Cần Thơ lập bản đồ số, dữ liệu không gian cho vùng lúa chất lượng cao

Đầu năm 2026, UBND TP Cần Thơ đã phê duyệt quy hoạch vùng trồng lúa năng suất, chất lượng cao với diện tích 179.280ha, phân bố tại 66 xã, phường. Tuy nhiên, quyết định mới xác định diện tích và địa bàn phân bố theo đơn vị hành chính, chưa thể hiện cụ thể ranh giới, vị trí không gian và hiện trạng sử dụng đất.

Khoảng trống này đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng xây dựng hệ thống dữ liệu trực quan, đồng bộ để phục vụ quản lý vùng sản xuất.

Bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ cho rằng, nếu chỉ quản lý vùng quy hoạch dựa trên số liệu báo cáo hành chính mà thiếu bản đồ khoanh vùng chi tiết, cơ quan chuyên môn sẽ khó xác định chính xác vị trí từng cánh đồng cũng như những khu vực sản xuất tập trung.

Bên cạnh đó, việc thiếu dữ liệu không gian còn gây khó khăn trong theo dõi biến động đất đai, cấp mã số vùng trồng, định hướng đầu tư hệ thống thủy lợi nội đồng và triển khai các chính sách hỗ trợ sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Do đó, xây dựng bản đồ số và hệ thống dữ liệu không gian GIS được xác định là nhiệm vụ cấp thiết, qua đó giúp địa phương quản lý rõ hơn ranh giới đất lúa, đồng thời góp phần ngăn chặn tình trạng tự phát chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Theo phương án xây dựng, hệ thống GIS sẽ tích hợp nhiều nhóm thông tin phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý và sản xuất tại Cần Thơ. Các dữ liệu được chuẩn hóa gồm địa giới hành chính, hiện trạng đất đai, chỉ tiêu năng suất và sản lượng, cơ cấu mùa vụ cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật phục vụ sản xuất.

Trên cơ sở đó, Phân viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp (thuộc Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp – Bộ Nông nghiệp và Môi trường) sẽ xây dựng bộ bản đồ tổng thể toàn TP Cần Thơ theo tỷ lệ 1/100.000. Đồng thời, bản đồ chi tiết từng xã, phường sẽ được xây dựng với tỷ lệ 1/5.000 đến 1/10.000.

Như vậy, từ việc chỉ xác định diện tích và địa bàn hành chính, vùng lúa chất lượng cao sẽ từng bước được quản lý trên nền tảng dữ liệu không gian cụ thể hơn, tạo cơ sở để theo dõi và điều chỉnh vùng quy hoạch sát với thực tế sản xuất.

Trong quá trình rà soát, một số địa phương ở Cần Thơ có nhu cầu điều chỉnh diện tích. Ông Nguyễn Văn Huyền, Phó Chủ tịch UBND xã Liêu Tú cho biết, địa phương hiện có 2.446ha nằm trong vùng quy hoạch. Để bảo đảm tính liên kết về hạ tầng giao thông, thủy lợi và thuận tiện cho công tác chỉ đạo sản xuất, địa phương đề xuất bổ sung 720ha, nâng tổng diện tích lên 3.166ha.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Liêm, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Tâm đề xuất giảm 796ha trong vùng quy hoạch của xã, còn khoảng 2.557ha. Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm quỹ đất phục vụ mục tiêu phát triển đô thị của địa phương trong thời gian tới.

Trước những đề xuất này, bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ đề nghị các địa phương rà soát kỹ đối với diện tích lúa đang canh tác ổn định và chưa có quyết định chuyển đổi mục đích sử dụng đất trước khi đưa khỏi quy hoạch.

Đối với diện tích đề xuất bổ sung, việc thẩm định cần được thực hiện nghiêm ngặt, trong đó xem xét hạ tầng, khả năng cơ giới hóa và sự tương thích với quy hoạch chung.

Đặc biệt, những khu vực sản xuất lúa còn nhỏ lẻ, manh mún cần được đánh giá khả năng hình thành vùng sản xuất tập trung trước khi quyết định đưa vào hoặc điều chỉnh khỏi vùng quy hoạch.

Theo Nghị định số 112/2024/NĐ-CP của Chính phủ ngày 11/9/2024 quy định chi tiết về đất trồng lúa, vùng quy hoạch trồng lúa có năng suất, chất lượng cao cần đảm bảo 4 tiêu chí: thuộc vùng đất chuyên trồng lúa, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp; hệ thống thủy lợi chủ động hoặc được quy hoạch để chủ động tưới tiêu, cấp thoát nước, phòng, chống thiên tai; hệ thống giao thông nội đồng thuận lợi hoặc được quy hoạch giao thông nội đồng phục vụ sản xuất trồng lúa; có năng suất cao.