốc sinh học và bẫy lồng cải tiến có thể thay thế hoàn toàn lưới điện tử thần. Một hướng đi mới đang tỏ ra hiệu quả tại các địa phương của Hải Phòng là thuê dịch vụ diệt chuột chuyên nghiệp. Thay vì mỗi hộ tự xoay sở, các HTX hoặc tổ dân phố đứng ra ký hợp đồng với các đơn vị chuyên môn.

Bà Vũ Thị Lan Hương – Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng cho biết, hai mô hình thí điểm tại một số địa phương thời gian vừa qua đã cho hiệu quả vượt trội. “Chúng tôi không khuyến khích những biện pháp đơn lẻ mà sử dụng các biện pháp tổng hợp như rải thuốc sinh học vào đầu vụ kết hợp với bẫy thủ công khi lúa trỗ. Phương pháp này không chỉ diệt chuột tận gốc mà còn tuyệt đối an toàn cho người và gia súc”, bà Hương khẳng định.

Tại xã Nghi Dương, địa phương đã vận động bà con đóng góp khoảng 70.000 đồng/sào/năm để thuê đội diệt chuột chuyên nghiệp. Kết quả, 67ha lúa của xã vẫn xanh tốt, không bị cắn phá, trong khi người dân hoàn toàn yên tâm khi ra đồng thăm ruộng, kể cả vào ban đêm. “Từ khi có đội dịch vụ, lúa không chỉ đẹp mà tình làng nghĩa xóm cũng bền chặt hơn, không còn cảnh nghi kỵ, sợ hãi lẫn nhau vì bẫy điện”, bà Phạm Thị Dung, Trưởng thôn Xuân Chiếng, xã Nghi Dương chia sẻ.

Mặc dù đã có những mô hình thành công, nhưng để nhân rộng ra toàn Thành phố, vẫn còn nhiều việc phải làm. Ngành nông nghiệp kiến nghị Thành phố cần tiếp tục duy trì và tăng cường chính sách hỗ trợ thuốc diệt chuột sinh học cho các địa phương vào đầu mỗi vụ sản xuất. Bên cạnh đó, các địa phương cần phát huy vai trò của tổ đội diệt chuột tại cơ sở, huy động các tổ chức đoàn thể tham gia chiến dịch diệt chuột đồng loạt. Việc diệt chuột phải được thực hiện trên diện rộng, cùng thời điểm mới mang lại hiệu quả cao nhất.

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng đã ban hành hướng dẫn chi tiết cho năm 2026, chia làm 8 đợt diệt chuột tập trung xuyên suốt từ tháng 1 đến tháng 12. Trong đó, đợt 1 (làm đất vụ xuân) và đợt 4 (làm đất vụ mùa) là quan trọng nhất, bắt buộc phải đồng loạt đánh bả hóa học trên diện rộng.

Cùng với đó, tập trung vào 4 nhóm giải pháp tổng hợp gồm: Vệ sinh đồng ruộng, dọn sạch cỏ dại, phát quang bụi rậm, lấp vít hang ổ để xóa bỏ nơi trú ngụ của chuột. Huy động tổ đội săn bắt vào ban đêm khi nước lớn. Sử dụng bẫy bán nguyệt, bẫy lồng, bẫy dính thường xuyên. Khuyến khích nhân dân nuôi đàn chó, mèo và bảo vệ các thiên địch tự nhiên như rắn, cú mèo. Sử dụng các loại thuốc trong danh mục cho phép, ưu tiên dùng mồi bả là thóc ủ mầm hoặc thóc luộc nứt vỏ (thóc bung) để dẫn dụ chuột ăn bả vào chiều mát.

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng khuyến nghị các địa phương cần duy trì chính sách hỗ trợ thuốc diệt chuột sinh học đầu vụ và phát huy vai trò của các tổ đội dịch vụ tại cơ sở. Việc diệt chuột phải được thực hiện liền vùng, liền dải, đồng loạt giữa các xã giáp ranh để hạn chế chuột di trú.

Ông Đỗ Văn Thắng, Phó Giám đốc Công ty Dịch vụ môi trường BK – đơn vị đang triển khai dịch vụ bảo vệ mùa màng cho nhiều xã ở Hải Phòng cho biết, chuột là loài thông minh, nếu đánh bắt không đúng kỹ thuật chúng sẽ nhờn. Qúa trình triển khai diệt chuột, doanh nghiệp này kết hợp giữa biện pháp hóa học (thuốc thế hệ mới) và đánh bắt thủ công, hiệu quả thực tế đạt tới 99%.