Bưởi Phúc Trạch bén rễ trên đất Đồng Lê

Những ngày cuối tháng 9, nhiều vườn bưởi dọc Quốc lộ 15 qua xã Đồng Lê bước vào vụ thu hoạch. Quả chín trên cây, thương lái tìm đến tận vườn mua, người trồng có thêm nguồn thu từ những diện tích đất trước đây chủ yếu trồng rừng và hoa màu.

Theo người dân địa phương, cây bưởi đã được trồng ở Đồng Lê từ hàng chục năm trước với nhiều giống khác nhau. Tuy nhiên, do diện tích nhỏ, năng suất chưa cao nên việc đầu tư chăm sóc chưa được chú trọng.

Khoảng 10 năm trở lại đây, một số hộ dân tìm đến Hà Tĩnh học cách trồng, chăm sóc bưởi Phúc Trạch. Nhiều gia đình đưa giống bưởi Phúc Trạch, bưởi da xanh về trồng. Diện tích trồng bưởi dần được mở rộng, sau chuyển đổi mục đích, thay thế một phần diện tích rừng sản xuất và diện tích hoa màu kém hiệu quả.

Đến nay, xã Đồng Lê có gần 100ha bưởi, tập trung ở các thôn Kim Lũ, Sơn Hóa, Kim Lịch… Một số hộ đã xây dựng nhãn hiệu, tem truy xuất nguồn gốc và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.

Người dân đổi cách làm với cây bưởi

Thôn Kim Lũ hiện có khoảng 42ha bưởi với hơn 100 hộ trồng. Đây là một trong những vùng trồng bưởi tập trung của xã Đồng Lê.

Ông Hoàng Minh Phương là một trong những người gắn bó lâu năm với cây bưởi ở Kim Lũ. Hơn 25 năm trước, ông đưa giống bưởi Phúc Trạch về trồng. Những năm đầu, do chưa nắm được kỹ thuật nên cây phát triển nhưng năng suất thấp, hiệu quả chưa cao.

Năm 2015, ông Phương tìm đến các mô hình trồng bưởi Phúc Trạch ở Hà Tĩnh để học hỏi. Ông tìm hiểu từ cách chăm sóc, bón phân đến kỹ thuật thụ phấn cho hoa rồi áp dụng vào vườn nhà. Sau nhiều năm chăm sóc, vườn bưởi của gia đình ông cho năng suất ổn định hơn. Mỗi quả có trọng lượng từ 1-1,2kg, giá bán khoảng 25.000-30.000 đồng/quả. Bình quân mỗi năm, gia đình thu hoạch khoảng 20.000 quả, lợi nhuận đạt trên 200 triệu đồng sau khi trừ chi phí.

Hiện gia đình ông Phương có khoảng 3ha bưởi. Năm nay, bưởi được mùa, thương lái đến tận vườn thu mua nên việc tiêu thụ khá thuận lợi. Ông Phương cho biết, so với trồng keo, cây bưởi cho nguồn thu tốt hơn nhưng đòi hỏi người trồng phải bỏ nhiều công chăm sóc. Gia đình ông đang chăm sóc vườn theo hướng hữu cơ, chú trọng chất lượng quả.

“Muốn cây bưởi khỏe, cho quả đều thì phải chăm sóc đúng cách, nhất là khâu thụ phấn. Giống cũng phải chọn kỹ, có nguồn gốc rõ ràng. Khi cây đã cho quả thì phải theo dõi thường xuyên để kịp thời xử lý sâu bệnh”, ông Phương chia sẻ.

Từ hiệu quả của những vườn bưởi lâu năm, nhiều hộ dân trong thôn Kim Lũ bắt đầu học theo. Người tìm mua giống, người cải tạo đất, người đến các vườn có kinh nghiệm để học cách chăm sóc. Cây bưởi vì thế không còn bó hẹp trong những khu vườn nhỏ mà dần hình thành vùng trồng tập trung. Nhiều diện tích trước đây trồng keo, cao su hoặc hoa màu được người dân cải tạo để trồng cây ăn quả.

Tìm hướng đi cho vùng bưởi

Cùng với việc người dân mở rộng diện tích, xã Đồng Lê cũng bắt đầu tính đến việc tổ chức lại sản xuất để cây bưởi có đầu ra ổn định hơn.

Chủ tịch UBND xã Đồng Lê, ông Đinh Tiến Dũng cho biết, thời gian qua, xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức các lớp tập huấn, dạy nghề về kỹ thuật trồng, chăm sóc bưởi và các loại cây ăn quả có múi cho người dân. Địa phương cũng đang hướng dẫn, hỗ trợ các hộ trồng bưởi thành lập hợp tác xã để thuận lợi hơn trong việc liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Theo ông Dũng, khi có vùng trồng tập trung, việc áp dụng kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và tìm đầu ra sẽ thuận lợi hơn. Đây cũng là cơ sở để địa phương tính đến việc xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm OCOP.

Để có định hướng lâu dài cho cây ăn quả, UBND xã Đồng Lê đã xây dựng Đề án “Phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với tổ chức sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng và bảo vệ môi trường sinh thái, giai đoạn 2026-2030”. Theo đề án, đến năm 2030, xã phấn đấu trồng thêm 47ha cây ăn quả có múi, trong đó có 10ha bưởi, nâng tổng diện tích cây ăn quả có múi lên khoảng 150ha.

Cây bưởi ở Đồng Lê bắt đầu từ những vườn nhỏ của người dân, rồi từng bước lan rộng khi người trồng thấy hiệu quả và tích lũy được kinh nghiệm. Từ việc chọn giống, chăm sóc đến tìm đầu ra, người dân đang dần thay đổi cách làm để cây bưởi có thể gắn bó lâu hơn với vùng đất này.