Cá nhụ, cá cam ‘ứng viên’ mới của nuôi biển

Khi ngành thủy sản đẩy mạnh chiến lược phát triển nuôi biển quy mô công nghiệp, câu chuyện về những đối tượng nuôi mới trở nên cấp thiết. Ông Trần Thế Mưu, Phó Giám đốc Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam đã chia sẻ góc nhìn về tiềm năng của cá nhụ và cá cam trong bối cảnh này.

Thưa ông, ông đánh giá thế nào về tiềm năng phát triển của cá nhụ và cá cam trong bối cảnh ngành thủy sản đang đẩy mạnh phát triển nuôi biển công nghiệp?

Cá cam (Seriola dumerili) và cá nhụ (Eleutheronema tetradactylum) là hai nguồn gen cá biển có giá trị kinh tế và có tiềm năng trong phát triển nuôi công nghiệp. Việc thu thập, xây dựng đàn cá hậu bị, cá bố mẹ, đồng thởi triển khai các nghiên cứu hoàn thiện cá nhụ, nghiên cứu thăm dò cá cam để từng bước chủ động công nghệ sản xuất giống, công nghệ nuôi thương phẩm là việc làm cần thiết nhằm tạo sự đột phá trong phát triển nuôi biển những năm tới.

Đến thời điểm này, công tác nghiên cứu đối với cá nhụ và cá cam đã đạt được những kết quả nổi bật nào, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất giống?

Hiện nay, Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam đã làm chủ được công nghệ sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá nhụ bốn râu. Quy trình sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá nhụ bốn râu đã được công nhận Tiến bộ kỹ thuật theo Quyết định số 718/QĐ-TCTS-KHCN&HTQT ngày 9/12/2019 và Quyết định số 719/QĐ-TCTS-KHCN&HTQT ngày 9/12/2019.

Đối với cá cam, chúng tôi đang xây dựng quy trình công nghệ sản xuất giống nhân tạo, bước đầu đã sản xuất nhân tạo được hơn 3,5 vạn con cá cam giống cỡ 4 – 5 cm/con. Và hiện đang thử nghiệm nuôi thương phẩm trên lồng bè trên biển từ con giống sản xuất nhân tạo nói trên. Sau 8 tháng nuôi thương phẩm, cá cam đã đạt khối lượng từ 800-1.000 gram/con, tuy nhiên tỷ lệ sống của cá cam trong quá trình nuôi thương phẩm còn thấp và đang được tiếp tục theo dõi.

Với hai đối tượng này, chuỗi từ sản xuất giống đến nuôi thương phẩm hiện đang ở giai đoạn nào và đâu là khâu then chốt cần tiếp tục hoàn thiện để tiến tới sản xuất quy mô lớn?

Đối với cá nhụ, chuỗi sản xuất giống đến nuôi thương phẩm có thể nói là tương đối hoàn thiện. Hiện nay chúng tôi có thể chủ động sản xuất giống cá nhụ theo yêu cầu của thị trường, Đối với công nghệ nuôi thương phẩm cá nhụ, chúng tôi hoàn toàn có thể chuyển giao kỹ thuật nuôi cho các doanh nghiệp có nhu cầu. Khâu then chốt để tiến tới sản xuất quy mô lớn là nhân rộng mô hình nuôi thương phẩm cá nhụ bằng thức ăn công nghiệp.

Trong khi đó, đối với cá cam, hiện nay chúng tôi đang nghiên cứu xây dựng quy trình sản xuất giống nhân tạo và thử nghiệm các mô hình nuôi thương phẩm trên lồng biển. Khâu then chốt giải quyết đối với cá cam là cần nghiên cứu hoàn thiện quy trình sản xuất giống và nghiên cứu xây dựng được quy trình nuôi thương phẩm.

Trong quá trình nghiên cứu và thử nghiệm nuôi, những thách thức kỹ thuật lớn nhất đối với cá nhụ và cá cam hiện nay là gì?

Với cá nhụ, thách thức kỹ thuật lớn nhất đó là duy trì được môi trường nuôi trong sạch, ổn định, nguồn nước sạch phong phú và sản xuất được thức ăn công nghiệp chuyên biệt. Nhiệt độ vùng nước nuôi cá nhụ phù hợp từ 18 – 30 độ C, ôxy hòa tan > 5 mg/lít.

Còn với cá cam, đây là loài cá biển khơi sống nổi, vận động mạnh nên đòi hỏi khắt khe về mặt môi trường nuôi. Môi trường nuôi cần độ mặn ổn định, trong sạch, ôxy hòa tan > 5 mg/l, nhiệt độ nước từ 15-26 độ C (không vượt quá 29 độ C kéo dài).

Từ góc độ nghiên cứu, ông nhìn nhận thế nào về khả năng trong 3-5 năm tới, cá nhụ và cá cam có thể trở thành đối tượng nuôi biển quy mô hàng hóa, tham gia mạnh vào xuất khẩu?

Theo đánh giá của cá nhân tôi thì khả năng trong thời gian 5 năm tới, cá nhụ sẽ là đối tượng nuôi biển quan trọng, có thể phát triển nuôi rộng rãi ở các ao nuôi vùng nước lợ mặn ven biển và sẽ trở thành đối tượng cho sản lượng nuôi lớn phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu.

Đối với cá cam, cần thêm thời gian nghiên cứu về quy trình kỹ thuật nuôi thương phẩm ở lồng bè trên biển để phù hợp với đặc tính sinh học thích nghi của loài trước khi có kế hoạch phát triển nuôi đại trà.

Xin cảm ơn ông!

Ông Trần Thế Mưu, Phó Giám đốc Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam nhấn mạnh: “Để nâng cao hiệu quả nuôi của các đối tượng nuôi biển nói chung và hai đối tượng cá cam, cá nhụ nói riêng, khoa học nên tập trung nghiên cứu bài bản từ khâu chọn tạo giống, sản xuất thức ăn chuyên biệt và quản lý môi trường và bệnh trong quá trình nuôi”.