Gần 30 năm gắn bó với vùng đất Đăk Ui (tỉnh Quảng Ngãi), ông Nguyễn Duy Thiếm (56 tuổi, trú thôn Đoàn Kết) hiểu rõ từng đổi thay của đất đai, cây trồng nơi đây. Từ chỗ chủ yếu phụ thuộc vào phân bón hóa học, ông dần chuyển hướng sang sản xuất hữu cơ bằng chính những phụ phẩm sẵn có trong vườn nhà. Cách làm ấy không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn mở ra hướng canh tác bền vững cho nhiều nông dân địa phương.
Từ các phụ phẩm nông nghiệp, ông Thiếm ủ thành phân hữu cơ để bón cho cây trồng. Ảnh: L.K.
Ông Thiếm quê ở Hưng Yên, vào xã Đăk Ui lập nghiệp theo diện kinh tế mới từ năm 1994. Những ngày đầu đến vùng đất đỏ bazan còn nhiều khó khăn, gia đình ông chủ yếu sống dựa vào sản xuất nông nghiệp. Đến năm 1998, ông mua khoảng 7 sào đất để trồng cà phê, bưởi da xanh và đào ao nuôi cá rô, cá điêu hồng.
Thời điểm đó, cũng như nhiều hộ dân khác, ông chủ yếu sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật để chăm sóc cây trồng. Tuy nhiên, qua nhiều năm canh tác, ông nhận thấy chi phí đầu tư ngày càng tăng, trong khi đất đai dần chai cứng, bạc màu, cây trồng không còn phát triển như trước.
“Lúc trước năm nào gia đình tôi cũng phải bỏ ra số tiền lớn để mua phân hóa học. Càng làm càng thấy đất yếu đi, cây dễ sâu bệnh hơn mà hiệu quả không ổn định. Tôi luôn suy nghĩ phải tìm cách vừa giảm chi phí, vừa giúp đất khỏe lại để làm nông lâu dài chứ không thể phụ thuộc mãi vào phân hóa học”, ông Thiếm chia sẻ.
Xác cá sau khi ủ sẽ kết hợp với vỏ cà phê để trở thành phân bón hữu cơ chất lượng cao. Ảnh: L.K.
Bước ngoặt đến vào năm 2000 khi ông được Trung tâm Sản xuất và cung cấp cây giống của Viện Eakmat Tây Nguyên hướng dẫn cách chế biến phân hữu cơ từ phụ phẩm nông nghiệp. Từ đó, ông bắt đầu tận dụng xác cá, vỏ cà phê cùng nhiều phụ phẩm sẵn có để ngâm ủ phân hữu cơ phục vụ sản xuất.
Ban đầu, việc ủ phân không hề dễ dàng. Do thiếu kinh nghiệm nên nhiều mẻ phân bị hỏng, chất lượng không đạt yêu cầu. Có thời điểm ông gần như bỏ cuộc vì mất nhiều công sức nhưng hiệu quả chưa như mong muốn. Thế nhưng với suy nghĩ phải tìm ra hướng canh tác bền vững, ông tiếp tục mày mò học hỏi, tích lũy kinh nghiệm qua từng lần thất bại.
Sau nhiều năm kiên trì, ông dần làm chủ kỹ thuật. Những phụ phẩm nông nghiệp trước đây bị bỏ đi như vỏ cà phê, cá chết… nay trở thành nguồn dinh dưỡng quý cho cây trồng. Ông Thiếm cho biết, hiện nay cây cà phê và sầu riêng trong vườn phát triển xanh tốt, ít sâu bệnh hơn nhờ sử dụng phân hữu cơ tự ủ. Đất vườn cũng tơi xốp, giữ ẩm tốt hơn trước.
Phân hữu cơ được ngâm ủ không chỉ cải tạo đất mà còn giảm chi phí, giúp cây trồng phát triển tốt. Ảnh: L.K.
“Ngày trước chưa biết cách làm, vỏ cà phê hay phụ phẩm nông nghiệp cứ chất đống rồi bỏ đi, vừa lãng phí vừa gây ô nhiễm môi trường. Bây giờ tận dụng để ủ phân thấy rất hiệu quả. Cây trồng hấp thu tốt, đất đai được cải tạo, môi trường sạch hơn mà chi phí đầu tư giảm đáng kể. Làm nông theo hướng hữu cơ tuy cực hơn lúc đầu nhưng càng về lâu dài càng thấy lợi”, ông nói.
Mỗi năm, gia đình ông sử dụng khoảng 4 – 5 tấn cá để sản xuất đạm hữu cơ. Ngoài nguồn cá nuôi trong ao, ông còn thu mua thêm từ người dân trong xã để ngâm ủ. Bên cạnh đó, vỏ cà phê được trộn cùng phân chuồng, men vi sinh và vôi để tạo thành nguồn phân hữu cơ giàu dinh dưỡng cho cây trồng.
Nhờ chủ động được nguồn phân bón, gia đình ông giảm đáng kể chi phí sản xuất. Nếu trước đây mỗi năm phải bỏ ra hàng chục triệu đồng để mua phân hóa học thì nay khoản chi này giảm mạnh. Không chỉ tiết kiệm chi phí, mô hình còn giúp môi trường sản xuất trong lành hơn.
Tiết kiệm được đáng kể chi phí mua phân hóa học, mỗi năm vườn cây ăn quả của gia đình ông Thiếm mang lại lợi nhuận khoảng 800 triệu đồng. Ảnh: L.K.
Hiện gia đình ông Thiếm có hơn 2,7ha cà phê và sầu riêng. Toàn bộ diện tích cây trồng đều sử dụng phân hữu cơ tự ủ. Nhờ đó, vườn cây luôn duy trì năng suất ổn định qua từng năm. Mỗi năm gia đình ông thu hoạch từ 4 – 6 tấn sầu riêng, mang lại lợi nhuận khoảng 300 triệu đồng. Riêng cà phê đạt hơn 7 tấn nhân, trừ chi phí còn lãi hơn 500 triệu đồng.
Không dừng chỉ phục vụ sản xuất của gia đình, lượng phân hữu cơ do ông ủ còn được bán cho một số hộ dân trong vùng để tăng thêm thu nhập. Thấy hiệu quả rõ rệt, nhiều nông dân tại địa phương cũng bắt đầu học hỏi cách làm nhằm giảm phụ thuộc vào phân hóa học và hướng đến sản xuất sạch.
Theo ông Tạ Ngọc Ngọ, Phó Chủ tịch UBND xã Đăk Ui, mô hình của ông Nguyễn Duy Thiếm là hướng đi phù hợp trong phát triển nông nghiệp xanh hiện nay. “Cách làm của ông Thiếm mang lại hiệu quả thiết thực khi tận dụng tốt phụ phẩm trong sản xuất nông nghiệp để làm phân hữu cơ, góp phần giảm chi phí đầu tư và hạn chế ô nhiễm môi trường. Đây là mô hình đáng khuyến khích để nhân rộng trong thời gian tới”, ông Ngọ cho biết.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
