Bưởi, chanh chờ mã vùng trồng để xuất sang Trung Quốc

Nhiều địa phương chưa có mã vùng trồng, cơ sở đóng gói

Ngày 14/5 tại TP.HCM, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức hội nghị công bố Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả bưởi tươi và quả chanh tươi xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc (sau đây gọi là Nghị định thư) và Nghị định 38/2026/NĐ-CP ngày 24/1/2026 của Chính phủ quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, bưởi và chanh nằm trong nhóm nông sản có lợi thế của Việt Nam. Diện tích 2 trái cây này liên tục được mở rộng trong những năm gần đây tại ĐBSCL, Đông Nam Bộ, miền Trung và trung du phía Bắc…

Đặc biệt với bưởi, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có quy mô sản xuất hàng đầu thế giới, diện tích khoảng 106 nghìn ha, sản lượng tiềm năng vượt 1 triệu tấn với nhiều vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn. Nhiều giống bưởi đặc sản như bưởi da xanh, bưởi Năm Roi… có năng suất cao, chất lượng tốt, được thị trường quốc tế đón nhận.

So với một số trái cây khác, bưởi có thời gian bảo quản dài hơn, thuận lợi cho vận chuyển đường bộ và đường biển, giúp giảm áp lực chi phí logistics khi xuất khẩu chính ngạch. Tuy nhiên, nông sản này chủ yếu vẫn được tiêu thụ trong nước, chưa hình thành được dòng chảy thương mại quy mô lớn, ổn định.

Chanh Việt Nam đã được xuất khẩu chính ngạch sang nhiều thị trường như EU, Trung Đông… Hiện nay, chanh đang được sản xuất hàng hóa trên diện tích lớn ở nhiều địa phương. Bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh cho biết, diện tích trồng chanh của tỉnh hiện trên 12 nghìn ha, sản lượng khoảng 250 nghìn tấn. Hiện phần lớn chanh Tây Ninh đang được xuất khẩu, số còn lại đưa vào chế biến.

Cơ hội thị trường đang mở ra với bưởi và chanh sau khi Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả bưởi tươi và quả chanh tươi xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc.

Tuy nhiên, để có thể tiến hành xuất khẩu chính ngạch quả bưởi tươi và quả chanh tươi sang Trung Quốc, tất cả các vùng trồng và cơ sở đóng gói bưởi, chanh xuất khẩu sang thị trường này phải được đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông qua Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đồng thời được Tổng cụс Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt. Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm công tác quản lý mã vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm soát chất lượng xuất khẩu được thực hiện thống nhất, minh bạch theo quy định của hai nước.

Vùng trồng xuất khẩu bưởi và chanh tươi phải áp dụng các biện pháp thực hành nông nghiệp tốt (GAP) hoặc tương đương, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), thực hiện đầy đủ các biện pháp giám sát sinh vật gây hại mà phía Trung Quốc quan tâm, bảo đảm đặt bẫy ruồi đục quả, ghi chép, lưu trữ hồ sơ sản xuất theo quy định của Nghị định thư. Đặc biệt, đối với vùng trồng bưởi, việc bao trái là yêu cầu bắt buộc và phải được thực hiện trước thu hoạch tối thiểu 60 ngày.

Điều đáng lo ngại là đến thời điểm này, nhiều địa phương sản xuất bưởi và chanh hàng hóa chưa có mã vùng trồng, cơ sở đóng gói bưởi/chanh xuất khẩu sang Trung Quốc.

Cần khẩn trương cấp mã số

Để sớm tiến hành xuất khẩu chanh, bưởi sang Trung Quốc, việc quan trọng nhất hiện nay là cấp mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói với chanh/bưởi xuất khẩu sang thị trường này. Ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, đẩy mạnh cấp mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói là yêu cầu cấp bách nhất hiện nay với sự tăng trưởng xuất khẩu chung của ngành rau quả.

Trong khi đó, việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói ở nhiều địa phương đang bộc lộ lúng túng, vướng mắc, nhất là từ khi Việt Nam chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu (Vĩnh Long) cho biết, ở một số tỉnh, việc thẩm định hồ sơ cấp mã số vùng trồng hiện được đưa về phòng kinh tế thuộc xã. Trong khi đó, các chuyên viên phòng kinh tế xã do thiếu chuyên môn về công việc này nên làm hồ sơ rất lâu. Hiện mã số vùng trồng trái cây nói chung đang rất thiếu so với nhu cầu xuất khẩu. Vì vậy, việc chậm trễ làm hồ sơ để cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói sẽ ảnh hưởng nhiều tới xuất khẩu.

Ở một số địa phương như Cần Thơ, Vĩnh Long…, việc cấp mã vùng trồng, cơ sở đóng gói hiện được UBND tỉnh ủy quyền cho Sở Nông nghiệp và Môi trường, còn Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chỉ đóng vai trò tham mưu. Ông Lâm Văn Lĩnh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Vĩnh Long cho biết, việc chưa thể ủy quyền cho Chi cục trực tiếp thực hiện khiến thời gian cấp mã vùng trồng, cơ sở đóng gói bị kéo dài hơn.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh, cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói hiện nay thuộc trách nhiệm của các địa phương, nhanh hay chậm là ở địa phương.

Nước ta có sản lượng bưởi lớn, lại có nhiều giống bưởi ngon, vì thế, việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói không thể làm đồng loạt mà cần lựa chọn. Những mã số nào có thể cấp được ngay thì địa phương phối hợp với doanh nghiệp, nông dân nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ, triển khai cấp mã số.

Thứ trưởng Hoàng Trung yêu cầu các địa phương có sản xuất bưởi và chanh hàng hóa trước ngày 30/5/2026 phải hoàn thiện việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói cho 2 sản phẩm này và gửi danh sách về Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật để Cục gửi công hàm sang Trung Quốc để họ phê duyệt trước khi tiến hành xuất khẩu.

Thứ trưởng Hoàng Trung cho rằng, cần phải sớm thống nhất việc cấp mã vùng trồng, cơ sở đóng gói ở các tỉnh, thành theo hướng ưu tiên phân công, ủy quyền cho những cơ quan, đơn vị có chức năng sát nhất với công việc này. Vì những cơ quan có chuyên môn mới đủ khả năng cấp mã vùng trồng, cơ sở đóng gói một cách nhanh nhất, đúng nhất và chuẩn nhất.

Trung Quốc là thị trường nhập khẩu bưởi lớn trên thế giới và nhu cầu ngày càng tăng. Vì vậy, việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Tổng cục Hải quan Trung Quốc chính thức ký kết Nghị định thư vào ngày 15/4 trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc sẽ tạo thêm dư địa tiêu thụ, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.